21 Ιανουαρίου 2026
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος στην εκπομπή 15 λεπτά με τον Γιώργο Παπαχρήστο
Γ. Παπαχρήστος: Καλησπέρα. Εάν είχαμε μουσικό χαλί, θα έπρεπε να βάλουμε το «Ένας φίλος ήρθε απόψε από τα παλιά». Είναι ο Ευάγγελος Βενιζέλος μαζί μας, φίλος μας από πολλών ετών, αλλά απόψε θα κάνουμε ένα debate, δυνατό. Στόχος μας είναι να διατηρήσουμε αυτά τα 15 λεπτά και μέσα σε αυτό το διάστημα, να μπορέσουμε να δώσουμε απαντήσεις σε ό,τι απασχολεί τον κόσμο, τουλάχιστον για το τελευταίο διάστημα. Καλησπέρα, καλώς ήρθατε.
Ευ. Βενιζέλος: Καλησπέρα, ευχαριστώ πολύ.
Γ. Παπαχρήστος: Λοιπόν, θέσατε ως μεταπολιτικός, γιατί αυτός είναι ο όρος που χρησιμοποιείτε για τον εαυτό σας, τον όρο «μη διακυβερνήσιμη χώρα». Πείτε μου τρεις λόγους για αυτό.
Ευ. Βενιζέλος: Μη διακυβερνήσιμη δεν σημαίνει ότι η χώρα δεν έχει κυβέρνηση ή ότι δεν μπορεί να αποκτήσει μετά από πρώτες, δεύτερες, τρίτες εκλογές, κυβέρνηση. Δεν έχει όμως τις προϋποθέσεις για να κάνει σοβαρά πράγματα, να ανταποκριθείς στις προκλήσεις της εποχής.
Γ. Παπαχρήστος: Δηλαδή;
Ευ. Βενιζέλος: Δεν υπάρχει καμία συναίνεση, δεν υπάρχει ούτε καν πλαίσιο συζήτησης μεταξύ των πολιτικών κομμάτων.
Γ. Παπαχρήστος: Είναι δική της ευθύνη το ό,τι δεν συζητάν τα κόμματα μαζί;
Ευ. Βενιζέλος: Τίνος; Είναι ευθύνη της κυβέρνησης ή της χώρας; Η κυβέρνηση έχει ευθύνη, διότι με τη συμπεριφορά της μπορεί να διαμορφώνει ένα κλίμα συναινετικό ή ένα κλίμα συγκρουσιακό. Έχει επιλεγεί εδώ και πάρα πολύ καιρό, η σύγκρουση.
Γ. Παπαχρήστος: Επτά χρόνια φαγούρα.
Ευ. Βενιζέλος: Επτά χρόνια, λοιπόν, τα οποία δεν έχουν αξιοποιηθεί για να δημιουργηθεί μια εθνική στρατηγική με βάθος.
Γ. Παπαχρήστος: Ένας λόγος είναι αυτός. Δεύτερος.
Ευ. Βενιζέλος: Δεύτερο. Η κοινωνία δεν επικοινωνεί με το πολιτικό σύστημα ώστε να κινητοποιηθεί. Να έρθει αντιμέτωπη με τα πραγματικά ερωτήματα.
Γ. Παπαχρήστος: Τι να κάνει δηλαδή;
Ευ. Βενιζέλος: Η κοινωνία υπο-εκπροσωπείται. Κι αυτό είναι ευθύνη των πολιτικών κομμάτων και του πολιτικού συστήματος. Υπάρχει μια κρίση αντιπροσώπευσης. Ένα πολύ μεγάλο μέρος της κοινωνίας απέχει. Ένα άλλο πολύ μεγάλο μέρος της κοινωνίας φλερτάρει με τις αντισυστημικές επιλογές. Και είναι πάρα πολλοί αυτοί που αντιμετωπίζουν τον δημόσιο βίο απαξιωτικά. Άρα πώς να αντιμετωπίσεις τα μεγάλα προβλήματα της εξωτερικής πολιτικής, της πολιτικής ασφάλειας, την ανάγκη να γίνουν εκσυγχρονιστικές τομές στην οικονομία, στη δημόσια διοίκηση;
Γ. Παπαχρήστος: Χωρίς την κοινωνία.
