25 Φεβρουαρίου 2005

Η επιταχυνόμενη φθορά του κ. Καραμανλή και της Κυβέρνησής του, το γεγονός ότι έχει αναδειχθεί η πολιτική αναποφασιστικότητα και το στρατηγικό αδιέξοδο της Νέας Δημοκρατίας, αυξάνουν τις ιδεολογικές, κοινωνικές και πολιτικές υποχρεώσεις του ΠΑΣΟΚ.

Ο κ. Καραμανλής έχει χάσει τον έλεγχο του οικονομικού και πολιτικού χρονοδιαγράμματος και οφείλει να επανεξετάσει συνολικά τον σχεδιασμό του. Το ΠΑΣΟΚ όμως, απ’ την δική του πλευρά, δεν μπορεί να αρκεστεί στην αναμονή, στην στρατηγική δηλαδή του «ώριμου φρούτου» και της φυσιολογικής εναλλαγής των κομμάτων στην εξουσία. Οφείλει να αναλάβει το πολύ δύσκολο και επώδυνο εγχείρημα να προτείνει όχι απλά και μόνο μια αξιόπιστη και εναλλακτική πρόταση εξουσίας, αλλά και μια πρόταση που απαντά στην γενικευμένη κρίση εμπιστοσύνης που έχει πια ο πολίτης τώρα που βιώνει και την ταχύρυθμη διάψευση των προεκλογικών και δημαγωγικών υποσχέσεων του κ. Καραμανλή και του κόμματός του.

Το πρώτο, συνεπώς, στοίχημα του Συνεδρίου, το πρώτο στοίχημα του ΠΑΣΟΚ (όχι με τη μορφή της «ανάμνησης» και των πεπραγμένων των κυβερνήσεών του, αλλά με τη μορφή μιας σημερινής μαχητικής και υπεύθυνης Αντιπολίτευσης που ετοιμάζει την νέα κυβερνητική περίοδο του ΠΑΣΟΚ), είναι η αξιακή ανασυγκρότηση του ΠΑΣΟΚ.

Γι αυτό ένα κείμενο όχι νέας διακήρυξης, (γιατί διακήρυξη υπάρχει και είναι το γενέθλιο κείμενο του ΠΑΣΟΚ,  είναι η διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη), αλλά ένα κείμενο ιδεολογικής αυτοτοποθέτησης του σημερινού ΠΑΣΟΚ και ένα κείμενο καθαρών και απλών κοινωνικών και πολιτικών προθέσεων, είναι η πρώτη προϋπόθεση που μας τάσσει ο κόσμος και για να επιτελέσουμε αποτελεσματικά τον ρόλο μας ως Αντιπολίτευση, αλλά και για να προετοιμάσουμε την εναλλακτική πρόταση εξουσίας και την επάνοδο του ΠΑΣΟΚ στην Κυβέρνηση στις επόμενες βουλευτικές εκλογές.

Γιατί ο κ. Καραμανλής κατέκτησε προεκλογικά την πολιτική και ιδεολογική ηγεμονία και τελικά και την πλειοψηφία του εκλογικού σώματος; Γιατί κατάφερε να αποκαθάρει τη Δεξιά από το θεμελιώδες μειονέκτημα της συντηρητικής ιδεολογίας που είναι η έλλειψη κοινωνικής ευαισθησίας και αγαθών προθέσεων για τους απλούς πολίτες του τόπου αυτού.

Και γιατί έχασε το ΠΑΣΟΚ; Συν τοις άλλοις, αλλά νομίζω κατά βάση, γιατί αμφισβητήθηκαν οι προθέσεις του. Και στην πολιτική σήμερα περισσότερη αξία έχει η καθαρότητα των προθέσεων και των ευαισθησιών και η ικανότητα και η αξιοπιστία των προσώπων, παρά ο βαθμός καινοτομικότητας των συγκεκριμένων μέτρων πολιτικής που προτείνει το κάθε κόμμα.

Είναι εύκολο να καινοτομείς, είναι δύσκολο να τεκμηριώνεις την δημοσιονομική κάλυψη και το χρονοδιάγραμμα εφαρμογής των προτάσεών σου. Αλλά ακόμη πιο κρίσιμο και ακόμη πιο δύσκολο είναι να εκφράζεις έτσι το αξιακό και ιδεολογικό σου σύστημα ώστε ο πολίτης να αντιλαμβάνεται ότι είναι καθαρές οι προθέσεις σου. Ιδίως όταν έχεις αυξημένες ηθικές και ιδεολογικές υποχρεώσεις ως κόμμα που δηλώνει κόμμα της Ευρωπαϊκής Σοσιαλιστικής Αριστεράς και αυτή είναι η περίπτωση του ΠΑΣΟΚ.

