11 Ιουνίου 2025

Ευχαριστίες και καταληκτική τοποθέτηση Ευ. Βενιζέλου στο πέρας των θεματικών ενοτήτων του συνεδρίου «Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975»

Ευχαριστώ θερμότατα τον καθηγητή κ. Παντελή για αυτόν τον γοητευτικό τρόπο με τον οποίο πρότεινε μία ανάγνωση των εργασιών του συνεδρίου.

Πλησιάζουμε στο τέλος και στις 19:15 προβλέπεται να ολοκληρωθεί η προσέλευσή μας στο Αίθριο για την τελετή λήξης. Θα ήθελα να σας καλέσω όλες και όλους αμέσως μόλις κλείσουμε εδώ τις εργασίες να απολαύσουμε το Αίθριο, στο οποίο μετά την τελετή λήξης και μετά τη μουσική στιγμή που θα μας προσφέρει το «Μέταλλον» δηλαδή το συγκρότημα χάλκινων,  πνευστών και κρουστών της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών, θα έχουμε και μία μικρή δεξίωση στην οποία φυσικά είστε όλες και όλοι καλεσμένες.

Πριν από αυτό όμως θα μου επιτρέψετε να επαναλάβω τις ευχαριστίες μου στους δύο φορείς που συνδιοργανώνουν με τον Κύκλο Ιδεών το συνέδριο αυτό, δηλαδή στη διαΝΕΟσις στην οποία αναφερθήκαμε εκτενώς και με πολύ μεγάλη χαρά επαναλαμβάνουμε όλα τα καλά λόγια για τις δραστηριότητες της και για το γεγονός ότι έχει θελήσει να ασχοληθεί συστηματικά με το ζήτημα της συνταγματικής αναθεώρησης. Επίσης προς το Οικονομικό Φόρουμ Δελφών και προσωπικά προς τον Συμεών Τσομώκο, γιατί η τεχνική βοήθεια που μας προσφέρει πάντα είναι πολύτιμη. Θα επαναλάβω τις ευχαριστίες μου προς τον Πρόεδρο της

10.6.2025

Χαιρετισμός Ευάγγελου Βενιζέλου στην έναρξη του συνεδρίου,

«Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975», στο Ζάππειο Μέγαρο

Θεοφιλέστατε, Σεβασμιώτατε, κύριοι Πρόεδροι, κυρία Πρόεδρε, κυρίες και  κύριοι δικαστικοί και εισαγγελικοί λειτουργοί, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι στο πανεπιστήμιο και στη δικηγορική κοινότητα, σας υποδέχομαι με πολύ μεγάλη χαρά στο συνέδριό μας για τα 50 χρόνια από το Σύνταγμα του 1975 με τον υπότιτλο «Η συνταγματική υπόσχεση της μεταπολίτευσης και η ποιότητα της δημοκρατίας και του κράτους δικαίου». Η παρουσία σας είναι πολύ μεγάλη τιμή για τους οργανωτές, για τον Κύκλο Ιδεών, αλλά και για τη διαΝΕΟσις που συμπράττει και για το Οικονομικό Forum των Δελφών. Ιδιαίτερη τιμή για τους οργανωτές είναι η αιγίδα που έχει παραχωρήσει η Βουλή των Ελλήνων με απόφαση του Προέδρου της  κ. Νικήτα Κακλαμάνη. Θα έχουμε επίσης την πολύ μεγάλη, πολιτειακού χαρακτήρα, τιμή στην τελετή λήξης του συνεδρίου αύριο βράδυ, στο Αίθριο του Ζαππείου που μας φιλοξενεί, να έχουμε κοντά μας και τον Πρόεδρο της Βουλής αλλά και  τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας ο οποίος και θα κηρύξει τη λήξη των εργασιών του συνεδρίου.

