9 Απριλίου 2025
Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στο Delphi Economic Forum X, στην συζήτηση στη μνήμη του Κώστα Σημίτη, με τη συμμετοχή επίσης των: Μαριλένα Σημίτη, Άννα Διαμαντοπούλου, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης. Συντονίζει: Γιάννης Πρετεντέρης
Ευχαριστώ και εγώ για αυτή την ευκαιρία. Χαιρετίζω τη Δάφνη Σημίτη, και όλες και όλους σας.
Με τον Κώστα Σημίτη είχαμε μια σχέση πολιτική αλλά και προσωπική, πριν γίνει Πρωθυπουργός. Είχα την μεγάλη τύχη και την τιμή να έχω διατελέσει μαζί του υπουργός στην τελευταία κυβέρνηση του Ανδρέα Παπανδρέου. Ως εκ τούτου, ξέρω πώς φερόταν πριν γίνει Πρωθυπουργός και ξέρω πώς φερόταν μετά. Παρέμεινε ο ίδιος. Ένας άνθρωπος πεποιθήσεων. Το μεγάλο χαρακτηριστικό του Κώστα Σημίτη είναι αυτό, ότι έκανε πολιτική πεποιθήσεων.
Με εντυπωσίαζε, βέβαια, πάντοτε το γεγονός πόσο πολύ ΠΑΣΟΚ είναι ο Κώστας Σημίτης. Έκανε μια επιλογή, την υπηρέτησε με υπομονή και επιμονή, γιατί ήθελε να του δοθεί η ευκαιρία μέσα από αυτό το πολύ μεγάλο λαϊκό κίνημα να υπηρετήσει τη χώρα και να εφαρμόσει την πολιτική των δικών του πεποιθήσεων. Και το πέτυχε. Αυτό είναι εξαιρετικά σημαντικό.
Η σχέση του με τον ΠΑΣΟΚ είναι μια σχέση αποφατική. Την ξέρω πάρα πολύ καλά, και προσωπικά ο ίδιος. Δηλαδή ήταν και δεν ήταν πάντα. Γιατί βεβαίως είχε αποκλίσεις αισθητικές, ακόμη και ιδεολογικές, αξιακές. Και ο τρόπος ζωής έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία.
Το βασικό άλλωστε χαρακτηριστικό του Κώστα Σημίτη ήταν το πώς οριοθετούσε τον ιδιωτικό του βίο σε σχέση με τον δημόσιο. Δεν άλλαξε ποτέ τους κανόνες και τις πρακτικές της ιδιωτικής του ζωής. Της οικογενειακής, της προσωπικής. Τους ίδιους φίλους. Τις ίδιες συμπεριφορές. Τον ίδιο τρόπο διακοπών.
Και παρότι είχαμε και εμείς αρκετά μεγάλη διαφορά ηλικίας, επειδή συνυπήρξαμε και επειδή υπηρέτησα στη συνέχεια στις κυβερνήσεις του, ξέρω και τις εκλεκτικές συγγένειες. Ήμασταν δύο καθηγητές νομικής, μπορούσαμε να συνεννοηθούμε με κάποιο ειδικό κώδικα και είχαμε και κάποιους κοινούς φίλους. Αυτό δημιουργούσε ένα περιβάλλον.
Τώρα, τι ήταν ο Κώστας Σημίτης ιστορικά. Είπα όταν τον αποχαιρετούσαμε, ότι είναι ο δεύτερος ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ και ο επικεφαλής του εκσυγχρονιστικού ρεύματος. Το δεύτερος ιδρυτής του ΠΑΣΟΚ είναι πολύ σημαντικό, γιατί πράγματι το ΠΑΣΟΚ είχε πάντα δύο πυλώνες.