Άρα όλοι είπαν και κατά την επεξεργασία του κειμένου αυτού στην ομάδα εργασίας που συντονίσαμε με τον Χάρη Παμπούκη και τον Κώστα Καρτάλη και κατά τη συζήτηση του κειμένου αυτού σε 1.200 περίπου ομάδες διαλόγου, τα συμπεράσματα των οποίων επιχειρήσαμε να αποδελτιώσουμε και να μελετήσουμε, ότι χρειαζόμαστε ένα κείμενο που δεν  υποκαθιστά, αλλά  επικαιροποιεί την διακήρυξη της 3ης του Σεπτέμβρη.

Δεν θα επικαιροποιεί την μυθολογία και τους συμβολισμούς ενός κειμένου που λειτούργησε ως τομή στον ιστορικό χρόνο,  αλλά θα αποδεικνύει την ενεργό υπόσταση του κειμένου αυτού, την ικανότητά του δηλαδή να διαβάσει και να κατανοήσει την ελληνική κοινωνία. Να εκφράσει την ελληνική κοινωνία και κυρίως να εκφράσει την αυθεντικότητα του ΠΑΣΟΚ και την αυθεντικότητα της σχέσης του με τα προνομιακά του κοινωνικά ακροατήρια.

Γι’ αυτό λοιπόν το ΠΑΣΟΚ εξακολουθεί να επιμένει σε έννοιες και θέσεις που για την γενική κοινή γνώμη μπορεί να έχουν μειωμένη αξία, όπως είναι για παράδειγμα η έννοια του σοσιαλισμού ή η διάκριση Αριστεράς και Δεξιάς. Έννοιες που μπορεί στο γενικό κοινωνικό ακροατήριο να μην είναι τόσο δημοφιλείς όσο άλλες έννοιες τρέχουσες, αλλά που για την δική μας αξιακή ανασυγκρότηση έχουν πάρα πολύ μεγάλη σημασία.

Είχα πει και στην προηγούμενη Συνεδρίαση του Εθνικού Συμβουλίου Ανασυγκρότησης, ότι αν μπορούσαμε να συνοψίσουμε σε μια φράση τόσο το κείμενο της λεγόμενης διακήρυξης όσο και το κείμενο των πολιτικών θέσεων, αν θέλαμε δηλαδή να κωδικοποιήσουμε τη στρατηγική μας, αυτή είναι κατά τη γνώμη μου η στρατηγική ενός ΠΑΣΟΚ που είναι η αριστερότερη, δηλαδή η προοδευτικότερη δυνατή εκδοχή ενός μεγάλου πλειοψηφικού κόμματος εξουσίας.

Ο ένας άξονας είναι άξονας αξιών και προθέσεων και ο άλλος άξονας είναι ο άξονας της εφαρμοσμένης πολιτικής, της αξιοπιστίας και της δυνατότητας να τεκμηριώσουμε και να εφαρμόσουμε την πολιτική αυτή. Να κερδίσουμε δηλαδή ένα πολυσύνθετο στοίχημα.

Άρα το πρώτο στοιχείο αυτού του κειμένου είναι η ανάδειξη των στοιχείων της αυθεντικότητας του ΠΑΣΟΚ. Το ΠΑΣΟΚ ήταν πάντα, εκ γενετής θα έλεγα, ένα Κίνημα ριζοσπαστισμού, εθνικού, κοινωνικού και πολιτικού ριζοσπαστισμού. Ήταν ένα Κίνημα λαϊκό, η λαϊκότητα είναι μια έννοια και μία αξία που πρέπει να επανέλθει. Ήταν ένα Κίνημα των μη προνομιούχων αλλά των μη προνομιούχων όχι του 1974, των μη προνομιούχων του 2005 που σημαίνει ότι πρέπει να λάβουμε υπόψη μας την νέα διαστρωμάτωση, τις αλλαγές που εμείς οι ίδιοι επιφέραμε και τις νέες ανισότητες που έχουν δημιουργήσει στην ελληνική κοινωνία αυτές οι αλλαγές.