8 Ιουνίου 2025

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφημερίδας Καθημερινή της Κυριακής, 50 χρόνια Σύνταγμα

Τα πενήντα χρόνια ενός ανθεκτικού και επαυξημένου Συντάγματος

Γιορτάζουμε φέτος τα πενήντα χρόνια του Συντάγματος του 1975 που ψηφίστηκε στις 7, δημοσιεύθηκε στις 9 και άρχισε να ισχύει στις 11 Ιουνίου 1975. Την επόμενη ημέρα ο Κωνσταντίνος Καραμανλής υπέβαλε την αίτηση ένταξης στις τότε Ευρωπαϊκές Κοινότητες. Η συμμετοχή της χώρας στις διεργασίες της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης ήταν μία από τις θεμελιώδεις συνταγματικές αποφάσεις της πρώιμης φάσης της Μεταπολίτευσης, ακόμη και αν δεν μνημονεύεται ρητά στον σκληρό πυρήνα των μη υποκείμενων σε αναθεώρηση διατάξεων του άρθρου 110 παρ.1 . Αυτό κατέστη ρητός συνταγματικός κανόνας το 2001 με την προσθήκη σχετικής ερμηνευτικής δήλωσης στο άρθρο 28.

8 Ιουνίου 2025

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφημερίδας ΤΟ ΒΗΜΑ, «50 χρόνια Σύνταγμα»

Η πεντηκονταετία του Συντάγματος του 1975 ως πρόκληση εθνικού αναστοχασμού

Η επέτειος των πενήντα ετών ενός εθνικού συντάγματος πρέπει να είναι μια στιγμή εθνικού - δηλαδή πολιτικού, κοινωνικού αλλά και επιστημονικού -  αναστοχασμού για το τι σημαίνει αυτή καθεαυτήν η συγκρότηση μιας μακράς ενιαίας περιόδου κατά την οποία ισχύει το ίδιο συνταγματικό κείμενο, όπως αυτό έχει στο μεταξύ αναθεωρηθεί (1986, 2001, 2008, 2019), σύμφωνα όμως με τις δικές του προβλέψεις (άρθρο 110 Σ), δηλαδή εντός των διαδικαστικών και ουσιαστικών ορίων της αναθεώρησής του.

Η επέτειος δεν είναι πρωτοφανής στη συνταγματική Ιστορία του ανεξάρτητου ελληνικού κράτους καθώς πενήντα χρόνια ισχύος είχε καταγράψει και το Σύνταγμα του 1864 έως το κίνημα στο Γουδή και την κίνηση της διαδικασίας αναθεώρησης που κατά παράβαση των προβλέψεων του ίδιου του Συντάγματος για την αναθεώρησή του οδήγησε στο Σύνταγμα του 1911. Σύνταγμα βασιλευομένης δημοκρατίας που ήθελε να εμφανίζεται αφενός μεν ως το Σύνταγμα της φιλελεύθερης και εκσυγχρονιστικής τομής, αφετέρου δε ως το Σύνταγμα της πολιτειακής συνέχειας έστω έως τον εθνικό διχασμό. Άλλωστε πολλά χρόνια αργότερα το μετεμφυλιακό Σύνταγμα του 1952 εμφανιζόταν και αυτό ως συνέχεια ή μάλλον ως επανασυγκόλληση του σπασμένου

7 Ιουνίου 2025

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφημερίδας ΤΑ ΝΕΑ «50 χρόνια από το Σύνταγμα του 1975»

Το πρόβλημα της χώρας δεν είναι συνταγματικό

Η  πεντηκονταετία του ισχύοντος Συντάγματος ενός κράτους που έχει συνολική διάρκεια λίγο μεγαλύτερη των διακοσίων ετών και η γενέθλια πράξη του ήταν η διακήρυξη της ανεξαρτησίας του παράλληλα με τη θέσπιση του πρώτου επαναστατικού Συντάγματός του, σημαίνει πολλά.

Σημαίνει πώς το ένα τέταρτο της ζωής του συνιστά μια ενιαία ως προς το συνταγματικό της θεμέλιο περίοδο, με αφετηρία τη Μεταπολίτευση, την πτώση της δικτατορίας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας. Μια περίοδο που διανύθηκε υπό συνθήκες πολιτειακής σταθερότητας με τη μορφή της Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας και τη ρητή συνταγματική κατοχύρωση όλης της δέσμης των ατομικών και κοινωνικών δικαιωμάτων που εμπλουτίζονται από τις αντίστοιχες διατάξεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και του Δικαίου της ΕΕ, ιδίως του  Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων. Αυτό καθιστά την Ελλάδα, μια σύγχρονη συνταγματική / φιλελεύθερη δημοκρατία, ένα δημοκρατικό κοινωνικό κράτους δικαίου, όπως προκύπτει από τον συνδυασμό των άρθρων 2  και 25 Σ.

