1 Μαρτίου 2026

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στην Καθημερινή της Κυριακής 

Να βγάλουμε τον θώρακα του Συντάγματος;

Στην Καθημερινή της Κυριακής 21.2.2026 ο αγαπητός φίλος και συνάδελφος στην επιστημονική κοινότητα Γιώργος Γεραπετρίτης ανέλαβε να απαντήσει στις θέσεις που ανέπτυξα όταν ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε τις προθέσεις του για την αναθεώρηση του Συντάγματος. Τόνισα ότι της αναθεώρησης του Συντάγματος προηγείται ο σεβασμός του. Την κυβερνητική αντίδραση προκάλεσε και η επισήμανση ότι δεν υπάρχουν την περίοδο αυτή οι πολιτικές προϋποθέσεις της αναθεώρησης, ότι η χώρα πρέπει να καταστεί έστω τυπικά διακυβερνήσιμη πριν το Σύνταγμα καταστεί αναθεωρήσιμο. Για τον λόγο αυτό πρέπει να τηρηθεί η μόνη πρακτική εγγύηση, δηλαδή η προϋπόθεση να συγκεντρωθούν 180 ψήφοι στην επόμενη Βουλή, που ως αναθεωρητική συντελεί την αναθεώρηση και διαμορφώνει το συνταγματικό κείμενο.

Ο κατάλογος των υπό αναθεώρηση διατάξεων μπορεί να είναι όσο φιλόδοξος θέλει η σημερινή κοινοβουλευτική πλειοψηφία καθώς αρκούν 151 βουλευτές. Ελπίζω μάλιστα ότι θα αποδεχθεί και προτάσεις της αντιπολίτευσης, αφού έχει

15 Φεβρουαρίου 2026

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου για το Βήμα της Κυριακής *

Η συρρίκνωση τηςαναθεώρησης

Η κοινοβουλευτική πλειοψηφία δια του Πρωθυπουργού έκανε δυστυχώς την επιλογή να καταστήσει τη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος πεδίο αντιπαράθεσης για την προώθηση μικρών και βραχυπρόθεσμων κομματικών στόχων ενόψει των επόμενων εκλογών και όχι πεδίο συναίνεσης με στόχο την υπέρβαση θεσμικών αδυναμιών που παράγουν κοινωνική δυσπιστία και καθιστούν τη χώρα «μη διακυβερνήσιμη». Η αναθεωρητική πρωτοβουλία ανελήφθη ως πρωθυπουργοκεντρική, απευθυνόμενη πρωτίστως στην Κοινοβουλευτική Ομάδα της Νέας Δημοκρατίας. Η αντιπολίτευση καθίσταται όχι αξιοσέβαστος θεσμικός συνομιλητής αλλά στόχος εκβιασμού: Της ζητείται να ψηφίσει μαζί με τη ΝΔ ώστε να συγκεντρωθούν 180 ψήφοι στην παρούσα Βουλή παρέχοντας εν λευκώ εξουσιοδότηση στην επόμενη Βουλή να αναθεωρήσει το Σύνταγμα με την απλή πλειοψηφία των 151, αλλιώς καταγγέλλεται γιατί δήθεν ανακόπτει μια μεγάλη πρωτοβουλία. Αυτό δε ενώ το βασικό ερώτημα είναι αν στην επόμενη Βουλή μπορεί να σχηματιστεί πλειοψηφία

12 Φεβρουαρίου 2026

Συνέντευξη Ευάγγελου Βενιζέλου στον Παύλο Τσίμα για το ραδιόφωνο του Σκάι

Π. Τσίμας: Τη Δευτέρα ο Κύκλος Ιδεών κάλεσε τη σύναξη των συνταγματολόγων, την εθνική Ελλάδος των συνταγματολόγων για να κάνουν μία συζήτηση η οποία έχει ενδιαφέρον, αυτά που ειπώθηκαν και κυρίως αυτά που είπε ο ίδιος (ο Ευάγγελος Βενιζέλος ) έδωσαν το έναυσμα για μία μεγάλη επίθεση, τον παρακάλεσα και τον ευχαριστώ που δέχτηκε να είναι μαζί μας σήμερα, έχουμε πολλά να πούμε. Καταρχήν και για αυτό που έγινε χθες, δηλαδή να ξεκινήσουμε από τα ελληνοτουρκικά, αλλά και για όλα όσα συμβαίνουν τώρα.

