Παρασκευή 29 Απριλίου 2022

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο αφιέρωμα της εφ. ΤΑ ΝΕΑ στην εκδήλωση του Κύκλου Ιδεών & CEMESμε θέμα: «Το Ουκρανικό Αυτοκέφαλο υπό το φως του πολέμου»*

Η Εκκλησία των καταφυγίων και των κατακομβών και η γεωπολιτική της Ορθοδοξίας

Με αφορμή τη ρωσική επίθεση και τον πόλεμο στην Ουκρανία, τα επιχειρήματα που ακούσθηκαν το 2018-2019 σχετικά με τη χορήγηση της Αυτοκεφαλίας βγήκαν στην επιφάνεια. Κυρίως με το διάγγελμα του Βλαντιμίρ Πούτιν που συνιστούσε την αιτιολογία του πολέμου κατά τη ρωσική αντίληψη. Η αμφισβήτηση της εκκλησιαστικής ταυτότητας της Ουκρανίας συνδέεται με την αμφισβήτηση της εθνικής ταυτότητας, της εθνικής γλώσσας, της εθνικής κυριαρχίας. Η ρωσική πλευρά δεν αναγνωρίζει στην Ουκρανία τίποτα από αυτά. Η θεωρία της μειωμένης κυριαρχίας συνδέεται και με τη μη αναγνώριση μίας Αυτοκέφαλης Εκκλησίας, όπως συμβαίνει με όλες τις άλλες εθνικές Αυτοκέφαλες Εκκλησίες. Επιπλέον  τώρα έχουμε ένα γεγονός, το οποίο είναι συγκλονιστικό. Ο Πατριάρχης Μόσχας «ευλογεί» την επίθεση, δηλαδή προσφέρει μία «θεολογική» και εν πάση περιπτώσει εκκλησιαστική νομιμοποίηση σε έναν επιθετικό πόλεμο ο οποίος συνοδεύεται από πράξεις, οι οποίες ελέγχονται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο ως

Φεβρουάριος 2022

[ PDF ]

Ευάγγελος Βενιζέλος * 

Δαμασκηνός Παπανδρέου:από τη θεολογία της δράσης στη θεολογία της σιωπής

Η καμπύλη που διέγραψε στον επίγειο βίο του ο Μακαριστός Μητροπολίτης Ανδριανουπόλεως, ο από Ελβετίας Δαμασκηνός ( Παπανδρέου ) προσφέρεται ως πεδίο προβληματισμού γύρω από δυο καίρια ερωτήματα. Δυο ερωτήματα κατά τη γνώμη μου βαθύτατα ανθρωπολογικά και θεολογικά.

Το πρώτο ερώτημα είναι πώς διαμορφώνονται οι εκκλησιαστικές προσωπικότητες. Ποιο στοιχείο είναι αυτό που αναδεικνύει ένα παιδί από την Κάτω Χρυσοβίτσα του Θέρμου Αιτωλοακαρνανίας σε Ιεράρχη του Οικουμενικού Θρόνου με πραγματικά οικουμενικό κύρος, σε διεθνή θεολογική προσωπικότητα, σε εμβληματική δημόσια φυσιογνωμία με εντυπωσιακή αποδοχή στην Ελβετία, σε στιβαρό «απόστολο» της Ορθοδοξίας που από τη λίμνη της Γενεύης, την πόλη του Καλβίνου, εξέπεμπε τα μηνύματα της ορθόδοξης μαρτυρίας σε όλο τον κόσμο;

14 Ιανουαρίου 2022

Ευάγγελος Βενιζέλος *

 [PDF] 

Ένα έμμεσο κεκτημένο της Πατριαρχίας Βαρθολομαίου του Α´ :

Η ανάδειξη της κανονικής και νομικής θέσης του Οικουμενικού Πατριαρχείου κατά το άρθρο 3 του ελληνικού Συντάγματος

Η έως τώρα τριακονταετής (1991-2021) Πατριαρχία Βαρθολομαίου του Α´ (Αρχοντώνη ) συμπίπτει, μεταξύ άλλων πολλών που συνέβησαν ή επιτεύχθηκαν  σε οικουμενική κλίμακα, και με την ένταση, ενίοτε υπερένταση της δημόσιας (πολιτικής και επιστημονικής) συζήτησης στην Ελλάδα ως προς τις σχέσεις Κράτους και Εκκλησίας και την εκ νέου «ανασκαφή» του κανονιστικού περιεχομένου του άρθρου 3 του  Συντάγματος.

