Ευ. Βενιζέλος, «Ουκρανικό Αυτοκέφαλο: Η Ιστορία, τα γεγονότα και οι Προεκτάσεις τους»

23 Νοεμβρίου 2018

 

Ευάγγελος Βενιζέλος

[ In English: EVANGELOS VENIZELOS: UKRAINIAN AYTOCEPHALY] 

 

 

«Ουκρανικό Αυτοκέφαλο: Η Ιστορία, τα γεγονότα και οι Προεκτάσεις τους»*

 

Σας ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση και για την ευκαιρία να συζητήσουμε ένα τόσο σημαντικό και φλέγον ζήτημα. Η Εκκλησία μας τροφοδοτεί συχνά πυκνά με ζητήματα τα οποία πρέπει να συζητήσουμε και πολιτικά. Σήμερα θα αρκεστούμε στο ζήτημα της ουκρανικής Αυτοκεφαλίας.

Όπως πάρα πολύ ωραία μας είπαν και ο καθηγητής ο κ. Ευαγγέλου και ο Θεοφιλέστατος, το πρόβλημα της Αυτοκεφαλίας, γενικότερα, είναι ένα πρόβλημα ποιμαντικής ευθύνης και Κανονικού Δικαίου, δηλαδή, πρόβλημα κατανομής και άσκησης των δικαιοδοσιών στην Ορθόδοξη Εκκλησία. Αλλά πάντα το πρόβλημα της Αυτοκεφαλίας είναι και ένα πρόβλημα πολιτικό, ένα πρόβλημα εθνικής ταυτότητας, ένα πρόβλημα που συνδέεται με την εθνογένεση, με την ιδεολογία που αναζητά κάθε κράτος, γιατί, όπως διδάσκει η Ιστορία και όπως αποδέχεται και η κρατούσα, νομίζω, αντίληψη στην ανάλυση των φαινομένων αυτών, κυρίως της εθνογένεσης, η εθνική ταυτότητα διαμορφώνεται μέσα από τη διεκδίκηση κράτους και στη συνέχεια μέσα από την ίδια τη λειτουργία του κράτους και την καλλιέργεια μιας κρατικής ιδεολογίας που βρίσκεται στον πυρήνα της εθνικής ταυτότητας.

Περισσότερα...

Άρθρο Ευ. Βενιζέλου, ΤΑ ΝΕΑ: «Οι σχέσεις κράτους -εκκλησίας και η αναθεώρηση του Συντάγματος»

Αθήνα, 15 Νοεμβρίου 2018

 

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ *

 

Οι σχέσεις κράτους -εκκλησίας και η αναθεώρηση του Συντάγματος

 

Στην πρόταση αναθεώρησης που υπέβαλε η Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑΣΟΚ το 1995, περιλαμβανόταν και το άρθρο 3 «προς την κατεύθυνση της προσθήκης εδαφίου με το οποίο θα κατοχυρώνεται το αυτοδιοίκητο της Εκκλησίας έναντι του Κράτους, θα αποσαφηνίζονται η διαδικασία ψήφισης και η θέση σε ισχύ του Καταστατικού Χάρτη της Εκκλησίας και θα επιτυγχάνεται, υπό την έννοια αυτή, ο χωρισμός Κράτους και Εκκλησίας».

Η πρόταση αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Εκκλησίας της Ελλάδος και προσωπικά του τότε αρχιεπισκόπου Σεραφείμ, παρότι η Εκκλησία θα αποκτούσε έτσι την ευχέρεια να θεσπίζει μόνη της τον καταστατικό της χάρτη χωρίς παρέμβαση του κράτους, ενώ θα εξακολουθούσε να περιβάλλεται με συνταγματικές εγγυήσεις ως το πολυπληθέστερο και ιστορικότερο συλλογικό υποκείμενο άσκησης της θρησκευτικής ελευθερίας. Αμέσως εκδηλώθηκε και η ριζική διαφωνία της Νέας Δημοκρατίας. Με δεδομένη συνεπώς την αδυναμία συγκέντρωσης της αναγκαίας αυξημένης πλειοψηφίας των 3/5 και προκειμένου να μη διαμορφωθεί ένα πολιτικό αλλά και ιδεολογικό και ερμηνευτικό μέτωπο που θα έδινε εσφαλμένες διαστάσεις στο άρθρο 3, το οποίο θα παρέμενε τελικά αμετάβλητο, το ΠΑΣΟΚ απέσυρε την πρότασή του. Διατυπώθηκε όμως ταυτόχρονα στη Βουλή, στο πλαίσιο της αναθεωρητικής διαδικασίας, η δήλωση ότι η θρησκευτική ελευθερία κατοχυρώνεται απολύτως στο άρθρο 13 παρ. 1 που ανήκει στον σκληρό πυρήνα των μη υποκειμένων σε αναθεώρηση διατάξεων κατά το άρθρο 110 παρ. 1 και ότι το άρθρο 3 δεν μπορεί να θεμελιώσει παρεκκλίσεις.