9 Απριλίου 2025

Παρεμβάσεις / απαντήσεις  Ευάγγελου Βενιζέλου στη συζήτηση που διοργάνωσε η Διανέοσις με θέμα την αναθεώρηση του Συντάγματος, στο πλαίσιο του Delphi Economic Forum. Συζητούν: Κατερίνα Σακελλαροπούλου, Γιώργος Γεραπετρίτης, Ευάγγελος Βενιζέλος , Γιώργος Δελλής. Συντονίζει: Φαίη  Μακαντάση

1^η τοποθέτηση

Φαίη Μακαντάση:Θα ήθελα να ρωτήσω, πόσο απαραίτητη είναι μια συνταγματική αναθεώρηση σήμερα, σε ένα περιβάλλον που είναι πολωμένο τόσο σε εγχώριο όσο και σε διεθνές επίπεδο;

Ευάγγελος Βενιζέλος: Θα σας απαντήσω σε μια παραλλαγμένη ερώτηση: Αν είναι εφικτό να γίνει αναθεώρηση. Διότι το είναι «αναγκαίο» είναι η μία όψη του πράγματος, το θέμα είναι εάν είναι «εφικτή» η οποιαδήποτε αναθεώρηση. Κατά τη γνώμη μου λοιπόν, για να είμαστε ρεαλιστές, αναθεώρηση η οποία να είναι άξια του ονόματός της, δηλαδή να θίγει ουσιαστικά ζητήματα και να κάνει τομές, δεν μπορεί να γίνει, δεν υπάρχουν οι πολιτικές προϋποθέσεις για να διαμορφωθεί η αναγκαία αυξημένη πλειοψηφία. Δεν υπάρχουν οι προϋποθέσεις μίας αναθεωρητικής συναίνεσης στη χώρα μας την περίοδο αυτή, στην παρούσα Βουλή ώστε να διαπιστωθεί η ανάγκη με αυξημένη πλειοψηφία 3/5 ώστε να κινηθεί ελεύθερα η επόμενη Βουλή, αυτό είναι αδύνατον και θα ήταν και λάθος, θα θίγαμε την αυστηρότητα του

27 Μαρτίου 2025

Συζήτηση Ευάγγελου Βενιζέλου - Θανάση Λάλα στο Αμφιθέατρο του Ιδρύματος Β&Ε Γουλανδρή:

 «Μας φταίει το Σύνταγμα; Τι θα μπορούσε να εισφέρει η επόμενη αναθεώρηση;»

 [YouTube]  & [Spotify]

Θ. Λάλας: Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί φίλοι, συνεχίζουμε σήμερα το κύκλο των συζητήσεων με επίκεντρο τη γόνιμη προβληματική της συνταγματικής αναθεώρησης. Καλούμαστε λοιπόν και είμαστε σε μία περίοδο έντονης πολιτικής φόρτισης και εισαγωγής νομικών παραμέτρων στον δημόσιο διάλογο, να αναχθούμε σε δύο επίπεδα κατά τη διάρκεια αυτής της συζήτησης. Το πρώτο επίπεδο, αυτό για τα όρια της ερμηνείας του Συντάγματος. Μπορεί το Σύνταγμα να είναι αντικείμενο ιδεολογικά φορτισμένης ή ακόμα περισσότερο πολιτικά στρατευμένης ερμηνείας; Η κοινή γνώμη ακούει εσχάτως αντικρουόμενες ερμηνευτικές εκδοχές για ζητήματα στα οποία απαιτεί σαφείς απαντήσεις, γιατί άλλως χάνεται η εμπιστοσύνη. Μήπως τελικά με τον μανδύα της επιστημονικής διαφοράς καλύπτεται η πολιτική εργαλειοποίηση; Μήπως η νομική ερμηνεία

21 Μαρτίου 2025

Εκδήλωση που διοργάνωσαν οι «Ανεξάρτητοι Φοιτητές Νομικής»  με θέμα «Η αναθεώρηση του Συντάγματος εν μέσω πολλαπλών εγχώριων και διεθνών προκλήσεων», στις 21.3.2025, στην αίθουσα του ΔΣΑ. Μετείχαν: o Ευάγγελος Βενιζέλος,ο καθηγητής Σπύρος Βλαχόπουλος, ο αναπλ. καθηγητής Νίκος Παπασπύρου και η επίκ. καθηγήτρια Βασιλική Χρήστου, του Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του ΕΚΠΑ.