Καλημέρα, κ. Πρόεδρε Ευχαριστώ πολύ.

Ευ. Βενιζέλος: Καλημέρα. Εγώ ευχαριστώ.

Π. Τσίμας: Αυτή η θέση στην οποία είχατε τοποθετήσει τον εαυτό σας, της μεταπολιτικής, σας είχε εξασφαλίσει την άνεση να σας αγαπούν όλοι. Ξαφνικά τις τελευταίες ημέρες είστε ο στόχος πολύ σφοδρών πολιτικών

11.2.2026

Συνέντευξη Ευάγγελου Βενιζέλου στη Ράνια Τζίμα για το Interview και in.gr

Ρ. Τζίμα:Γεια σας κυρίες και κύριοι, καλώς ήρθατε στο Interview. Είναι μία σειρά συζητήσεων που εγκαινιάζουμε με το in.gr και είναι μεγάλη μου χαρά που σε αυτή την πρώτη συζήτηση θα είναι μαζί μας ο πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και πρώην Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος. Κύριε Πρόεδρε, καλώς ήρθατε.

Ευ. Βενιζέλος: Καλώς σας βρήκα και ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση.

Ρ. Τζίμα:Πριν αρχίσουμε να ανοίγουμε ένα-ένα τα επιμέρους κεφάλαια της επικαιρότητας, που να πω ότι είμαι πάρα πολύ χαρούμενη που είστε εδώ σήμερα, γιατί είναι μεγάλη η ατζέντα και θα έλεγα και βαριά, είναι πλούσια, προσφέρεται για συζήτηση.Νομίζω ότι είναι αρκετοί αυτοί που θα ενδιαφερθούν να ακούσουν τις σκέψεις σας. Θέλω πρώτα να μου περιγράψετε λίγο την ευρύτερη συγκύρια όπως εσείς την αντιλαμβάνεστε. Εμένα πολλοί φίλοι μου, μου λένε, Ράνια, αυτό που ζούμε νομίζουμε ότι

9 Φεβρουαρίου 2026

Δήλωση Ευάγγελου Βενιζέλου κατά την έναρξη της εκδήλωσης «Οι προϋποθέσεις της αναθεώρησης του Συντάγματος» του Κύκλου Ιδεών

Oncamera

Η κυβέρνηση μας είπε σήμερα ότι αφού συγκάλυψε τις ευθύνες των Υπουργών της στις υποθέσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ και των Τεμπών, καταστρατηγώντας το άρθρο 86, τώρα είναι έτοιμη να διαμορφώσει μία τέλεια διάταξη του άρθρου 86, που δεν θα μπορεί να την παραβιάσει και να την καταστρατηγεί.

Και προφανώς η κοινωνία αξιώνει, και ορθά, να αλλάξει ριζικά αυτή η διάταξη γιατί πρέπει να ελεγχθούν στην επόμενη βουλευτική περίοδο πολύ συγκεκριμένες ευθύνες της παρούσας κυβέρνησης.

8.2.2026

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στην Καθημερινή της Κυριακής

Η παγίδα του αναθεωρητικού λαϊκισμού

Η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι η ύψιστη εκδοχή συντεταγμένης εξουσίας που ασκείται, προκειμένου να μεταβληθεί, εντός των προβλεπόμενων από το ίδιο ορίων, το Σύνταγμα χωρίς να θίγεται ο σκληρός πυρήνας των μη υποκείμενων σε αναθεώρηση διατάξεων που προστατεύονται από τη λεγόμενη ρήτρα αιωνιότητας ( άρθρο 110 παρ.1). Σε συντάγματα που τέτοια ρήτρα δεν υπάρχει, αναπτύσσεται η θεωρία της λεγόμενης βασικής δομής προκειμένου να προστατευθεί αυτός ο σκληρός πυρήνας. Η αναθεώρηση του Συντάγματος συνιστά παρ’όλα αυτά μια προσωρινή αναστολή της αυστηρότητας του τυπικού (δηλαδή του γραπτού και αυστηρού) Συντάγματος.