Ευ. Βενιζέλος: Χωρίς την κοινωνία και χωρίς ένα πολιτικό σύστημα που μπορεί να λειτουργεί, όχι με τη μορφή κυβερνήσεων συνεργασίας μόνο, και αυτό είναι σημαντικό, αλλά με τη μορφή ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου χωρίς το οποίο δεν μπορούμε να προχωρήσουμε. Αν έλεγα μια φράση, η χώρα είναι μη διακυβερνήσιμη γιατί δεν μπορεί να συνάψει το αναγκαίο κοινωνικό συμβόλαιο.
Γ. Παπαχρήστος: Το είχε συνάψει ο Παπανδρέου το 1981.
Ευ. Βενιζέλος: Και όλη η Μεταπολίτευση μέχρι την κρίση.
Γ. Παπαχρήστος: Τρίτος λόγος.
Ευ. Βενιζέλος: Νομίζω ότι οι λόγοι αυτοί είναι επαρκείς. Ο τρίτος λόγος, αν οπωσδήποτε πρέπει να προσθέσουμε έναν τρίτο λόγο, θα έλεγα ότι είναι πάρα πολύ έντονος ο κομματισμός. Υπό την έννοια ότι η κομματική υστεροβουλία, η κομματική φιλοδοξία είναι πάρα πολύ έντονη για την εποχή μας. Είναι ντεμοντέ αυτό. Είναι ξεπερασμένο. Δεν μπορούμε να αντιμετωπίζουμε τα ζητήματα από ένα στενά κομματικό και μάλιστα μονοκομματικό πρίσμα. Οπαδικά.
Γ. Παπαχρήστος: Τι ωραίο θέμα! Πέστε μου ένα θέμα το οποίο οι υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις, αντιμετωπίζουν κομματικά. Πέστε μου ένα θέμα. Εγώ έχω δέκα να σας πω.
Ευ. Βενιζέλος: Η αντιπολίτευση; Μα η αντιπολίτευση είναι λογικό να ασκεί κριτική και να θέλει να επωφεληθεί από τη φθορά της κυβέρνησης. Η κυβέρνηση όμως έχει κάθε λόγο να αποζητεί, να επιζητεί μάλλον, την ηγεμονία, δηλαδή την ικανότητα να διευρύνει την επιρροή της. Τη μειώνει την επιρροή της.
Γ. Παπαχρήστος: Ένα λεπτό. Έχουμε σε εξέλιξη εδώ και 50 ημέρες τις αγροτικές κινητοποιήσεις. Λέει η κυβέρνηση, βγήκε προχτές και είπε να κάνουμε ένα δημόσιο διάλογο, εθνικό διάλογο για το αγροτικό ζήτημα. Λέει το ΠΑΣΟΚ, χθεσινές δηλώσεις, μάλιστα συμφωνούμε να γίνει ένας διάλογος για το αγροτικό ζήτημα, αλλά όχι με την κυβέρνηση, διότι χρησιμοποιεί προσχήματα, διότι…
Ευ. Βενιζέλος: Καταρχάς, μην κάνουμε αφαιρέσεις. Είμαστε στον έβδομο χρόνο της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας. Μετά από μία δεκαετή κρίση, με μία απώλεια του ΑΕΠ 25%, με μείωση των εισοδημάτων, με αύξηση της ανεργίας, η χώρα λοιπόν κάνει μία φυσιολογική ανάταξη. Αυτό δεν έχει αξιοποιηθεί το διάστημα για τίποτα. Δεν είχαμε διαμορφώσει μία αγροτική πολιτική και έτσι καταρρέει και η κτηνοτροφία και η γεωργική παραγωγή φέτος. Βλέπετε τα προβλήματα είναι πια ξέχειλα. Από τη στιγμή λοιπόν που δεν έχεις διαμορφώσει μία πολιτική επτά χρόνια ούτε για την αγροτική παραγωγή, τον πρωτογενή τομέα, ούτε για τη βιομηχανία και το πρόβλημά της σε σχέση με το κόστος ενέργειας, δεν έχεις κάνει τις αναγκαίες αλλαγές στη δημόσια διοίκηση, δεν έχεις εφαρμόσει μια εκπαιδευτική πολιτική που να έχει αρχή, μέση και τέλος, έχεις πολύ σοβαρά προβλήματα στο κοινωνικό κράτος, τα οποία τα βλέπει ο πολίτης στο σύστημα Υγείας και οπουδήποτε αλλού καθημερινά, αντιλαμβάνεστε ότι τώρα πια το να λες, θα κάνω μια διακομματική επιτροπή ή μια επιτροπή στη Βουλή να συζητήσει για το θέμα αυτό, δεν σημαίνει τίποτα. Άλλωστε δεν είναι θέμα κομματικού διαλόγου η πολιτική για τη γεωργία. Υπάρχει πρόταση επιστημονική η οποία αντιγράφει τις καλές πρακτικές από άλλες χώρες του Ευρωπαϊκού Νότου, ώστε να μπορούμε να την εφαρμόσουμε;