ΑπαντήσειςΕυ. Βενιζέλουσε ερωτήσεις φοιτητών

Θα ξεκινήσω από την κυρία Αρκαδιανού για λόγους σεβασμού, στη μνήμη των θυμάτων, στο Μάτι. Και θα κάνω καταρχάς έναν παραλληλισμό με αυτό που συμβαίνει τώρα σε σχέση με τα Τέμπη.

Στο Μάτι, φαίνεται, δικονομικά μιλώντας, για να μιλήσουμε ως νομικοί, πόση μεγάλη σημασία έχει η άσκηση της ποινικής δίωξης. Στην περίπτωση του Ματιού λοιπόν, ο τακτικός ανακριτής που διενεργούσε την κύρια ανάκριση, ζήτησε πέντε, νομίζω, φορές από τον Εισαγγελέα να αναβαθμιστούν οι κατηγορίες σε βαθμό κακουργήματος. Πέντε φορές ο Εισαγγελέας διαφώνησε και πέντε φορές το Συμβούλιο Πλημμελειοδικών συμφώνησε με τον Εισαγγελέα. Δείτε τώρα πόση μεγάλη σημασία έχει η άσκηση της ποινικής δίωξης στην περίπτωση του Τριαντόπουλου.

17.3.2025

Παρέμβαση Ευ. Βενιζέλου στο τέλος της δεύτερης μέρας του συνεδρίου, "Η Ελλάδα Μετά VIII: Η Ευρώπη, η Ελλάδα και ο καταιγισμός των νέων προκλήσεων. Αναζητώντας πλαίσιο αναφοράς", μετά τo πάνελ για τη δικαιοσύνη

Η συζήτηση αυτή ήταν  συμπιεσμένη χρονικά, αλλά αποσυμπιεσμένη ουσιαστικά, γιατί ειπώθηκαν πολύ σημαντικά πράγματα. Πριν από  δυόμιση χρόνια   οργανώσαμε ένα συνέδριο για τη δικαιοσύνη, το οποίο φυσικά μπορούμε να το επαναλάβουμε, όπως έχουμε οργανώσει και ημερίδα ειδικά για τις επενδύσεις, που είναι ένα από τα μεγάλα θέματα που έθεσαν οι εκπρόσωποι της οικονομίας στη σημερινή συνεδρίαση. Ο Κύκλος Ιδεών θα οργανώσει στις 10 και 11 Ιουνίου του έτους αυτού ένα μεγάλο συνέδριο για τα πενήντα έτη  του Συντάγματος.

Το Σύνταγμα του 1975 ψηφίστηκε στις 9 Ιουνίου, δημοσιεύθηκε στις 10 Ιουνίου, ετέθει σε ισχύ στις 11 Ιουνίου και στις 12 Ιουνίου ο Κωνσταντίνος Καραμαλής υπέβαλε την αίτηση ένταξης της χώρας στις τότε Ευρωπαϊκές Κοινότητες. 9 Ιουνίου είναι του Αγίου Πνεύματος και με την επιφοίτησή του στις 10 Ιουνίου και στις 11 θα κάνουμε το συνέδριο για τα πενήντα χρόνια από τη θέσπιση του Συντάγματος και για τα πενήντα χρόνια του συντάγματος, άρα εν πολλοίς για την αναθεώρηση του Συντάγματος και θα έχουμε την ευκαιρία να πούμε ,πιστεύω, πολλά πράγματα σε ένα περισσότερο επιστημονικό και αυστηρό περιβάλλον, αν και το σημερινό πολιτικό και κάπως

27 Ιανουαρίου 2025

Εισαγωγή Ευάγγελου Βενιζέλου στην εκδήλωση με θέμα, "Η πολυεπίπεδη προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και η επίμονη  σημασία του εθνικού Συντάγματος" με την ευκαιρία της έκδοσης του συλλογικού έργου  ΤΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ - ΚΑΤ’ ΑΡΘΡΟ ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΤΟΜΟΣ Ι, Άρθρα 1 – 25 (εκδόσεις Σάκκουλα) στο Αμφιθέατρο του Μεγάρου «Θ. Καρατζάς» της Εθνικής Τράπεζας* 