5.2.2026

Συνέντευξη Ευάγγελου Βενιζέλου στην Όλγα Τρέμη για τοNewsbomb

O. Τρέμη: Κυρίες και κύριοι, γεια σας. Παρακολουθείτε τοMeetingPoint τουNewsbomb, με καλεσμένο μας τον κ. Ευάγγελο Βενιζέλο, πρώην Πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ, πρώην Αντιπρόεδρο της Κυβέρνησης και ιδρυτή του Κύκλου Ιδεών. Καλώς ήρθατε και ευχαριστώ πολύ που δεχτήκατε την πρότασή μας να κάνουμε μία συζήτηση επί πολλών

2 Φεβρουαρίου 2026

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος έκανε την ακόλουθη δήλωση :

Το άμεσο σχόλιο μου στο σημερινό διάγγελμα του Πρωθυπουργού κ. Κυρ. Μητσοτάκη περί αναθεώρησης του Συντάγματος περιλαμβάνει τρία σημεία :

Πρώτον, ο σεβασμός του Συντάγματος προηγείται της αναθεώρησής του, αυτή είναι η αρχή που πρέπει να διαπερνά όλες μας τις αντιδράσεις σε σχέση με την αναθεώρηση του Συντάγματος. Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι συνταγματικό, είναι η βαθιά κρίση αξιοπιστίας των θεσμών και η διάρρηξη του κοινωνικού συμβολαίου της Μεταπολίτευσης χωρίς αυτό να έχει αποκατασταθεί μετά την οικονομική κρίση και τη λεγόμενη επιστροφή στην κανονικότητα. Η αναθεώρηση του Συντάγματος καθίσταται συνεπώς ζήτημα τεχνικό και κοινωνικά αδιάφορο, αν δεν υπάρξει ένα πειστικό και ευρείας αποδοχής νέο αφήγημα εθνικής συνοχής και κοινωνικής συμπερίληψης.

Δεκέμβριος 2025

Πρόλογος Ευάγγελου Βενιζέλου στο βιβλίο του Δρ. Χρίστου Φ. Κληρίδη, Το Σύνταγμα της Κύπρου, εκδ. Νομική Βιβλιοθήκη, 2025 

Η Κύπρος είναι, μεταξύ πολλών άλλων, και ένα εργαστήριο δοκιμασίας των υλικών της συνταγματικής θεωρίας. Στην Κύπρο συνδυάζονται τα προβλήματα τα σχετικά με την πολλαπλότητα των έννομων τάξεων και τη σύγκρουση ως προς την υπεροχή μεταξύ του εθνικού Συντάγματος, του Δικαίου της ΕΕ και του Διεθνούς Δικαίου, πρωτίστως της ΕΣΔΑ, που καλείται να αντιμετωπίσει κάθε κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τα προβλήματα που δημιούργησε αρχικά η αποχώρηση των τουρκοκυπρίων από τα προβλεπόμενα στο Σύνταγμα του 1960 όργανα της Κυπριακής Δημοκρατίας στη συνέχεια δε η τουρκική στρατιωτική εισβολή του 1974 και η κατοχή του βόρειου τμήματος της επικράτειάς της. Στην αφετηρία του φαινομένου βρίσκονται συνεπώς οι σκληρές ιστορικές δοκιμασίες της αλλά και η ευρηματικότητα των ασκούντων τη νομοθετική αλλά και τη δικαστική εξουσία.

18 Δεκεμβρίου 2025 

Ευάγγελος Βενιζέλος 

 [PDF]

 Η αιτιολογία του νόμου ως σημείο εισόδου

για διεισδυτικότερο δικαστικό  έλεγχο της συνταγματικότητας των νόμων

 [Παρουσίαση του βιβλίου της Αναστασίας Πούλου, Η αιτιολογία του τυπικού νόμου, εκδ. Σάκκουλα, 2025]*

Η Αναστασία Πούλου διήλθε με λαμπρό τρόπο από τα έδρανα της Νομικής Σχολής  Θεσσαλονίκης, την περίοδο που  απουσίαζα, γιατί τελούσα σε αναστολή των πανεπιστημιακών μου καθηκόντων, μία αναστολή που διήρκησε 27 χρόνια, και μετά συνέχισε την εκπαίδευση της στο ηπειρωτικό δίκαιο και στο common law, σε διάσημες νομικές σχολές.  Έχει συγκροτήσει ένα εντυπωσιακό βιογραφικό, είναι δικαστικός λειτουργός και επιστήμονας με ισχυρό   ακαδημαϊκό  υπόβαθρο .