Είχε όχι τον κεντρώο και τον αριστερο-γενή/ ΕΑΜ-ογενή πυλώνα, αλλά είχε έναν ανατολικό και έναν δυτικό. Αυτή η διαίρεση μεταξύ ανατολής και δύσης διαπερνά όλο το ελληνικό πολιτικό σύστημα, όλη την κοινωνία - από την έκρηξη της Επανάστασης μέχρι σήμερα. Και υπάρχει ως διάκριση πολύ πριν τη διάκριση αριστερά - δεξιά και πολύ πριν την υπέρβαση της διάκρισης αριστερά-δεξιά. Και παραμένει ακόμα και τώρα. Άρα ήταν του δυτικού ρεύματος ο Σημίτης και ήξερε πάρα πολύ καλά τι σημαίνει διεθνής συσχετισμός και πώς αξιοποιώ τους διεθνείς συσχετισμούς για να επιτύχω συγκεκριμένους στόχους.
Άρα εγγράφεται σε αυτό το φάσμα των πολύ μεγάλων προσωπικοτήτων. Θα ξεκινούσα από τον Αλέξανδρο Μαυροκορδάτο, θα πήγαινα στον Χαρίλαο Τρικούπη, στον Ελευθέριο Βενιζέλο, στον Κώστα Σημίτη. Σίγουρα είχε ένα πεντακάθαρο στίγμα.
Βεβαίως, έπεσε και πάνω σε κρίσεις. Έζησε δύσκολες στιγμές. Και για λόγους εσωκομματικούς και για λόγους εσωτερικούς ,ελληνικούς, ενδογενής, και επειδή η διεθνής συγκυρία είναι πάντα απαιτητική. Αλλά ο Κώστας Σημίτης έχει έναν κατάλογο με το κεκτημένο του, ο οποίος είναι πάρα πολύ καθαρός.
Είναι ο άνθρωπος που έβαλε την χώρα στην ΟΝΕ, είναι ο άνθρωπος ο οποίος έβαλε την Κύπρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, είναι ο άνθρωπος που έκανε τις μεγάλες βασικές υποδομές, ο άνθρωπος ο οποίος οργάνωσε τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Και μου έδωσε δύο μεγάλες ευκαιρίες στην πολιτική μου διαδρομή, να διαχειριστώ την προετοιμασία της χώρας για τους Ολυμπιακούς Αγώνες και την αναθεώρηση του Συντάγματος του 2001. Φυσικά δεν είναι αυτά τα δύο σημαντικότερα, αλλά είναι δύο σημαντικά, σίγουρα, κεφάλαια του πολιτικού του απολογισμού.
Υπό την έννοια αυτή είναι ένα παράδειγμα, ένα παράδειγμα όχι μόνο ιστορικό και πολιτικό, αλλά θα έλεγα και μεθοδολογικό, επιστημολογικό ο Κώστας Σημίτης, για το πώς οργανώνεται η κυβέρνηση, πώς ασκείται η διακυβέρνηση, πώς λειτουργεί το κράτος, πώς σεβόμαστε τους θεσμούς. Η θεσμικότητα του Σημίτη έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία ιδίως για την εποχή μας. Ως εκ τούτου πραγματικά θα αποκαλύπτεται και θα ανανεώνεται αυτό το κεκτημένο και θα εγγράφεται ακόμα πιο βαθιά στην σύγχρονη ελληνική Ιστορία ο Κώστας Σημίτης.
2η τοποθέτηση
Για να έχει κάποια προστιθέμενη αξία η σημερινή, πάρα πολύ ωραία και φιλική μάζωξη, εδώ στους Δελφούς, σε αυτό το περιβάλλον, να πω το εξής.
Έχω ζήσει τον Κώστα Σημίτη στην αποθέωση της αυστηρής μεθόδου οργάνωσης του κυβερνητικού έργου, που ήταν η προετοιμασία για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ήμουν ο υπουργός ο αρμόδιος για τον συντονισμό της χώρας, με γενικό γραμματέα τον παριστάμενο εδώ, Κώστα Καρτάλη. Αυτό, λοιπόν, ήταν μια φιλοσοφία, στην πραγματικότητα, ήταν κάτι παραπάνω από μέθοδος.