Κυρία Πρόεδρε της Ελληνικής Δημοκρατίας,

σας ευχαριστούμε πάρα πολύ για την παρουσία σας, η οποία τιμά ιδιαιτέρως τον εκδοτικό οίκο Σάκκουλα, την ομάδα που εκδίδει και επιμελείται τον τόμο αυτό, και τους 40 συγγραφείς. Η παρουσία σας εδώ είναι παρουσία όχι μόνο της αρχηγού του κράτους αλλά και μίας ομοτέχνου η οποία έχει τιμήσει την επιστήμη του δημοσίου δικαίου από τη θέση της Προέδρου του ΣτΕ, της πρώτης γυναίκας Προέδρου, και πραγματικά ευχαριστούμε θερμότατα γιατί είστε παρούσα στον τόμο, καθώς πολλές αποφάσεις που έχετε εισηγηθεί διαμορφώνοντας τη νομολογία βρίσκουν τη θέση τους στην ερμηνεία των επιμέρους άρθρων.  

17.12.2024

Για τις ομιλίες απο την παρουσίαση του Ανταποδοτικού Τόμου, δείτε εδώ [ PDF]

Ακούστε το podcast της εκδήλωσης,εδώ:

Spotify & Podcasts 

Αντιφώνηση Ευάγγελου Βενιζέλου στην εκδήλωση για την παρουσίαση και επίδοση του Ανταποδοτικού Τόμου «Η θεωρία της συνταγματικής πράξης. Μελέτες διαλόγου με το έργο του Ευάγγελου Βενιζέλου», εκδόσεις Σάκκουλα, στην  Εθνική Πινακοθήκη (16.12.2024)*

Αγαπητή Κυρία Πρόεδρε της Δημοκρατίας, κυρίες και κύριοι, επιτρέψτε μου να αρχίσω ευχαριστώντας θερμά όλες και όλους εσάς. Η  Πρόεδρος της Δημοκρατίας  παρίσταται εδώ όχι μόνο υπό τη θεσμική

25 Φεβρουαρίου 2024

Άρθρο των Ευάγγελου Βενιζέλου – Βασίλειου Σκουρή στην Καθημερινή της Κυριακής

Μη κρατικά ΑΕΙ: Σε ποια έννομη τάξη;

Το νομοσχέδιο για τα «μη κρατικά» ΑΕΙ προκάλεσε μια δημόσια συζήτηση με θεωρητικό υπόβαθρο τη σχέση εθνικής, ενωσιακής και διεθνούς έννομης τάξης και κυρίως τη σύγκρουση ως προς την προτεραιότητα εφαρμογής μεταξύ αφενός μεν του εθνικού Συντάγματος, αφετέρου δε του Δικαίου της Ε.Ε. Συγκρούονται δυο προσεγγίσεις. Κατά τη μια, το άρθρο 16 του ελληνικού Συντάγματος πρέπει να ερμηνεύεται σε αρμονία προς το Δίκαιο της Ε.Ε. προκειμένου να διασφαλίζεται η ομαλή συνύπαρξη διαφορετικών εννόμων τάξεων όταν ένα ζήτημα εμπίπτει στο πεδίο και των δυο. Πρέπει άλλωστε να λαμβάνεται υπόψη η θεμελιώδης εθνική συνταγματική απόφαση για τη συμμετοχή στην ευρωπαϊκή ολοκλήρωση (άρθρο 28), αλλά και το ποιο δικαστήριο έχει τον τελευταίο λόγο και ποια μπορεί να είναι πρακτικά η έκβαση μιας μετωπικής σύγκρουσης. Αυτή είναι η νομική όψη του ζητήματος ανεξαρτήτως των ουσιαστικών προϋποθέσεων του μέλλοντος των δημοσίων ΑΕΙ και των ποιοτικών προδιαγραφών των μη κρατικών ΑΕΙ. Κατά την άλλη προσέγγιση, οι κατηγορηματικές διατυπώσεις των παραγράφων 5 και 8  του άρθρου 16 δεν αφήνουν περιθώριο για μια σύμφωνη προς το ενωσιακό δίκαιο ερμηνεία του ελληνικού Συντάγματος. Η

15 Δεκεμβρίου 2023

Ευάγγελος Βενιζέλος *

Η αποκατάσταση της ακεραιότητας του κειμένου του ισχύοντος Συντάγματος 1975/1986/2001/2008/2019