Δεκέμβριος 2021

Πρόλογος Ευάγγελου Βενιζέλου στο βιβλίο «Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Η δύναμη της αγάπης. Εκλογή από τα κηρύγματά του» σε μεταφραση Θ. Νιάρχος, εκδ. Καστανιώτης, Οκτώβριος 2021

Ο Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, έχει καταστεί σχεδόν μυθικό πρόσωπο. Σίγουρα εμβληματικό. Συμβολίζει τον αγώνα κατά των φυλετικών διακρίσεων. Είναι το πιο διακεκριμένο πρόσωπο σε μια μακρά δυστυχώς αλυσίδα θυμάτων που είτε προσπάθησαν με τον πολιτικό και κοινωνικό τους ακτιβισμό να αλλάξουν το πρόσωπο της Αμερικής είτε κατέστησαν στοχοποιήθηκαν απλώς λόγω του χρώματός τους.

Τα συνταγματικά και αξιακά θεμέλια της αμερικανικής ομοσπονδίας, συμπεριλαμβανομένης και της μνήμης του αμερικανικού εμφυλίου πολέμου, τίθενται ακόμη μέχρι σήμερα, τον 21ο αιώνα, υπό αμφισβήτηση λόγω της βαθιάς επίδρασης που εξακολουθεί να ασκεί στη νοοτροπία κυρίως των οργάνων εφαρμογής του νόμου η μακρινή - υποτίθεται - περίοδος των φυλετικών διακρίσεων. Ακόμη και μετά τη θητεία του Μπαράκ Ομπάμα ως Προέδρου των ΗΠΑ. Ακόμη και μετά την πρόσφατη εκλογή της Κάμαλα Χάρις ως Αντιπροέδρου.

 5 Φεβρουαρίου 2021 [27.1.2021]

Ευάγγελος Βενιζέλος

Η τριγωνική σχέση Θεολογίας, Ιατρικής  και έννομης  τάξης  απέναντι στις  προκλήσεις της πανδημίας

Ευχαριστώ για την πρόσκληση. Ευχαριστώ ιδιαιτέρως τον καθηγητή Πέτρο Βασιλειάδη που επιμένει να με καλεί και να με προκαλεί να μετέχω σε παρόμοιες συζητήσεις, οι οποίες είναι, πρωτίστως, θεολογικού χαρακτήρα.

Η παρέμβασή μου είναι κάπως μετέωρη γιατί  ήθελα να ακούσω τον Ηλία Μόσιαλο να εκθέτει την ιατρική άποψη με την απαράμιλλη συνθετική του ικανότητα, την οποία έχει αποδείξει τους τελευταίους μήνες, καθώς είναι αυτός που ενημερώνει την ελληνική κοινή γνώμη για τις συνδυαστικές πληροφορίες που έχει σε σχέση με τις εξελίξεις της πανδημίας, των εμβολίων, των θεραπευτικών πρωτοκόλλων. Ούτως ή άλλως, θα μιλούσα μετά τον Ηλία για μια τρίτη διάσταση. Θα προσέθετα στο δίπολο θεολογία και ιατρική την έννοια της έννομης τάξης.

26 Δεκεμβρίου 2020 [14.12.2018]

Ευάγγελος Βενιζέλος
                                                                                                           

 Βίβλος και Σύνταγμα : Σκέψεις για την πολιτική θεολογία *

Το ειδικότερο θέμα μου στο πλαίσιο του γενικού θέματος του συνεδρίου «Βίβλος και Πολιτική» είναι η σχέση της Βίβλου και του Συντάγματος, «Βίβλος και Σύνταγμα:  Σκέψεις για την πολιτική θεολογία της μετανεωτερικότητας». Οι τίτλοι, όπως ξέρετε, είναι και βαρύγδουποι και δεσμευτικοί και διατρέχουν διαρκώς τον κίνδυνο να διαψευσθούν από το περιεχόμενο των ανακοινώσεων, αλλά θα το διακινδυνεύσω.