Γ. Παπαχρήστος: Δεν μιλάω με έναν πολιτικό ο οποίος μπήκε χθες στην πολιτική. Δεν μιλάω με έναν έστω πρώην Υπουργό, ο οποίος έστω θήτευσε δύο χρόνια σε μία θέση. Μιλάω με τον Ευάγγελο Βενιζέλο, ο οποίος ήταν αντιπρόεδρος της κυβέρνησης, έχει περάσει από το σύνολο σχεδόν των κορυφαίων υπουργείων, όχι ίσως το Αγροτικής Ανάπτυξη, που εγώ το θεωρώ κορυφαίο, αλλά όχι ίσως εκεί. Είστε ένας πολιτικός που τα ξέρετε τα θέματα…
Ευ. Βενιζέλος: Πώς θα γίνει τώρα η αναγκαία μεταβολή; Δηλαδή η μεταρρύθμιση στη πρωτογενή παραγωγή υπό τις σημερινές συνθήκες θα συζητηθεί σε μία διακομματική επιτροπή ή σε μία κοινοβουλευτική επιτροπή;
Γ. Παπαχρήστος: Δεν πρέπει να γίνει μία συζήτηση να μπουν όλα τα ζητήματα κάτω, να τοποθετηθεί κάθε κόμμα;
Ευ. Βενιζέλος: Θα έπρεπε να έχει γίνει προ πολλού μία έκθεση όπως κάνει η Ευρωπαϊκή Ένωση την έκθεση Draghi ή την έκθεση Letta ή όπως είχαμε την έκθεση Πισσαρίδη στην Ελλάδα, την οποία την έχουμε αφήσει αναξιοποίητη στο μεγαλύτερο μέρος, και με μία έκθεση για την αναδιάρθρωση του πρωτογενούς τομέα να γίνει μία συζήτηση. Τώρα μία συζήτηση κομματική υπό την πίεση των κινητοποίησεων και υπό την πίεση της συγκυρίας, δηλαδή η ευλογιά στα πρόβατα ή το γεγονός ότι δεν έχουν αποκατασταθεί οι ζημίες του Daniel στη Θεσσαλία, δεν είναι το περιβάλλον που θα μας οδηγήσει σε συμπεράσματα αντάξια της πρόκλησης.
Γ. Παπαχρήστος: Είναι δυσοίωνα αυτά που λέτε. Ξέρετε γιατί; Γιατί έχουμε άλλα θέματα. Λόγου χάρη, ας πούμε, τις επόμενες δέκα ημέρες, δεκαπέντε, ο Πρωθυπουργός θα επισκεφθεί την Άγκυρα
Ευ. Βενιζέλος: Ευτυχώς θα έλεγα. Να διατηρήσουμε δηλαδή τους διαύλους επικοινωνίας με την Τουρκία.
Γ. Παπαχρήστος: Ήθελα να εξηγήσω αυτό που σας είπα περί δυσοίωνης πρόβλεψης, ότι ενώ θα συζητήσουμε πράγματα, θα συζητήσει - γιατί δεν βάζω πληθυντικό- θα συζητήσει πράγματα τα οποία ενδεχομένως δεν τα έχουμε αγγίξει.
Ευ. Βενιζέλος: Δεν θα συζητήσει τίποτα ουσιώδες κατά τη γνώμη μου, γιατί δεν είναι η στιγμή. Η στιγμή διεθνώς. Επειδή υπάρχει αβεβαιότητα, διαταραχή του σκηνικού, επικινδυνότητα πάρα πολύ ψηλή, δεν σημαίνει τίποτα να λες είμαι Ευρωπαίος, είμαι Δυτικός, είμαι Νατοϊκός. Άρα ο καθένας κάνει ένα νέο positioning, τοποθετείται. Και η Ελλάδα τοποθετείται και η Τουρκία τοποθετείται και όλες οι χώρες της περιοχής τοποθετούνται. Είναι αναγκαίο να διατηρούμε τις επαφές και ο πολιτικός διάλογος που έγινε χθες και ο διάλογος για τη θετική agenda που γίνεται σήμερα, ο ελληνο-τουρκικός, και η συνάντηση υψηλού επίπεδου στην Άγκυρα που πρέπει να γίνει, διατηρεί τους διαύλους επικοινωνίας.