Περισσότερα...

Συνέντευξη Ευ. Βενιζέλου στο ράδιο ΘΕΜΑ και στον Γ. Πρετεντέρη

Αθήνα, 8 Νοεμβρίου 2018

 

Συνέντευξη Ευ. Βενιζέλου στο ράδιο ΘΕΜΑ και στον δημοσιογράφο Γ. Πρετεντέρη

 

Ευ. Βενιζέλος: Καλημέρα σας.

Γ. Πρετεντέρης: Έχουμε πολλά θέματα στην επικαιρότητα σήμερα, θα ήθελα να μας τα σχολιάσετε ξεκινώντας από την περίφημη συμφωνία, που μάλλον αποδεικνύεται μούφα;

Ευ. Βενιζέλος: Κοιτάξτε, είχα την ευκαιρία να δώσω χθες μία μικρή συνέντευξη και να πω ότι έχει στοιχεία τα οποία είναι, προφανώς, επικοινωνιακά και άνευ περιεχομένου, «πλαστά» ως προς το περιεχόμενό της και έχει και άλλα στοιχεία που συνιστούν μία ιστορική και νομική νίκη της Εκκλησίας σε σχέση με την απαλλοτριωμένη περιουσία της και, ιδίως, σε σχέση με τις αξιώσεις που είχε από το 1952 για μία πλήρη αποζημίωση. Αυτό το οποίο σίγουρα δεν συμβαίνει είναι ένα βήμα προς τον χωρισμό, όπως διακηρύσσει ακαίρως ευκαίρως ο κ. Τσίπρας και το κόμμα του.

Περισσότερα...

Ο Ευ. Βενιζέλος σχετικά με τη συμφωνία Πρωθυπουργού – Αρχιεπισκόπου

Αθήνα, 7 Νοεμβρίου 2018

 

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος απαντά σε ερωτήσεις του iefimerida σχετικά με τη συμφωνία Πρωθυπουργού – Αρχιεπισκόπου

 

Ερώτηση: Ποιός είναι ο κερδισμένος από τη συμφωνία Πρωθυπουργού - Αρχιεπισκόπου;

Κερδισμένη προφανώς είναι η Εκκλησία γιατί έγιναν πανηγυρικά δεκτά όλα τα ιστορικά και νομικά της επιχειρήματα. Η κυβέρνηση αποδέχθηκε ότι το κράτος καταβάλλει επί δεκαετίες και θα συνεχίσει να καταβάλλει τη μισθοδοσία του κλήρου ως αποζημίωση και μάλιστα ανεπαρκή για την απαλλοτρίωση μεγάλου μέρους της εκκλησιαστικής περιουσίας στο παρελθόν. Η πολιτεία επιβεβαιώνει και ανανεώνει στο διηνεκές την αναγνώριση αυτή, αναλαμβάνοντας σχετικές νομικές υποχρεώσεις. Εφόσον βεβαίως αυτές οι παραδοχές καταστούν νόμος του κράτους ψηφισμένος από τη Βουλή, γιατί ο πρωθυπουργός και η κυβέρνηση δεν έχουν αρμοδιότητα να αναλαμβάνουν παρόμοιες δεσμεύσεις. Προς το παρόν υπάρχει μια δήλωση προθέσεων που προφανώς τελεί υπό την αίρεση της νομοθετικής ρύθμισης των σχετικών θεμάτων.

Περισσότερα...

ΚΕΣΔ| Σαρία και Ιεροδίκης: είναι επαρκής η νέα νομοθετική ρύθμιση;

Αθήνα, 29 Ιανουαρίου 2018

Ευάγγελος Βενιζέλος

Σαρία και Ιεροδίκης: είναι επαρκής η νέα νομοθετική ρύθμιση;*

 

Όπως είπα και κατά τη συζήτηση στη Βουλή του νόμου 4521/2018 ( συνεδρίαση ΝΓ της Ολομέλειας, 9.1.2018), η ορθή και ολοκληρωμένη λύση είναι αναμφίβολα η κατάργηση της Σαρίας και η υπαγωγή όλων των σχετικών διαφορών και υποθέσεων στον Αστικό Κώδικα και στη δικαιοδοσία των Ελληνικών Δικαστηρίων. Είπα επίσης ότι το νομοσχέδιο το ψηφίζουμε – το ψήφισα και εγώ και το υπερασπίστηκα – ως ένα μεταβατικό, αναγκαστικό βήμα, ως μια ενδιάμεση κατάσταση, η συνταγματικότητα του οποίου και η συμβατότητά του με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και γενικότερα με τη διεθνή προστασία των δικαιωμάτων του ανθρώπου διασώζεται υπό πολύ αυστηρές προϋποθέσεις και για τη μικρή χρονική διάρκεια που φαντάζομαι και ελπίζω ότι θα έχει αυτό το μεταβατικό στάδιο. Αναμένεται απόφαση της Grande Chambre του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με αφορμή την υπόθεση Μόλα Σάλι ( requete 20452/14) επί της οποίας εκδόθηκε η 1862/2013 απόφαση του Αρείου Πάγου. Η απόφαση αυτή, πιστεύω, ότι θα μας οδηγήσει σύντομα στον σωστό δρόμο και θα επιλύσει το ζήτημα το οποίο υπάρχει.