- Η πλήρης διατύπωση της παρ. 5 του άρθρου 48

Στην εκδήλωση του ΔΣΑ για τα εβδομήντα χρόνια από την έκδοση του Νομικού Βήματος (αμφιθέατρο Μουσείου της Ακρόπολης, 8.12.2023) στην οποία ήμουν ομιλητής, ο επίσης ομιλητής ομότιμος καθηγητής του Αστικού Δικαίου στο ΕΚΠΑ Ι. Σπυριδάκης, ανέφερε παρεμπιπτόντως ότι κατά τη μεταφορά του Συντάγματος στη δημοτική γλώσσα το 1986, παραλείφθηκε ένα εδάφιο του συνταγματικού κειμένου. Πρόκειται, ακριβέστερα, για την πλήρη διατύπωση  του εδαφίου β´ και για ολόκληρο το εδάφιο γ´ της παρ. 5 του άρθρου 48 Σ. Στο ζήτημα αναφέρεται ο Απ. Βλαχογιάννης στην ερμηνεία του άρθρου 48 που δημοσιεύθηκε πρόσφατα (σε Απ. Βλαχόπουλος / Ξ. Κοντιάδης / Γ. Τασόπουλος, Σύνταγμα. Ερμηνεία κατ´άρθρο, Ηλεκτρονική έκδοση, Απρίλιος 2023, σελ. 7, υποσημείωση 1 )  και στην οποία  σημειώνει ότι το θέμα έχει εντοπιστεί στη βιβλιογραφία (Α. Μάνεσης, «Η συνταγματική αναθεώρηση του 1986», σε Συνταγματική θεωρία και πράξη ΙΙ, 2007, σελ. 429, υπ. 115· Α. Ράικος, Γενική Πολιτειολογία – Εισαγωγή στο Συνταγματικό Δίκαιο και Οργανωτικό, τομ. Ι, 5η έκδοση, 2018, σελ. 837-838 και Α. Παντελής, Εγχειρίδιο Συνταγματικού Δικαίου, 5η έκδοση, 2020, σελ. 323-324.)

9 Δεκεμβρίου 2023

Άρθρο των Ευάγγελου Βενιζέλου και Βασίλειου Σκουρή στα ΝΕΑ Σαββατοκύριακο

Mη κρατικά ΑΕΙ

Η σύμφωνη με το ενωσιακό δίκαιο ερμηνεία του άρθρου 16 Συντάγματος

Μετά την εξαγγελία από την κυβερνητική πλειοψηφία της πρόθεσής της να κινήσει τη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος μόλις συμπληρωθεί η πενταετής προθεσμία από την αναθεώρηση του 2019 με αντικείμενο την άρση των περιορισμών που θέτουν οι παράγραφοι 5 και 8 του άρθρου 16 Σως προς την ίδρυση και λειτουργία μη κρατικών / ιδιωτικών Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, ζητήθηκε η επιστημονική μας άποψη ως προς την ευχέρεια του κοινού νομοθέτη να ρυθμίσει, εντωμεταξύ, θέματα σχετικά με την παροχή υπηρεσιών ανώτατης εκπαίδευσης στην Ελλάδα από οντότητες που συγκεντρώνουν τις προϋποθέσεις του χαρακτηρισμού τους ως πανεπιστημίων ή συνεργάζονται με πανεπιστήμια που εδρεύουν σε άλλα κράτη μέλη της ΕΕ ή σε κράτη που είναι συμβαλλόμενα μέρη της Γενικής Συμφωνίας για τις Συναλλαγές στον τομέα των Υπηρεσιών (GATS) στο πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ). Το νομικό συνεπώς ερώτημα που τίθεται είναι αν,  παρά τη γραμματική διατύπωση του εθνικού Συντάγματος, η ερμηνεία του σε αρμονία προς το Δίκαιο της ΕΕ και

Ευάγγελος Βενιζέλος

Τα Συντάγματα του Αγώνα - Ένα ζήτημα πιο σύνθετο από όσο φαίνεται **

Τι συνέβη τις τελευταίες μέρες του Μαρτίου και τις πρώτες μέρες του Απριλίου του 1823 εδώ στο Άστρος, σε τούτο το αλωνάκι; Συγκεντρώθηκαν εκλεγμένοι αντιπρόσωποι για το Βουλευτικό. Συγκεντρώθηκαν, με άλλη παράλληλη διαδικασία, εκλεγμένοι αντιπρόσωποι, ειδικά για να μετάσχουν στην Εθνική Συνέλευση και ήρθαν εδώ, θεωρώντας ότι είναι αυτονόητο δικαίωμά τους, τα μέλη του απερχόμενου Βουλευτικού και του απερχόμενου Εκτελεστικού.

