Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στηv τελετή λήξης του συνεδρίου, Πενήντα χρόνια από το Σύνταγμα του 1975
Φθινόπωρο 2006
Ευ. Βενιζέλος
Οι πολιτικές προϋποθέσεις και τα διεθνή όρια της αναθεώρησης
Η Μεταπολίτευση σε συνταγματικό επίπεδο ή ακριβέστερα στο επίπεδο της πολιτικής νομιμοποίησης του Συντάγματος μέσα από την συγκρότηση μιας ευρύτατης συνταγματικής συναίνεσης, ολοκληρώνεται μόλις το 2001.
Το Σύνταγμα του 1975 τέθηκε σε ισχύ με μία γενετικού χαρακτήρα αμφισβήτηση σε σχέση με το θεσμικό ρόλο του Προέδρου της Δημοκρατίας. Αυτό ήταν το πεδίο της αντιπαράθεσης γύρω από την αναθεώρηση του 1986. Μόλις το 2001 τα δύο μεγάλα κόμματα συμπίπτουν στις παραδοχές τους γύρω από το Σύνταγμα για το σύνολο της ύλης του, με ελάχιστες εξαιρέσεις: Η Ν.Δ. αποδέχεται τους συνταγματικούς διακανονισμούς του 1986 σε σχέση με τη δομή της εκτελεστικής εξουσίας και το ΠΑΣΟΚ αναγνωρίζει πανηγυρικά την σημασία των διατάξεων που προστατεύουν τα συνταγματικά δικαιώματα. Επιπλέον το 2001 διαμορφώνεται μία πρωτοφανής συνταγματική συναίνεση για το σύνολο σχεδόν των αναθεωρητέων διατάξεων.
2006-2007
1. Από το «εθνικό εκκρεμές» στην εθνικής στρατηγική
Εθνική στρατηγική χωρίς βάθος, χωρίς πλήρη και απροκατάληπτη γνώση των δεδομένων, χωρίς ιστορική αυτοσυνειδησία που αντιδιαστέλλεται από την ιδεολογική χρήση της ιστορίας και χωρίς διορατική και μακροπρόθεσμη εκτίμηση για τον διεθνή συσχετισμό δεν υπάρχει.
2006-2007
2. Η αποτύπωση της περιόδου 1974 - 2006: Δεκατέσσερα κρίσιμα σημεία
Η συζήτηση που άνοιξε λοιπόν με την παρέμβαση του Κ. Στεφανόπουλου, γρήγορα φάνηκε να προσανατολίζεται προς την ανάγκη χάραξης μιας «νέας εθνικής στρατηγικής». Αυτό σημαίνει βέβαια είτε ότι δεν έχουμε καθόλου είτε ότι δεν έχουμε αποτελεσματική στρατηγική. Ήδη ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ ανέλαβε πρωτοβουλία διαλόγου μεταξύ των πολιτικών κομμάτων.
2006-2007
1. Η πολιτική και κοινωνική σημασία του Συντάγματος: Κεκτημένα και επιδιώξεις
Το Σύνταγμα δεν είναι ούτε πρόσχημα πίσω από το οποίο κρύβεται η πολιτική αμηχανία, ούτε πεδίο ασκήσεων ερασιτεχνισμού και δημαγωγίας. Είναι η κυριότερη κατάκτηση της περιόδου της νεωτερικότητας. Μια κατάκτηση που στην Ευρώπη ταυτίζεται με το δημοκρατικό κοινωνικό κράτους δικαίου. Τα ευρωπαϊκά συντάγματα δεν είναι ούτε δεξιά ούτε αριστερά.
2006-2007
2. Αναθεώρηση για την κοινωνία και τον πολίτη
Το γεγονός ότι με τη συμπλήρωση της πενταετούς προθεσμίας «ώριμου χρόνου» που επιβάλλει το άρθρο 110 του Συντάγματος, ξεκίνησε μια νέα διαδικασία αναθεώρησης, δεν είναι καθόλου παράδοξο ή αρνητικό. Στις περισσότερες, άλλωστε, δυτικές χώρες τέτοια προθεσμία δεν υφίσταται καν, ενώ η αναθεωρητική διαδικασία ολοκληρώνεται σε μία και μόνο βουλευτική περίοδο.
2006-2007
3. Σημεία συνταγματικής συναίνεσης: Σχέσεις κράτους και εκκλησίας - Εγγυημένο επίπεδο αξιοπρεπούς διαβίωσης - Συμμετοχή της Βουλής στην επιλογή της ηγεσίας της Δικαιοσύνης - Νέοι θεσμοί άμεσης δημοκρατίας - Ενίσχυση της αυτοδιοίκησης
Από την πρόταση αναθεώρησης που υπέβαλε το ΠΑΣΟΚ εστιάζω την προσοχή μου σε πέντε σημεία, η απόρριψη των οποίων από την σημερινή πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας θα ήταν μία εκδήλωση κομματικού πατριωτισμού, χωρίς ιδεολογικό, κοινωνικό και θεσμικό αντίκρισμα.
2006-2007
4. Αναθεώρηση των σχέσεων κράτους και Εκκλησίας
Στην πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος που υπέβαλλε η κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ στις αρχές του 1995 στη Βουλή του 1993 περιλαμβανόταν και το άρθρο 3.
2006-2007
5. Τι σημαίνει πολιτική ευθύνη;
H έννοια της πολιτικής ευθύνης είναι ιδιαίτερα παρεξηγημένη και ταλαιπωρημένη. Αυτό συμβαίνει γιατί πολλοί χρησιμοποιούν συχνά τον όρο χωρίς να εννοούν τίποτα, γιατί δεν θέλουν να εννοήσουν κάτι το συγκεκριμένο. H πολιτική ευθύνη είναι απόλυτα συνυφασμένη με την δημοκρατική αρχή. Δεν νοείται η λειτουργία οποιουδήποτε δημοκρατικού συστήματος διακυβέρνησης χωρίς ανάληψη ή καταλογισμό πολιτικής ευθύνης. H πολιτική ευθύνη είναι συνεπώς ομόλογη προς την ανάληψη οποιασδήποτε πολιτικής αρμοδιότητας. Αρμοδιότητα και πολύ περισσότερο εξουσία, σημαίνει ανάληψη της αντίστοιχης πολιτικής ευθύνης.
2006-2007
1. Το πρόβλημα της ευρωπαϊκής πολιτικής
Χειρότερη και από την Ευρώπη του «όχι» και από αυτήν του «ναι» είναι σίγουρα η Ευρώπη του «ίσως ή του «μήπως;» Μετά τα ηχηρά όχι της Γαλλίας και της Ολλανδίας πολλοί περίμεναν ότι το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 16ης -17ης .6. 2005 θα στεκόταν στο ύψος των περιστάσεων, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες υπέρβασης της κρίσης. Αυτό απαιτούσε βέβαια μετατόπιση της συζήτησης από τη θεσμική και δημοσιονομική στη βαθύτατα κοινωνική, αναπτυξιακή και άρα πολιτική διάσταση του ευρωπαϊκού ζητήματος.