Επειδή τα πολιτικά και κοινωνικά ζητήματα έχουν τεθεί και είναι απλά στην εκφώνησή τους και επειδή είμαστε στην αίθουσα του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών και την εκδήλωση την οργανώνει το Ευρωπαϊκό Κέντρο Συνταγματικού Δικαίου θα μου επιτρέψετε, να είμαι περισσότερο νομικός στην προσέγγισή μου.

Περισσότερα...

Οι σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας ως συνταγματικά ρυθμισμένες- Η συνταγματική θέση του Οικουμενικού Πατριαρχείου

 Θεσσαλονίκη, 27 Σεπτεμβρίου 2017

 

Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στην επιστημονική ημερίδα που οργάνωσαν η Ιερά Πατριαρχική και Σταυροπηγιακή Μονή των Βλατάδων, το Πατριαρχικό Ίδρυμα Πατερικών Μελετών και οι κοσμητείες της Θεολογικής και της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ με θέμα «Εκκλησία και Σύνταγμα» στην Αίθουσα Διαλέξεων της Εταιρείας Μακεδονικών Σπουδών.

 

«Οι σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας ως συνταγματικά ρυθμισμένες- Η συνταγματική θέση του Οικουμενικού Πατριαρχείου»

  

Έχω κληθεί υπό την επιστημονική μου ιδιότητα, θα ήθελα συνεπώς να προτάξω μια σύντομη εισαγωγή στο αναθεωρητικό φαινόμενο που θα μας φανεί, φαντάζομαι, χρήσιμη για τη συνέχεια της συζήτησης.

Το Σύνταγμα αποτελεί τη βάση και την κορυφή κάθε έννομης τάξης. Συνιστά την ύψιστη εκδήλωση της κρατικής κυριαρχίας καθώς η κρατική εξουσία δια του Συντάγματος θεσπίζει τους κανόνες δικαίου που έχουν την ισχυρότερη νομική δύναμη, τη μέγιστη δηλαδή δυνατή νομική ισχύ, και καθορίζουν τη δικαιοπαραγωγική διαδικασία, δηλαδή την διαδικασία παραγωγής όλων των υποδεέστερων κανόνων δικαίου που πρέπει να είναι σύμφωνοι προς το Σύνταγμα και ως προς τον τρόπο θέσπισής τους και ως προς το περιεχόμενό τους. Αντιλαμβανόμαστε όμως όλοι, ότι υπό συνθήκες περιορισμένης κρατικής κυριαρχίας λόγω της συμμετοχής κάθε κυρίαρχου κράτους σε διεθνείς ή περιφερειακές συσσωματώσεις, περιορίζεται αυτή καθαυτήν η συντακτική εξουσία, τόσο η πρωτογενής, όταν θεσπίζεται ένα Σύνταγμα, όσο και η δευτερογενής ή αναθεωρητική, όταν δηλαδή αντικαθίστανται, τροποποιούνται ή ερμηνεύονται αυθεντικά διατάξεις του ισχύοντος Συντάγματος, όπως το ίδιο το Σύνταγμα προσδιορίζει θέτοντας διαδικαστικά και ουσιαστικά όρια στην αναθεώρησή του.

Περισσότερα...

Οι σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας με ή χωρίς αναθεώρηση του Συντάγματος

Νοέμβριος 2016

Ευάγγελος Βενιζέλος

«Οι σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας με ή χωρίς αναθεώρηση του Συντάγματος»* 


Ευχαριστώ θερμά την Εταιρεία Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου, τον πρόεδρό της  καθηγητή Γιάννη Κονιδάρη και το Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου, το Ίδρυμα Τσάτσου και τον πρόεδρό του  καθηγητή Ξενοφώντα Κοντιάδη για την πρόσκληση και την ευκαιρία να συζητήσουμε πράγματα γνωστά σε εμάς, αλλά ίσως όχι σε βάθος σε όλους εκείνους που μετέχουν στη δημόσια συζήτηση και τοποθετούνται πολλές φορές ερασιτεχνικά και επιπόλαια  Το ζήτημα, άλλωστε, είναι επίκαιρο γιατί είχαμε προσφάτως μια μεγάλη αντιπαράθεση με αφορμή την αλλαγή στο αναλυτικό πρόγραμμα διδασκαλίας των θρησκευτικών.