Καθώς ετοίμαζε το βιβλίο, είχα τη χαρά να συζητήσω μαζί της για το θέμα, γιατί όντως σε μία μονογραφία μου του 1990, δηλαδή προ 35 ετών, για το γενικό συμφέρον και  τους περιορισμούς των συνταγματικών δικαιωμάτων (Ευ. Βενιζέλος, Το γενικό συμφέρον και οι περιορισμοί των συνταγματικών δικαιωμάτων. Κριτική προσέγγιση των τάσεων της νομολογίας, Παρατηρητής,

11 Δεκεμβρίου 2025

Ομιλία του Ευάγγελου Βενιζέλου για τη Συνταγματική Αναθεώρηση που διοργανώθηκε από το Insocial και το ΠΑΣΟΚ - Κίνημα Αλλαγής, σήμερα, 11.12.2025, στην αίθουσα της ΕΣΗΕΑ

Αγαπητέ μου Πρόεδρε του ΠΑΣΟΚ, αγαπητέ Νίκο, σε ευχαριστώ πάρα πολύ για την παρουσία σου και για τον χαιρετισμό σου, που νομίζω ότι έδωσε τον τόνο της συζήτησης για την αναθεώρηση από την πλευρά της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Ευχαριστώ φυσικά και την αγαπημένη μου Ευαγγελία Λιακούλη και τον Χρήστο Κακλαμάνη για τα τόσα καλά λόγια που είπε καθ’ υπερβολή, τα τόσο συγκινητικά και χαίρομαι γιατί συντονίζει ένας ομότεχνός μου της νεότερης γενιάς που τον έχασε το πανεπιστήμιο, αλλά τον κέρδισε η πολιτική. Αγαπητέ Νίκο Χριστοδουλάκη, ευχαριστούμε πάρα πολύ για την πρόσκληση. Θα μου επιτρέψετε να προσφωνήσω ιδιαιτέρως και τον παλιό μου φίλο, Μιλτιάδη Παπαϊωάννου, με τον οποίο έχουμε συνεργαστεί σε πολλές αναθεωρητικές διαδικασίες μεταξύ άλλων.

Φίλες και φίλοι,

ο σεβασμός του Συντάγματος προηγείται της αναθεώρησής του, αυτή είναι η αρχή που πρέπει να διαπερνά όλες μας τις αντιδράσεις και όλες μας τις τοποθετήσεις σε σχέση με την αναθεώρηση του Συντάγματος.

27 Νοεμβρίου 2025

Ευάγγελος Βενιζέλος

[PDF]

Σύνοψη της θεωρίας του «επαυξημένου Συντάγματος» και εφαρμογή της στην αξιολόγηση της ΣτΕ Ολ. 1918/2025 για τα νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης του ν. 5094/2024* 

Θα προσπαθήσω να συνοψίσω την έννοια του επαυξημένου Συντάγματος, την οποία πριν από μερικά χρόνια παρουσίασα σε μία μελέτη μου

Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στην εκδήλωση που διοργάνωσε η διαΝΕΟσις με θέμα, Θεσμοί και ανάπτυξη

Επίμετρο Ευάγγελου Βενιζέλου στον συλλογικό τόμο «Προτάσεις για τη συνταγματική αναθεώρηση»,

εκδ. διαΝΕΟσις, 2025σελ 480-487 [PDF]

Η συντακτική εξουσία, τόσο η πρωτογενής που θεσπίζει το ιδρυτικό ή το νέο Σύνταγμα χωρίς να δεσμεύεται από το έως τότε ισχύον, όσο και η παράγωγη, η αναθεωρητική, που τροποποιεί το ισχύον (τυπικό, δηλαδή γραπτό και αυστηρό) Σύνταγμα, σεβόμενη τα διαδικαστικά και ουσιαστικά όρια που αυτό θέτει, συνιστούν κορυφαίες εκδηλώσεις της κρατικής κυριαρχίας. Αυτό ηχεί προφανώς παράδοξα σε μια εποχή δραστικού περιορισμού της κυριαρχίας. Το βεστφαλικό κυρίαρχο εθνικό κράτος έχει προ πολλού μετατραπεί σε «κράτος - μέλος», που διαθέτει περιορισμένη και διαμοιρασμένη κυριαρχία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση, η οποία, παρότι έχει δοτές από τα κράτη μέλη αρμοδιότητες, διαμόρφωσε τη δική της αυτόνομη και αυτοαναφορική ενωσιακή έννομη τάξη, που διεκδικεί την υπεροχή της έναντι των εθνικών εννόμων τάξεων, ακόμη και έναντι των εθνικών συνταγμάτων των κρατών μελών, είναι το πιο προωθημένο θεσμικό παράδειγμα αυτής της εξέλιξης. Η διεθνής στρατιωτικο-πολιτική και οικονομική πραγματικότητα μας επιβάλλει, με πολύ πιο ωμό τρόπο, να καταλάβουμε τι σημαίνει μείωση της κρατικής κυριαρχίας.