Γ. Παπαχρήστος: Αλλά δεν περιμένετε κάτι μου λέτε. Ο Φιντάν, ο υπουργός, ο κύριος Χακάν Φιντάν, έθεσε εκτός από το γνωστό ζήτημα της υφαλοκρηπίδας και τον ορισμό των χωρικών υδάτων στη θάλασσα.
Ευ. Βενιζέλος: Ναι, πρέπει να σας πω ότι μέχρι το 2013 που άλλαξα εγώ την εντολή της ελληνικής αντιπροσωπείας στις διερευνητικές επαφές Ελλάδος-Τουρκίας, το μόνο αντικείμενο συζήτησης από το 2002 έως το 2013 ήταν τα ελληνικά χωρικά ύδατα στο Αιγαίο. Και ήρθα το 2013 ως υπουργός Εξωτερικών και Αντιπρόεδρος στην κυβέρνηση Σαμαρά-Βενιζέλου και λέω, δεν θα συζητάμε για τα χωρικά ύδατα, θα συζητάμε για υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ, που δεν υπήρχε ως έννοια, και δεν θα συζητάμε μόνο για το Αιγαίο αλλά και για την Ανατολική Μεσόγειο, που δεν υπήρχε ως έννοια. Από το 2013, τόσο λοιπόν κοντά, και μετά στο τραπέζι έχει μπει η έννοια ΑΟΖ και η έννοια Μεσόγειος. Άρα λοιπόν αυτά τα συζητάμε σε πάρα πολλούς γύρους. Από εκεί και πέρα βεβαίως είναι άσκηση εθνικής κυριαρχίας τα χωρικά ύδατα, αλλά δεν αρκεί να λέει η χώρα, έχουμε το δικαίωμα να κάνουμε την επέκταση όποτε θέλουμε. Να σας πω κάτι που πρέπει να το έχουμε υπόψη μας. Στο Αιγαίο, η Ελλάδα και η Τουρκία είναι οι μόνες παράκτιες χώρες και έχουν έξι ν,μ. χωρικά ύδατα. Στη Μεσόγειο οι άλλες χώρες έχουν δώδεκα και η Ελλάδα έχει έξι ν.μ. και η Τουρκία ώς ένα μέρος, εκεί που συναντά τα ελληνικά νησιά. Ας το έχουμε υπόψη.
Εμείς επί 50 χρόνια είμαστε συνηθισμένοι στο τρίγωνο Ελλάδα-Τουρκία-ΗΠΑ. Σε περίπτωση κρίσης παρεμβαίνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες. Η ένταση μετατρέπεται σε διπλωματικό διάλογο. Τώρα αυτό το τρίγωνο δεν λειτουργεί γιατί είναι άλλη η θεώρηση των ΗΠΑ. Και επειδή το τρίγωνο έχει γίνει τραπέζιο, διότι είναι πάρα πολύ σημαντικός ο ρόλος του Ισραήλ στην περιφέρεια, στην περιοχή. Άρα πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί στο πώς οργανώνουμε τη σχέση αυτή, διότι εμείς πρέπει να έχουμε προφανώς τις δικές μας προτεραιότητες εθνικής ασφάλειας.
Γ. Παπαχρήστος: Εσωτερικά. ΠΑΣΟΚ σε κρίση. Μία ακόμα. Πρέπει να είναι η πεντακοσιοστή τριακοστή δεύτερη κρίση!
Ευ. Βενιζέλος: Το ΠΑΣΟΚ είναι σε κρίση γιατί ανέλαβε δυσανάλογο μεγάλο βάρος στη διαχείριση της κρίσης.
Γ. Παπαχρήστος: Και είναι αυτό που διαιωνίζεται τελικά.
Ευ. Βενιζέλος: Βεβαίως, γιατί υπάρχει μια ασυμμετρία. Η Νέα Δημοκρατία κατάφερε να διασωθεί. Σας θυμίζω απλώς ότι αν είχε γίνει δεκτή η πρότασή μου τον Μάιο του 2010 να ψηφιστεί το πρώτο μνημόνιο με 180, δηλαδή και από τη Νέα Δημοκρατία, θα είχαμε μοιραστεί δίκαια το βάρος της κρίσης.