Θα ήθελα να ξεκινήσουμε αυτήν τη συζήτηση από μία υπενθύμιση, επιγραμματική, για το πώς ορίζεται η πολιτική. Πολιτική, κατά τη δική μου εκδοχή, είναι οτιδήποτε κινείται όχι μόνο στο πεδίο του κράτους, αλλά  στο πεδίο της εξουσίας γενικότερα, γιατί εξουσιαστικές σχέσεις αναπτύσσονται και εντός αλλά και εκτός του κράτους. Άλλωστε το κράτος, ούτως ή άλλως, αυτό καθεαυτό είναι συμπύκνωση σχέσεων εξουσίας. Στο  πεδίο της πολιτικής περιλαμβάνεται  οτιδήποτε κινείται στον δημόσιο χώρο, με την ευρύτερη έννοια του όρου, άρα περιλαμβάνεται εδώ και η κοινωνία των πολιτών και η οικονομία. Αλλά, βεβαίως, σε τελική ανάλυση, όλα αυτά ανάγονται στο κράτος, ως συμπύκνωση ενός συσχετισμού δυνάμεων ή σε διακρατικές σχέσεις ή στον χώρο της διεθνούς κοινότητας,

25 Μαΐου 2020 

Ευάγγελος Βενιζέλος

 Η Συγχώρεση: Νομικές εκφάνσεις και θεολογικό υπόβαθρο *

Η συγχώρεση ως δημόσια πράξη και η συγχώρεση ως μία ατομική, ιδιωτική πράξη, είναι δύο διαφορετικές καταστάσεις. Η δυσκολία εντοπίζεται κυρίως στην ατομική συμπεριφορά, στην ατομική επιλογή της συγχώρεσης, σε μία «ιδιωτική» συγχώρεση, η οποία μπορεί να είναι νομικά ρυθμισμένη, νομικά τυποποιημένη, αλλά τις περισσότερες φορές είναι άτυπη. Αφορά την καθημερινότητά μας, τις οικογενειακές μας σχέσεις, τις ατομικές μας σχέσεις, τον βίο μας. 

Κυριακή, 22 Μαρτίου 2020

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στο Βήμα της Κυριακής  

Θεολογία, Ιστορία, Βιολογία

Στο βιβλίο του «Η εξάπλωση του Χριστιανισμού» που κυκλοφόρησε σε ελληνική μετάφραση το 2005 από τις εκδόσεις του ιδρύματος «Άρτος Ζωής», ο Rodney Stark, εξηγεί ότι ένας κρίσιμος παράγοντας για την εξάπλωση του Χριστιανισμού ήταν το υψηλό ποσοστό επιβίωσης των μελών των χριστιανικών κοινοτήτων κατά τη διάρκεια των μεγάλων και θανατηφόρων επιδημιών της εποχής. Αυτό οφειλόταν στο αίσθημα αλληλεγγύης και κυρίως στην έμπρακτη βοήθεια που προσέφεραν στα μέλη τους,  με τη μορφή της περίθαλψης των ασθενών, οι χριστιανικές κοινότητες. Κατά τον τρόπο αυτό αυξανόταν εκθετικά το ποσοστό των χριστιανών σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό που εμφάνιζε πολύ υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας.

Δευτέρα 18 Μαρτίου 2019

Ευάγγελος Βενιζέλος

Το συνταγματικό πλαίσιο των σχέσεων Κράτους και Εκκλησίας μετά την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της αναθεωρητικής διαδικασίας σε συνδυασμό με τα προβλήματα του κοινού ανακοινωθέντος πρωθυπουργού και αρχιεπισκόπου της 6ης Νοεμβρίου 2018 *

Α. Η θρησκευτική ελευθερία ως θεμέλιο της συνταγματικής ρύθμισης των σχέσεων Κράτους και Εκκλησίας - Προσθέτει κάτι η ρητή αναφορά στο «ουδετερόθρησκο κράτος»;

Το Σύνταγμα δεν ρυθμίζει μόνον τη συγκρότηση και την άσκηση της κρατικής εξουσίας, ρυθμίζει πολύ περισσότερα πράγματα. Ρυθμίζει τη σχέση του Κράτους με την κοινωνία, τη σχέση του Κράτους με την οικονομία, τη σχέση του Κράτους με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τη διεθνή κοινότητα. Στην πραγματικότητα μπορούμε να αντιληφθούμε το σημερινό εύρος της έννοιας του Κράτους ή των διακρατικών διαδικασιών και αρμοδιοτήτων παρακολουθώντας την εκτατική ιδιότητα που έχει το Σύνταγμα να συμπεριλαμβάνει στην ύλη του ολοένα και περισσότερα πράγματα. Ακόμη και εάν δεν είχαμε αυτήν την προϊστορία ως προς τη συνταγματική ρύθμιση των σχέσεων Κράτους και Εκκλησίας στην Ελλάδα, όπως την παρουσίασε ο Γιάννης Κονιδάρης προηγουμένως, θα έπρεπε να ανακαλύψουμε, είτε με ρητές συνταγματικές διατάξεις είτε ερμηνευτικά, τρόπους μέσω των οποίων το Σύνταγμα, αλλά το