11.11.2025

Ευάγγελος  Βενιζέλος  

Τι κομίζει η απόφαση 1918/2025 της Ολομέλειας του ΣτΕ για τα μη κρατικά πανεπιστήμια; *

Η   πρόσφατη  απόφαση  της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας 1918 / 2025 ( όμοιες οι  1919,1920/2025)  που έκρινε τα ζητήματα τα σχετικά με τον πρόσφατο νόμο 5094/2020  για τα νομικά πρόσωπα πανεπιστημιακής εκπαίδευσης και αντιμετώπισε ρητά πολλά και σημαντικά προβλήματα ερμηνείας του Συντάγματος και σχέσεων εθνικού Συντάγματος και Ενωσιακού Δικαίου, ανήκει στις μεγάλες αποφάσεις. Αυτό είναι, νομίζω, κοινά παραδεκτό, ανεξάρτητα από το αν διαφωνεί ή συμφωνεί κανείς με τις παραδοχές της. Είναι μία απόφαση εμβληματική, ιστορική τολμώ να πω, αυτό που ονομάζουμε  arrêt de principe, πάντως θα είναι ένα νομολογιακό προηγούμενο που θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για τα πολλά επόμενα χρόνια.

6 Οκτωβρίου 2025

Ευάγγελος Βενιζέλος *

 [PDF]

Ο προληπτικός έλεγχος της συνταγματικότητας των νόμων και η ιδέα μιας «προληπτικής» πιλοτικής δίκης. 

[Παρουσίαση του βιβλίου της Δάφνης Ακουμιανάκη, Ο προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας στην Ελλάδα, εκδ. Σάκκουλα, 2025]

Χαίρομαι γιατί είχα  την ευκαιρία να συζητήσω  με τη συγγραφέα, πριν ολοκληρωθεί το έργο και χάρηκα πάρα πολύ που το είδα να εκδίδεται και να έχει τη μορφή μιας λαμπρής, εμπεριστατωμένης μονογραφίας, η οποία αντιμετωπίζει ολιστικά το ζήτημα του προληπτικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων.

Το τυπικό Σύνταγμα που υπερέχει νομικά, παρότι σχετικοποιείται μέσα σε ένα περιβάλλον συνύπαρξης πολλών εννόμων τάξεων, εξακολουθεί να έχει τη σημασία του πρωτίστως επειδή υφίσταται ο  έλεγχος  της συνταγματικότητας των νόμων . Τελικώς ο  κατασταλτικός  δικαστικός έλεγχος, καθώς στη χώρα μας δεν υφίσταται  σύστημα δικαστικού  προληπτικού ελέγχου.  Πολλά όμως  από τα προβλήματα και  τις αντιφάσεις του κατασταλτικού δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, σε ένα σύστημα, όπως το δικό μας,  -το οποίο είναι ονομαστικά και τύποις σύστημα διάχυτου, παρεμπίπτοντος και συγκεκριμένου ελέγχου,

Ευ. Βενιζέλος, Ανεκμετάλλευτα «κοιτάσματα» και αναγκαίες αναθεωρητικές παρεμβάσεις στο Τμήμα περί Δικαστικής Εξουσίας (άρθρα 87-100) του Συντάγματος, σε: ΕλλΔνη 3/2025, σελ 641-650 [PDF]

& σε: Τιμητικός Τόμος προς τιμή της Λίας Κουτούπα (υπό δημοσίευση)

*Το κείμενο προέκυψε από την απομαγνητοφώνηση της εισήγησης σε ομότιτλη εκδήλωση που οργάνωσε η Εταιρεία Δικαστικών Μελετών, στις 27.2.2025, στην Αθήνα με συντονιστή τον πρόεδρο της Ι. Χαμηλοθώρη, αρεοπαγίτη ε.τ. 