Η  Β΄ Εθνική  Συνέλευση του Άστρους  έγραψε Ιστορία, αλλά μπορεί τα μέλη της να μην είχαν όλα συνείδηση ότι γράφουν Ιστορία. Η Συνέλευση και οι αποφάσεις της ήταν προϊόν συμβιβασμών και διευθετήσεων, ήταν προϊόν του συσχετισμού των δυνάμεων. Αυτό είναι πάντα το Σύνταγμα, ως ιστορικό φαινόμενο.

26 Απριλίου 2023

Συζήτηση Ευ. Βενιζέλου – Ι. Μάνδρου στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών, με θέμα:
«Μεταρρυθμίσεις και Σύνταγμα - Οι θεσμικές προϋποθέσεις για την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα»

Ι. Μάνδρου:Καλησπέρα και πάλι από το οικονομικό φόρουμ των Δελφών. Έχω τη μεγάλη τιμή να συζητήσω με τον κ. Ευάγγελο Βενιζέλο, πολυσχιδή προσωπικότητα, με μεγάλη πολιτική, πανεπιστημιακή κ.λπ. εμπειρία. Εγώ πάντοτε το λέω ενώπιόν του, αισθάνομαι μαθήτρια, ούτε καν φοιτήτρια, μαθήτρια. Κύριε Πρόεδρε, με τους προλαλήσαντες ανώτατους δικαστικούς λειτουργούς, εθίγη το θέμα της επικείμενης συνταγματικής αναθεώρησης, εσείς είστε ένα πρόσωπο κατεξοχήν αρμόδιο να μιλήσετε για αυτό, έχει γίνει πολύ συζήτηση και για την επικείμενη αναθεώρηση και τι αυτή μπορεί να περιλαμβάνει. Μάλιστα ακούσαμε προηγουμένως και τον Έλληνα δικαστή στο Δικαστήριο των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ο οποίος είπε ότι ευελπιστώ να μην είναι μόνο το άρθρο 16, δηλαδή μόνο το άρθρο που σχετίζεται με τα ιδιωτικά πανεπιστήμια. Θέλω τη γνώμη σας επάνω σε αυτό, δηλαδή αναθεώρηση μπορεί να γίνει; Τι μπορεί να περιλαμβάνει;

Ευ. Βενιζέλος:Όπως ξέρετε έχω μία ιστορική και βιωματική επαφή με το ζήτημα γιατί ήμουν ο γενικός εισηγητής της αναθεώρησης του Συντάγματος του 2001, σε μία διαδικασία που ξεκίνησε τον Ιανουάριο του 1995 και κράτησε παραπάνω από

19 Απριλίου 2023

Απομαγνητοφώνηση της συζήτησης στην εκδήλωση του Κύκλου Ιδεών*

Σύνταγμα και Εκλογές: Το συνταγματικό πλαίσιο των εκλογών και των διαδικασιών που αυτές ενεργοποιούν 

Συζητούν: Χαράλαμπος Ανθόπουλος, Ευάγγελος Βενιζέλος, Γιώργος Γεραπετρίτης, Γιώργος Κατρούγκαλος, Πηνελόπη Φουντεδάκη. Συντονίζει η Νίκη Λυμπεράκη 

Ν. Λυμπεράκη:Καλησπέρα σας, χρόνια πολλά, θερμές ευχαριστίες για την παρουσία σας εδώ. Να καλωσορίσουμε και όσους μας παρακολουθούν διαδικτυακά. Χαίρομαι πάρα πολύ, το περίμενα, πάντα ο Κύκλος Ιδεών έχει θεματικές που προσελκύουν το ενδιαφέρον. Χαίρομαι πολύ γιατί είμαστε σε μία αίθουσα κατάμεστη και με αρκετούς  πολύ νέους ανθρώπους.

Το θέμα είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον, απολύτως επίκαιρο «Σύνταγμα και Εκλογές. Το συνταγματικό πλαίσιο των εκλογών και των διαδικασιών που αυτές ενεργοποιούν», γιατί, κυρίες και κύριοι, όπως όλοι γνωρίζουμε, στις λίγες εβδομάδες που απομένουν ώς τις πρώτες εκλογές και αν υπάρξουν και δεύτερες σε ένα διάστημα συνολικά περίπου τριών μηνών, είναι πολλά τα θέματα που θα ανοίξουν μπροστά μας. Ορισμένα γνωρίζουμε ακριβώς πώς θα εκτυλιχθούν διαδικαστικά, γιατί είναι πολύ σαφείς οι  συνταγματικές επιταγές, άλλα μπορεί να σηκώνουν και λίγη συζήτηση περισσότερη. Θα τα συζητήσουμε, λοιπόν, όλα αυτά σήμερα.

