29 Ιανουαρίου 2006

Το συνταγματικό δικαστήριο

του Ευ. Βενιζέλου

Το μείζον ίσως ζήτημα που πρέπει να καταστεί επίκεντρο μιας νέας αναθεωρητικής πρωτοβουλίας είναι η ριζική αλλαγή του ίδιου του συστήματος δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, δηλαδή του ίδιου του δικονομικού πλαισίου ερμηνείας και εφαρμογής του Συντάγματος της χώρας μας.

Στο μέτρο που αληθεύει η ρήση ότι «το σύνταγμα είναι ό,τι ο δικαστής πιστεύει ότι είναι», οι αναθεωρητικές παρεμβάσεις στο σώμα των ουσιαστικών διατάξεων του Συντάγματος είναι άνευ ή περιορισμένης σημασίας, χωρίς αντίστοιχες δικονομικού χαρακτήρα μεταβολές. Υπάρχουν τουλάχιστον τρία ζητήματα, τα οποία είναι αδύνατον να αντιμετωπιστούν, χωρίς μια τέτοια μεταβολή.

Α. Η χάραξη μιας συστηματικής πολιτικής γης, που είναι ο πρώτος και κρισιμότερος συντελεστής ενδογενούς ανάπτυξης, με σεβασμό στην προστασία του περιβάλλοντος.

Β. Η θεσμική ολοκλήρωση της τοπικής αυτοδιοίκησης και της αποκέντρωσης, σε συνδυασμό με την περιφερειακή οργάνωση του κράτους.

22 Ιανουαρίου 2006

α.  Προϋπολογισμός
Με την αναθεώρηση του 2001 επήλθαν σημαντικές αλλαγές στον τρόπο κατάθεσης και συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού, αλλά και του απολογισμού και του γενικού ισολογισμού του κράτους (άρθρο 79 παρ. 3 και 7).

21 Ιανουαρίου 2006

Κυβερνητικό ερασιτέχνισμα στο «δημόσιον Σύνταγμα»

του Ευ. Βενιζέλου

α.  Προϋπολογισμός
Με την αναθεώρηση του 2001 επήλθαν σημαντικές αλλαγές στον τρόπο κατάθεσης και συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού, αλλά και του απολογισμού και του γενικού ισολογισμού του κράτους (άρθρο 79 παρ. 3 και 7).

Στόχος των αλλαγών αυτών ήταν, πρώτον, να διασφαλιστεί μεγαλύτερη πολιτική και άρα επικοινωνιακή διαφάνεια γύρω από τις κορυφαίες πράξεις της δημοσιονομικής διαχείρισης και πολιτικής και, δεύτερον, να ενισχυθεί ο ρόλος της Βουλής. Μάλιστα ο Κανονισμός της Βουλής έχει τη δυνατότητα, λόγω της ευρύτατης εξουσιοδότησης που παρέχει το άρθρο 79 παρ. 3 εδάφιο γ’, να καταστήσει ακόμη ισχυρότερο και διεισδυτικότερο το ρόλο της Βουλής και ως προς τη συζήτηση και ως προς την ψήφιση, αλλά ακόμη και ως προς την δυνατότητα τροποποίησης του σχεδίου του προϋπολογισμού.

29 Ιανουαρίου 2006

Το μείζον ίσως ζήτημα που πρέπει να καταστεί επίκεντρο μιας νέας αναθεωρητικής πρωτοβουλίας είναι η ριζική αλλαγή του ίδιου του συστήματος δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, δηλαδή του ίδιου του δικονομικού πλαισίου ερμηνείας και εφαρμογής του Συντάγματος της χώρας μας.