26 Μαΐου 2006, Ηράκλειο Κρήτης

«Ηθική της πολιτικής, ηθική των θεσμών, ηθική της ιστορίας: από τις νεωτερικές βεβαιότητες στις   μετανεωτερικές ανατροπές»

1. Ας αρχίσουμε με κάποιες προφανείς αλλά αναγκαίες  διευκρινίσεις:Η σχέση ηθικής και πολιτικής είναι κάτι διαφορετικό ή μάλλον κάτι πολύ περισσότερο από την ατομική ηθική των μελών του πολιτικού προσωπικού, την εντιμότηταως προς τις προθέσεις και ως προς την συμπεριφορά τους.

28 Φεβρουαρίου 2007

«Η κοινωνία ως κοινό πεδίο εκκλησίας και πολιτικής»

Έχω το προνόμιο να είμαι εκτός από αναγνώστης και συνεργάτης του περιοδικού Νομοκανονικά.

Άρα έχω έννομο συμφέρον για την καλή και ανοδική κυκλοφορία του περιοδικού και θέλω  να ευχαριστήσω και να συγχαρώ το Γιάννη Κονιδάρη για την επώδυνη αυτή πρωτοβουλία, να ευχαριστήσω τον Αντώνη Σάκκουλα και τους συνεργάτες του και να ευχηθώ να γιορτάσουμε μετά από πέντε χρόνια μία εξίσου λαμπρή επέτειο των Νομοκανονικών.

***

Το θέμα έχει επιλεγεί με καλώς νοούμενη υστεροβουλία γιατί είναι προφανώς προκλητικό, ίσως και «δημαγωγικό» το ζήτημα που έθεσε ο Γιάννης Κονιδάρης. Ως εκ τούτου, αν θέλουμε να συμβάλουμε στη συζήτηση, πρέπει να κάνουμε μία (δυστυχώς αποτυχημένη τις περισσότερες φορές, αλλά επαναλαμβανόμενη) προσπάθεια να ορίσουμε τα πεδία στα οποία κινείται τόσο η πολιτική όσο και η εκκλησία.

• Εισήγηση στο συνέδριο που οργάνωσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο με θέμα “Η προτεινόμενη από την ορθόδοξη εκκλησία στάσις έναντι του Ευρωπαϊκού Συντάγματος” (Ηράκλειο Κρήτης, 18-19.3.2003)

• Ευ. Βενιζέλος, Η πρόκληση του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, Εκδόσεις Σάκκουλας, 2003, σελ. 119-144 [ebook]

• Revue Européenne de Droit Public, Vol. 17, 2005.1, pp. 691-706 [αγγλική μετάφραση: The European Constitution and the religious phenomenon]

• Ευ. Βενιζέλος, Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα και το θρησκευτικό φαινόμενο, Νομοκανονικά, Επιθεώρηση Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου, Έτος Δ΄, τεύχος 1, Απρίλιος 2005 [PDF]
  
  
• Ευάγγελος Βενιζέλος, 'Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα και το θρησκευτικό φαινόμενο', στο: του ιδίου, Πολιτική θεολογία και Συνταγματική ηθική, εκδ. Αρμός,  2024, σελ. 48-74

[Διαβάστε ολόκληρο το κείμενο, εδώ]

• Εισήγηση στο συνέδριο που οργάνωσε το Οικουμενικό Πατριαρχείο με θέμα “Η προτεινόμενη από την ορθόδοξη εκκλησία στάσις έναντι του Ευρωπαϊκού Συντάγματος” (Ηράκλειο Κρήτης, 18-19.3.2003)

• Ευ. Βενιζέλος, Η πρόκληση του Ευρωπαϊκού Συντάγματος, Εκδόσεις Σάκκουλας, 2003, σελ. 119-144 [ebook]

• Revue Européenne de Droit Public, Vol. 17, 2005.1, pp. 691-706 [αγγλική μετάφραση: The European Constitution and the religious phenomenon]

• Ευ. Βενιζέλος, Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα και το θρησκευτικό φαινόμενο, Νομοκανονικά, Επιθεώρηση Εκκλησιαστικού και Κανονικού Δικαίου, Έτος Δ΄, τεύχος 1, Απρίλιος 2005 [PDF]
  
  
• Ευάγγελος Βενιζέλος, 'Το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα και το θρησκευτικό φαινόμενο', στο: του ιδίου, Πολιτική θεολογία και Συνταγματική ηθική, εκδ. Αρμός,  2024, σελ. 48-74