 Μάρτιος 2023

Μικρή εισαγωγή στο Σύνταγμα και στο Συνταγματικό Δίκαιο 

Ένα εισαγωγικό μάθημα και μια συζήτηση

Πρόλογος

Τον Οκτώβριο του 2019 επανήλθα στα διδακτικά μου καθήκοντα ως καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης μετά από μακρά περίοδο αναστολής λόγω των βουλευτικών και κυβερνητικών μου καθηκόντων. Η περίοδος της αναστολής αφορούσε τη διδασκαλία γιατί, ευτυχώς για εμένα, η ερευνητική και πρακτική ενασχόλησή μου με το αντικείμενο του Συνταγματικού Δικαίου ήταν όλα αυτά τα χρόνια (1993-2019) έντονη και συνεχής. Η διδασκαλία έχει όμως τις δικές της υψηλές απαιτήσεις και τη δίκη της μοναδική γοητεία. Ιδίως η προπτυχιακή διδασκαλία σε νέους φοιτητές που εισέρχονται στο πεδίο της νομικής επιστήμης. Πρόκειται για έργο κοπιώδες και άκρως υπεύθυνο. Τα πιο σύνθετα μαθήματα και κυρίως τα μεταπτυχιακά και μεταδιδακτορικά σεμινάρια είναι πολύ πιο εύκολα για τον διδάσκοντα από την άποψη αυτή.

21 Φεβρουαρίου 2023

Στη σειρά diaNEOsis Podcasts - "Με Απλά Λόγια"

ο Ευάγγελος Βενιζέλος συζητά με τον Θοδωρή Γεωργακόπουλο, για τις λεπτομέρειες και την ιστορία του Συντάγματος της Ελλάδας, με απλά λόγια.

Μπορείτε να ακούσετε τη συζήτηση εδω: https://www.buzzsprout.com/1981614/12287700

15 Φεβρουαρίου 2023

Ευάγγελος  Βενιζέλος 

Η πολιτική θεολογία και η σχέση χριστιανικής και συνταγματικής ηθικής *

Είχα προγραμματίσει να πω λίγα λόγια για τις σχέσεις θεολογίας και κοινωνικών επιστημών, όμως τώρα, μια που ακούσαμε τα κρίσιμα αποσπάσματα του κειμένου της ομιλίας του αγίου  Περγάμου, θα έλεγα να συνεχίσω στο ίδιο πνεύμα παίρνοντας αφορμή από τις τρεις πληγές που ανέδειξε ο Ιωάννης Ζηζιούλας, τον ψυχολογισμό, τον ηθικισμό και, ας πούμε, τον τεχνολογισμό, για να δούμε πώς αντιμετωπίζονται τα θέματα αυτά όχι μόνο από τη σύγχρονη ορθόδοξη μαρτυρία, αλλά και από εμάς, θύραθεν. Διότι ευχαριστώ που με χαρακτηρίσατε «θεολόγο της πολιτικής» και βεβαίως είμαι επηρεασμένος, όπως κάθε επιστήμονας των κοινωνικών και ανθρωπιστικών σπουδών, από τη θεολογία, από τη θεολογική επιστήμη, από το εκκλησιαστικό φαινόμενο, αλλά  θύραθεν είναι οι προσεγγίσεις οι δικές μου. Νομικός είμαι πρωτίστως και οι κλάδοι με τους οποίους εφάπτομαι, οι πέραν της νομικής, όπως είναι κατ’ ανάγκη η οικονομία, η πολιτική επιστήμη, η κοινωνιολογία, η ιστορία, οι διεθνείς σχέσεις είναι και αυτοί κλάδοι θύραθεν προερχόμενοι.

Ως εκ τούτου, θα ήθελα να μου επιτρέψετε, παίρνοντας ως αφορμή τις τρεις έννοιες και τις τρεις αγωνίες του Ιωάννη Ζηζιούλα, να σας αναπτύξω δύο θέματα. Το πρώτο θέμα θα το ονόμαζα, πώς