30 Δεκεμβρίου 2005

Αναθεώρηση με μνήμη και γνώση

του Ευ. Βενιζέλου

1.    Η αναθεώρηση του Συντάγματος σε όλες τις θεσμικά ώριμες χώρες είναι ένα συνηθισμένο και φυσιολογικό φαινόμενο καθώς η ανάγκη εναρμόνισης των συνταγματικών θεσμών με τα δεδομένα της εποχής επιβάλλει προσαρμογές πολύ ταχύτερες από ότι στο παρελθόν. Η αναθεώρηση δεν είναι ούτε πολιτική υπεκφυγή ούτε πεδίο δόξης για κάθε είδους θεσμικό ερασιτεχνισμό ή πολιτική επιπολαιότητα. Απαιτείται σοβαρότητα, ιστορική μνήμη και καλή γνώση των θεμάτων, αλλιώς δεν μπορούν να αξιολογηθούν ούτε τα εγχώρια θεσμικά δεδομένα ούτε ενδιαφέροντα συγκριτικά στοιχεία  από άλλες χώρες.

2.    Η αναθεώρηση είναι μια πολιτική διαδικασία και όχι ένα επιστημονικό σεμινάριο. Εξαρτάται από τον κοινοβουλευτικό συσχετισμό δυνάμεων. Δεν αρκεί μάλιστα η απλή πλειοψηφία των 151 βουλευτών, αλλά απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία τουλάχιστον 180 επί 300 βουλευτών. Άρα απαιτείται συμφωνία κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Η αναθεώρηση δεν είναι ζαριά που ρίχνεις και κερδίζεις ή χάνεις ανάλογα με την έκβαση των βουλευτικών εκλογών που μεσολαβούν.

30 Δεκεμβρίου 2005

1.    Η αναθεώρηση του Συντάγματος σε όλες τις θεσμικά ώριμες χώρες είναι ένα συνηθισμένο και φυσιολογικό φαινόμενο καθώς η ανάγκη εναρμόνισης των συνταγματικών θεσμών με τα δεδομένα της εποχής επιβάλλει προσαρμογές πολύ ταχύτερες από ότι στο παρελθόν. Η αναθεώρηση δεν είναι ούτε πολιτική υπεκφυγή ούτε πεδίο δόξης για κάθε είδους θεσμικό ερασιτεχνισμό ή πολιτική επιπολαιότητα. Απαιτείται σοβαρότητα, ιστορική μνήμη και καλή γνώση των θεμάτων, αλλιώς δεν μπορούν να αξιολογηθούν ούτε τα εγχώρια θεσμικά δεδομένα ούτε ενδιαφέροντα συγκριτικά στοιχεία  από άλλες χώρες.

23 Δεκεμβρίου 2005

H αναθεώρηση είναι σε όλες τις χώρες που έχουν συνταγματική παράδοση και ωριμότητα μια συνηθισμένη διαδικασία.Δεν είναι όμως ούτε πρόσχημα για τη συγκάλυψη της πολιτικής αμηχανίας των κυβερνώντων ούτε «ρουλέτα» που θέτει σε κίνδυνο θεσμούς και θεμελιώδη δικαιώματα.

Το Σύνταγμα επιβάλλει την ευρύτερη συναίνεσηγιατί απαιτεί να συγκεντρώνεται αυξημένη πλειοψηφία των 3/5 προκειμένου να συντελεστεί η αναθεώρηση μιας διάταξης. Αφήνει όμως το «παράθυρο» η διαδικασία να ολοκληρωθεί με την απλή πλειοψηφία των 151 βουλευτών, εάν στην αρχική φάση δεν συγκεντρώθηκε πλειοψηφία 3/5. Επειδή όμως η πρώτη Βουλή διαπιστώνει απλώς την ανάγκη αναθεώρησης και δεν προσδιορίζει ούτε την κατεύθυνση ούτε το περιεχόμενό της, ενώ η δεύτερη Βουλή είναι αυτή που αποφασίζει για το περιεχόμενο, σε αυτήν κρίνονται τα πράγματα. Για να υπάρχει συνεπώς η εγγύηση της ευρύτερης συναίνεσης, η δικλίδα των 180 ψήφων πρέπει να διατηρείται για τη δεύτερη Βουλή.

23 Δεκεμβρίου 2005

H αναθεώρηση είναι σε όλες τις χώρες που έχουν συνταγματική παράδοση και ωριμότητα μια συνηθισμένη διαδικασία.

Δεν είναι όμως ούτε πρόσχημα για τη συγκάλυψη της πολιτικής αμηχανίας των κυβερνώντων ούτε «ρουλέτα» που θέτει σε κίνδυνο θεσμούς και θεμελιώδη δικαιώματα.