Έχω, όμως, επίσης ζήσει και τις τραυματικές εμπειρίες του Κώστα Σημίτη, ο οποίος έπρεπε στην πράξη να αντιληφθεί πόσοι κίνδυνοι ελλοχεύουν, ιδίως στη διαχείριση της εξωτερικής πολιτικής και της πολιτικής ασφάλειας. Δηλαδή, έχω ζήσει και το επεισόδιο Ίμια και το επεισόδιο Οτσαλάν. Και είναι εντυπωσιακός ο τρόπος που διαχειρίστηκε δύο πάρα πολύ δύσκολες στιγμές, με μία φυγή προς τα εμπρός.
Αλλά, από την άλλη μεριά, κατάλαβε ότι χωρίς εσωτερικό μέτωπο, χωρίς να έχεις εκκαθαρισμένη την κατάσταση στην κυβέρνηση, στο κόμμα, στην κοινωνία, χωρίς να έχεις τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις εθνικής συναίνεσης, δεν μπορείς να κάνεις πολύ μεγάλα βήματα, δεν μπορείς για παράδειγμα να εφαρμόσεις μια πολιτική Ελσίνκι - ενδεχομένως, έχουμε ένα momentum τώρα σε σχέση με την Ευρωπαϊκή αμυντική πολιτική και τη σχέση μας με την Τουρκία, αν θελήσουμε να θέσουμε όρους για να προχωρήσουμε προς μία συγκεκριμένη κατεύθυνση.
Επίσης, έχω ζήσει τη σχέση του με τον Ανδρέα Παπανδρέου. Διότι ήμουνα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος της τελευταίας κυβέρνησης Ανδρέα Παπανδρέου, στην οποία κυοφορήθηκαν οι μεγάλες επιλογές. Η ένταξη στην ΟΝΕ, η ένταξη της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η οργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων. Και ξέρω με ποιο τρόπο ο Κώστας Σημίτης μετείχε από την αρχή στη διαμόρφωση αυτών των πολιτικών, τις οποίες ολοκλήρωσε, εξειδίκευσε, εφάρμοσε, με τον δικό του τόνο και με τον δικό του τρόπο, κάποια χρόνια αργότερα.
Αλλά ήμουν και δίπλα στον Ανδρέα Παπανδρέου στην περιβόητη συνέντευξη του Σεπτεμβρίου του 1995 στη Θεσσαλονίκη, στην τελευταία συνέντευξη που έδωσε ως Πρωθυπουργός, που οδήγησε στην παραίτηση του Κώστα Σημίτη. Όταν, λοιπόν, ανεβήκαμε στο δωμάτιο, άκουσε διάφορες απόψεις για το impact αυτής της συνέντευξης, και τελευταία γύρισε σε μένα. Και του είπα, έχεις υπόψη σου ότι έχεις χρίσει τον διάδοχό σου, και ότι ο επόμενος αρχηγός του ΠΑΣΟΚ και υπό τις συνθήκες αυτές, ο επόμενος Πρωθυπουργός, θα είναι ο Κώστας Σημίτης.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου ήξερε, δεν είχε έλλειψη επίγνωσης. Διότι αντιλαμβανόταν ότι ο Κώστας Σημίτης είναι μια εκδοχή του ΠΑΣΟΚ, η οποία έχει μια προοπτική. Αλλιώς θα την είχε καταπνίξει την εκδοχή αυτή.
Αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, διότι ο Κώστας Σημίτης αφιέρωσε τη ζωή του στο να υπάρξει αυτή η προϋπόθεση, και νομίζω ότι δικαιώθηκε. Δικαιώθηκε γιατί έκανε αυτή την οκταετή πρωθυπουργία, η οποία έχει αφήσει πραγματικά ένα ισχυρό αποτύπωμα πέρα από, ας το πούμε έτσι, έμπρακτο και εμπράγματο. Έχει αφήσει ένα αποτύπωμα αξιακό αυτή η οκτατετία.
https://www.youtube.com/live/mBWZJE-wr1Y?si=4nS9AQQ_MwmJhRdT&t=169