Γ. Παπαχρήστος: Είναι λογικές οι φιλοδοξίες που αναπτύσσονται και οι οποίες φάνηκαν και χθες σε μια συνεδρίαση που είχε;
Ευ. Βενιζέλος: Όλες οι φιλοδοξίες είναι λογικές. Πρέπει όλοι στο ΠΑΣΟΚ να αντιληφθούν ότι ο ρόλος του κόμματος είναι σπουδαίος για τη χώρα.
Γ. Παπαχρήστος: Με ποιον πρέπει να πάει το ΠΑΣΟΚ;
Ευ. Βενιζέλος: Το ΠΑΣΟΚ έχει πρόεδρο τον Νίκο Ανδρουλάκη. Πρέπει όλοι να αντιληφθούν ότι για να πάνε καλά πρέπει να το θέλουν όλοι. Εάν δεν το θέλουν, δεν θα πάνε καλά. Άρα δεν θα υπάρχουν νικητές και ηττημένοι.
Γ. Παπαχρήστος: Συνεργασία με τη Νέα Δημοκρατία ή συνεργασία με την υπόλοιπη …
Ευ. Βενιζέλος: Οι πρώτες εκλογές, έτσι τις έχει προσδιορίσει και ο κύριος Μητσοτάκης, είναι εκλογές καταγραφής δυνάμεων. Πρέπει λοιπόν στην καταγραφή δυνάμεων το ΠΑΣΟΚ να πάει όσο γίνεται καλύτερα. Γιατί αυτό θα το αναδείξει…
Γ. Παπαχρήστος: Πρώτο κόμμα;
Ευ. Βενιζέλος: Κοιτάξτε, πρέπει να είμαστε ρεαλιστές, με επιδίωξη και με όραμα και ρεαλιστές ταυτόχρονα. Πρέπει να έχει την καλύτερη δυνατή επίδοση. Γιατί αυτό θα ενδυναμώσει τη θέση του ως καταλύτη και ρυθμιστή των εξελίξεων. Κι ως πρωταγωνιστή των εξελίξεων.
Γ. Παπαχρήστος: Κόμμα Τσίπρα.
Ευ. Βενιζέλος: Ναι, δεν το βλέπω να απογειώνεται.
Γ. Παπαχρήστος: Κόμμα Καρυστιανού.
Ευ. Βενιζέλος: Εντάξει, δεν ξέρω ποια ακριβώς αντίληψη περί πολιτικής θα υιοθετήσει. Πάντως σίγουρα απευθύνεται στις αντισυστημικές δυνάμεις και σίγουρα είναι άλλοι εκφραστές των αντισυστημικών δυνάμεων που ανησυχούν πάρα πολύ για το κόμμα αυτό, για την πιθανότητα να υπάρξει δηλαδή. Όχι ότι δεν θα διεισδύσει και στον συστημικό χώρο. Θα αναταραχθούν τα ύδατα. Αλλά νομίζω ότι είναι πολύ νωρίς. Διότι αλλιώς κρίνεσαι στην κοινωνία των πολιτών ως μια συμπαθής περίπτωση και αλλιώς κρίνεσαι με αυστηρά πολιτικούς όρους.
Γ. Παπαχρήστος: Ποιος πρέπει να ανησυχεί από την ύπαρξη ενός κόμματος Καρυστιανού;
Ευ. Βενιζέλος: Κοιτάξτε, νομίζω ότι υπάρχει ένα ζήτημα κοινωνίας. Η κοινωνία πώς θέλει να εκφραστεί πολιτικά; Στην Κύπρο η κοινωνία εκφράστηκε πολιτικά με τον Φειδία. Έχουμε δει και πάρα πολλά κόμματα την περίοδο αυτή και την περίοδο της κρίσης τα οποία ήταν προσωποπαγή και τα οποία είχανε εφάπαξ παρουσία.
Γ. Παπαχρήστος: Κύριε Πρόεδρε ευχαριστούμε πολύ.
Αυτός ήταν ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Τον ευχαριστούμε πολύ που ήταν σήμερα μαζί μας εδώ.
Ευ. Βενιζέλος: Των 15 λεπτών.
Γ. Παπαχρήστος: Προσφέραμε 15 λεπτά Ευάγγελο Βενιζέλο.
Ευ. Βενιζέλος: Μπορείτε να το δείτε ως τρέιλερ.
Γ. Παπαχρήστος: Ως τρέιλερ. Ευχαριστούμε πολύ.