26 Ιουνίου 2005

Χειρότερη και από την Ευρώπη του «όχι» και από αυτήν του «ναι» είναι σίγουρα η Ευρώπη του «ίσως ή του "μήπως;"».

Μετά τα ηχηρά «όχι» της Γαλλίας και της Ολλανδίας πολλοί περίμεναν ότι το πρόσφατο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο θα στεκόταν στο ύψος των περιστάσεων, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες υπέρβασης της κρίσης. Αυτό απαιτούσε, βέβαια, μετατόπιση της συζήτησης από τη θεσμική και δημοσιονομική στη βαθύτατα κοινωνική, αναπτυξιακή και άρα πολιτική διάσταση του ευρωπαϊκού ζητήματος.

Μάιος 2005

Η αντιπροσωπευτική και πιο συγκεκριμένα η κοινοβουλευτική δημοκρατία βασίζεται στην αρχή της ελεύθερης εντολής και στο δικαίωμα της κατά συνείδηση γνώμης και ψήφου του κάθε βουλευτή. Θεωρητικά ο βουλευτής δεν δεσμεύεται ως προς την ψήφο του ούτε απέναντι στους εκλογείς του (αλλιώς η εντολή του θα ήταν δεσμευτική και ανακλητή) ούτε απέναντι στο κόμμα του.

Αυτό όμως το θεωρητικό σχήμα έχει μεταβληθεί με την πάροδο των χρόνων μέσα από την εξέλιξη της ίδιας της κοινωνίας και μέσα από τη συγκρότηση των σύγχρονων πολιτικών συστημάτων που βασίζονται στην ύπαρξη και τη λειτουργία των πολιτικών κομμάτων.

• Ομιλία σε εκδήλωση του Κέντρου Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου και του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών με θέμα: “Υπέρ και κατά ενός δημοψηφίσματος για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα. Η νομιμοποίηση του ενωσιακού εγχειρήματος”, 30.3.2005 [Link]

• Ευ. Βενιζέλος, Π. Ιωακειμίδης, Ξ. Κοντιάδης, Ν. Κωνσταντόπουλος, Δ. Μαγγίνας, Δ. Τσάτσος, Τα δημοψηφίσματα για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα και ο ρόλος των λαών. Διάλογος για τη νομιμοποίηση της ενωσιακής διαδικασίας, Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλας, 2005, σελ. 37 επ. [PDF]
  
  
• ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ, 11.3.2005
  
  

Ευ. Βενιζέλος, 'Η σχέση εθνικού Συντάγματος και ευρωπαϊκού κοινοτικού δικαίου μετά την υπογραφή της Συνθήκης για το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα και την αναθεώρηση του ελληνικού Συντάγματος του 2001, (2005) 1 Ελληνική Επιθεώρηση Ευρωπαϊκού Δικαίου, σελ. 1-36 [PDF EEEURD] & [PDF]

Ευ. Βενιζέλος, Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα ως καταλύτης της ευρωπαϊκής πολιτικής αμηχανίας, Πολιτική Επιστήμη 2, 2005, σελ. 7 επ. [PDF] [Link]

• Εισήγηση σε εκδήλωση του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης για τη Συνθήκη που θεσπίζει Σύνταγμα της Ευρώπης και την τύχη της (6.6.2005)

• ΔΙΚΑΙΟΡΑΜΑ, τεύχος 3, Απρίλιος-Ιούνιος 2005 [τμήμα εισήγησης]
  
  URL: https://www.evenizelos.gr/mme/articlesinthepress/62-articles2005/704-2009-04-20-14-55-15.html 
  
  
  

   

[Από το διάχυτο στο ενιαίο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα - μια αλλαγή πολύ μεγαλύτερη από ό,τι φαίνεται ]

Ευάγγελος Βενιζέλος, 'Η διπλή εικόνα του Ευρωπαϊκού Συντάγματος: Από το διάχυτο στο ενιαίο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα - μια αλλαγή πολύ μεγαλύτερη από ό,τι φαίνεται ', ΟΚΕ, Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα και η κοινωνία των πολιτών, 2005 ΥΠΕΠΘ