Δεν θεωρώ ότι το ζήτημα είναι επίκαιρο επειδή βρισκόμαστε στις παραμονές μιας διαδικασίας αναθεώρησης του Συντάγματος. Συντρέχουν τόσοι πολλοί αρνητικοί, θα έλεγα, απαγορευτικοί, παράγοντες για την κίνηση μιας σοβαρής αναθεωρητικής διαδικασίας που θέλω να ελπίζω ότι η χώρα μας δεν θα μπει και σε αυτή την θεσμική περιπέτεια. Η αναθεώρηση του Συντάγματος είναι ζήτημα που προϋποθέτει υψηλή πολιτική και κοινωνική συναίνεση, βαθύ φρόνημα σεβασμού των θεσμών και, κυρίως, εκκινεί από την ύπαρξη των απαραίτητων αυξημένων πλειοψηφιών. Εφόσον δεν υπάρχουν οι αναγκαίες πλειοψηφίες  θα ήταν εξαιρετικά επικίνδυνο για τη θεσμική μας ισορροπία, για το κράτος δικαίου και για τους δημοκρατικούς θεσμούς να ξεκινήσει κανείς, υπό συνθήκες απολύτου αβεβαιότητας και συγκυριακής έντασης πολιτικής, μια διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος. Θέλω να πιστεύω ότι θα ασχοληθούμε με άλλα πολύ πιο επίκαιρα και πολύ πιο επίμονα ζητήματα που αφορούν την ουσία της οικονομικής πολιτικής, της κοινωνικής πολιτικής και της εξωτερικής πολιτικής και πολιτικής ασφάλειας που έχει, δυστυχώς, καταστεί και αυτή άκρως επίκαιρη.

Περισσότερα...

EPLO | Έχουμε θεοκρατικές αντιλήψεις στην κοινωνία των πολιτών και πολιτειοκρατικές αντιλήψεις στην Εκκλησία

Αθήνα, 27 Μαΐου 2016

 

Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στο συνέδριο «Δίκαιο και Θρησκεία στη Μεσόγειο», που διοργάνωσε το Ινστιτούτο για τη Μεσόγειο (EPLO) σε συνεργασία με το Μεσογειακό Εργαστήριο Δημοσίου Δικαίου ( LMDP), με θέμα «Δίκαιο και Θρησκεία στην Ελλάδα: Η Πολιτική Διάσταση» (26/5/2016)

Ευχαριστώ  το Ινστιτούτο για τη Μεσόγειο και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Δημοσίου Δικαίου, τον καθηγητή και φίλο μου κ. Σπύρο Φλογαΐτη και τον Πρέσβυ κ. Βαρουξάκη για την πρόσκληση και χαίρομαι γιατί συνομιλώ με την κ. Μπακογιάννη, με την οποία πάντοτε έχουμε ενδιαφέρουσες και παραγωγικές συζητήσεις και με την οποία συνυπάρχουμε τώρα στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης στην οποία εκείνη έχει μακρά θητεία. Τώρα μετέχω κι εγώ στην Επιτροπή Νομικών Θεμάτων και Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.  Σας το λέω αυτό γιατί θα δούμε μήπως έχει κάποιο πρακτικό ενδιαφέρον για τα ζητήματα που απασχολούν το συνέδριο, την ημερίδα. 

Χαίρομαι γιατί μας δίνεται η ευκαιρία να κλείσουμε τις συζητήσεις μίας συνάντησης για το Δίκαιο και τη Θρησκεία στη Μεσόγειο, αναφερόμενοι ειδικότερα στα ελληνικά δεδομένα, στο Δίκαιο και τη Θρησκεία στην Ελλάδα.  Έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον η ενασχόληση με τη Μεσόγειο  γιατί τώρα ζούμε τη χειρότερη κατάληξη της Αραβικής Άνοιξης, με τον πόλεμο στη Συρία, με τον πόλεμο στη Λιβύη, με την κατάσταση που υπάρχει στο Ιράκ, με όλο αυτό που εμείς αντιμετωπίζουμε συμπτωματολογικά μέσα από την προσφυγική κρίση, αλλά στην πραγματικότητα είναι μία βαθιά κρίση της διεθνούς κοινωνίας, μία βαθιά κρίση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, μία κρίση της διεθνούς νομιμότητας. Θέλω απλώς να θυμηθούμε ότι στην αφετηρία της Αραβικής Άνοιξης, η κατάληξη της οποίας είναι δραματική, βρίσκεται ένας βαθύτατος πολιτικός και θεσμικός οριενταλισμός. 

Περισσότερα...