19.6.2025

Evangelos Venizelos

Emeritus Professor of Constitutional Law at the Law School of Aristotle University of Thessaloniki, former Deputy Prime Minister, former Minister—among others—of Foreign Affairs, Finance, and National Defence, and General Rapporteur for the 2001 constitutional revision.

Published: Academia & SSRN  [PDF]

 
The Greek Constitution at Fifty:

Continuity, Resilience, and European integration

1. The Anniversary and Its Significance

We are celebrating this year the fiftieth anniversary of the 1975 Greek Constitution[1] (the Constitution of the Hellenic Republic), which was voted on June 7, published on June 9, and entered into force on June 11, 1975. The next day, the then Prime Minister Konstantinos Karamanlis submitted Greece’s application

11 Ιουνίου 2025

Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στηv τελετή λήξης του συνεδρίου «Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975. Η συνταγματική υπόσχεση της Μεταπολίτευσης και η ποιότητα της Δημοκρατίας και του Κράτους Δικαίου» που διοργάνωσε ο Κύκλος Ιδεών, υπό την αιγίδα της Βουλής, και σε συνεργασία με τη διαΝΕΟσις και το Delphi Economic Forum, με την υποστήριξη των εκδόσεων Σακκουλα, 10-11.6.2025, στο Ζάππειο Μέγαρο

Τα πενήντα χρόνια του Συντάγματος του 1975

Κύριε Πρόεδρε της Δημοκρατίας,

σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την παρουσία σας, προσδίδετε πολιτειακό κύρος στην πρωτοβουλία μας αυτή, τιμάτε φυσικά την επέτειο και την τιμάτε θεσμικά. Αυτή τη μεγάλη επέτειο της ψήφισης, της δημοσίευσης και της θέσης σε ισχύ του Συντάγματος του 1975. Επιπλέον τιμάτε και την ελληνική ακαδημαϊκή κοινότητα των συνταγματολόγων και γενικότερα των δημοσιολόγων που σύσσωμη συγκεντρώθηκε τις δύο αυτές ημέρες, εδώ στο Ζάππειο, καθώς είχαμε την ευκαιρία να ακούσουμε 85 εισηγητές και εισηγήτριες ή συντονιστές και συντονίστριες που έλαβαν το λόγο, το σύνολο σχεδόν  των ενεργών επιστημόνων αλλά και νομικών της πράξης, δικαστικών λειτουργών, μάχιμων δικηγόρων. Ο κορμός βέβαια είναι ο κόσμος του Συνταγματικού Δικαίου που συγκεντρώθηκε εδώ

11 Ιουνίου 2025

Εισαγωγική τοποθέτηση Ευάγγελου Βενιζέλου στο συνέδριο που διοργάνωσε ο Κύκλος Ιδεών, «Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975», στην ενότητα «Υπάρχει ανάγκη αναθεώρησης του Συντάγματος 1975/1986/2001/2008/2019;» Ζάππειο Μέγαρο, 10-11.6.2025

Κυρία Πρόεδρε,

σας ευχαριστώ πολύ για τη συμμετοχή σας, όπως ευχαριστώ και όλους και όλες που προηγήθηκαν ως εισηγητές/εισηγήτριες  ή ως συντονιστές/ συντονίστριες. Ογδόντα πέντε  μέλη της ελληνικής και της διεθνούς ακαδημαϊκής κοινότητας του Συνταγματικού Δικαίου μετείχαν σε αυτό το διήμερο συνέδριο για να τιμήσουν τα 50 χρόνια του ελληνικού Συντάγματος.

Είδατε και το επίπεδο του επιστημονικού προβληματισμού. Νομίζω ότι ο συστηματικός ακροατής μπορεί να εντοπίσει ή έστω να διαισθανθεί τα πεδία στα οποία υπάρχει ευρεία συμφωνία και τα πεδία στα οποία εμφανίζονται συχνές και έντονες διαφωνίες.

Όσο μιλούσαν οι συνομιλητές μου, προσπάθησα να κάνω μία άσκηση, να συντάξω ένα νέο ελληνικό Σύνταγμα 45 λέξεων, το οποίο θα μπορούσε να λέει απλώς: «Το Σύνταγμα εγγυάται τη δημοκρατική