[PDF τεύχους] - [PDF ομιλίας] & [link]

*Ομιλία σε εκδήλωση αφιερωμένη στο Ευρωπαϊκό Σύνταγμα με αφορμή τη δεκάτη επέτειο από την ίδρυση της Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (Ο.Μ.Μ.Α., 9.2.2005)

1 Απριλίου 2005

1. Η Κυβέρνηση επένδυσε πολλά στην υπόθεση του λεγόμενου «βασικού μετόχου», δηλαδή σε ένα νόμο που άνοιξε δήθεν το μέτωπο με τη διαπλοκή. Η επιλογή όμως της κυβέρνησης ήταν και είναι αμιγώς επικοινωνιακή. Στόχος της κυβέρνησης δεν ήταν η πραγματική αλλαγή των καταστάσεων στους τομείς των δημοσίων συμβάσεων και των ΜΜΕ, αλλά η δημιουργία της εντύπωσης ότι τίθενται υπό έλεγχο κάποια μεγάλα συμφέροντα. Αυτά που η κυβέρνηση θέλησε να αναγορεύσει ως «αντίπαλα», προφανώς σε σχέση με άλλα που θεωρεί ως «φιλικά».

1 Απριλίου 2005

1. Η Κυβέρνηση επένδυσε πολλά στην υπόθεση του λεγόμενου «βασικού μετόχου», δηλαδή σε ένα νόμο που άνοιξε δήθεν το μέτωπο με τη διαπλοκή. Η επιλογή όμως της κυβέρνησης ήταν και είναι αμιγώς επικοινωνιακή. Στόχος της κυβέρνησης δεν ήταν η πραγματική αλλαγή των καταστάσεων στους τομείς των δημοσίων συμβάσεων και των ΜΜΕ, αλλά η δημιουργία της εντύπωσης ότι τίθενται υπό έλεγχο κάποια μεγάλα συμφέροντα. Αυτά που η κυβέρνηση θέλησε να αναγορεύσει ως «αντίπαλα», προφανώς σε σχέση με άλλα που θεωρεί ως «φιλικά».

27 Μαρτίου 2005

Η σχέση των συνταγμάτων των κρατών-μελών με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, πρωτογενές αλλά και παράγωγο, απασχόλησε από τη δεκαετία του '60 τόσο το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων όσο και τα συνταγματικά ή τα ανώτατα δικαστήρια των κρατών-μελών. Το ΔΕΚ θεμελίωσε την άμεση εφαρμογή και την υπεροχή του κοινοτικού δικαίου στην ίδια του τη φύση: Στο πλαίσιο της κοινοτικής έννομης τάξης η ανώτατη βαθμίδα κατέχεται από το πρωτογενές δίκαιο της Ενωσης.

27 Μαρτίου 2005

1. Το Σύνταγμα είναι από τη φύση του νόμος αυξημένης τυπικής ισχύος, αλλά γενικός και λιτός ως προς τη διατύπωσή του. Φιλοδοξεί να ρυθμίσει τα πιο σημαντικά ζητήματα με τη μεγαλύτερη νομική δύναμη και για το μεγαλύτερο δυνατό χρονικό διάστημα. Για τον λόγο αυτό οι συνταγματικές διατάξεις συνοδεύονται από ρητή ή υπονοούμενη επιφύλαξη υπέρ του νόμου, που καλείται να εξειδικεύσει τις γενικές συνταγματικές ρυθμίσεις.

27 Μαρτίου 2005

Η σχέση των συνταγμάτων των κρατών-μελών με το δίκαιο της Ευρωπαϊκής Ενωσης, πρωτογενές αλλά και παράγωγο, απασχόλησε από τη δεκαετία του '60 τόσο το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων όσο και τα συνταγματικά ή τα ανώτατα δικαστήρια των κρατών-μελών.

Το ΔΕΚ θεμελίωσε την άμεση εφαρμογή και την υπεροχή του κοινοτικού δικαίου στην ίδια του τη φύση: Στο πλαίσιο της κοινοτικής έννομης τάξης η ανώτατη βαθμίδα κατέχεται από το πρωτογενές δίκαιο της Ενωσης.