Άρα δεν αρκεί να επαναλάβουμε τον αστερισμό των ιδεών και των αξιών της ευρωπαϊκής Σοσιαλιστικής Αριστεράς: τη πίστη στην δημοκρατία, στα θεμελιώδη δικαιώματα, στο κράτος Δικαίου, την πίστη στην πλήρη απασχόληση, δηλαδή την σημασία που έχει ο κεϋνσιανισμός για την ευρωπαϊκή Αριστερά και σήμερα, την πίστη σε νέα προτάγματα όπως είναι το πρόταγμα της αειφορίας, της αλληλεγγύης των γενεών.

Πρέπει το ΠΑΣΟΚ μαζί με όλα αυτά να είναι εμφανώς αυτό που ήταν πάντα: ένα Κίνημα κατά των ανισοτήτων, παλαιών και νέων, ένα Κίνημα κατά του κοινωνικού αποκλεισμού και κατά της φτώχιας αλλά και της νέας φτώχιας φυσικά. Ένα Κίνημα κοινωνικής συνοχής και αλληλεγγύης. Ένα Κίνημα παιδείας και πολιτισμού, δηλαδή ένα Κίνημα αξιών. Πρέπει συνεπώς να ξανακατακτήσουμε τις έννοιες και τις λέξεις που ανήκουν ιστορικά, ηθικά και ιδεολογικά στη μεγάλη δημοκρατική προοδευτική παράταξη. Έννοιες που έχει υφαρπάξει, έχει ώς ένα βαθμό καταληστεύσει και καταχραστεί ο πολιτικός λόγος του κ. Καραμανλή ο οποίος δεν είναι ένας λόγος νεοφιλελεύθερος, είναι ένας λόγος συντηρητικός της σύγχρονης λαϊκής Δεξιάς. Ο κ. Καραμανλής, όπως δείχνει και η στάση του απέναντι στα προβλήματα της  Εκκλησίας και της Δικαιοσύνης που βιώνουμε τον τελευταίο μήνα, θέλει να είναι, ματαίως βεβαίως, ο μοναδικός ει δυνατόν «ιεροκήρυκας» στον τόπο αυτόν που εκφράζει μια ηθικίζουσα αντίληψη για την πολιτική. Αλλά δεν αντιλαμβάνεται την ζημία που υφίσταται τις τελευταίες εβδομάδες ο σκληρός πυρήνας της συντηρητικής ιδεολογίας με αυτά που συμβαίνουν στο χώρο της Εκκλησίας και στον χώρο της Δικαιοσύνης.  

Άρα έχουμε κι ένα δεύτερο εφαλτήριο αξιακής και ιδεολογικής ανάκαμψης που πρέπει να το ενσωματώσουμε στις επεξεργασίες και στα πορίσματα του Συνεδρίου.

Τι σημαίνει να ξανακατακτήσουμε τις έννοιες και τις λέξεις μας; Πρώτον να αποκτήσουμε συνείδηση του γεγονότος ότι έχουμε ουσιαστικά επιβάλλει την ημερήσια διάταξη όχι στην πολιτική συγκυρία -γιατί εκεί αποτύχαμε πολλές φορές- αλλά έχουμε επιβάλλει την ημερήσια διάταξη στην σύγχρονη ιστορία του τόπου, στην ιστορία της μεταπολιτευτικής περιόδου.

Γιατί η ημερήσια διάταξη αυτής της 30ετίας, ήταν η αποκατάσταση της δημοκρατίας και η ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ένωση που είναι, ας το πούμε έτσι, τα μεγάλα επιχειρήματα του ιστορικού Καραμανλισμού, αλλά από κει και πέρα τα μεγάλα αιτήματα και οι μεγάλες φάσεις ήταν η Αλλαγή, δηλαδή η αποκατάσταση αδικιών, ιστορικών ανισοτήτων και στη συνέχεια ο Εκσυγχρονισμός. Που βεβαίως πρέπει να το αντιλαμβανόμαστε πάντοτε ως μια μεγάλη άσκηση όχι μόνον ανάπτυξης αλλά και δικαιοσύνης, δηλαδή ως άσκηση ανάπτυξης προσώπων, οικογενειών, συγκεκριμένων υποκειμένων κι όχι αφηρημένων οντοτήτων μόνο, όπως το κράτος, η οικονομία ή η περιφέρεια.

Άρα πρέπει να ξανακατακτήσουμε την ικανότητά μας να υπαγορεύουμε αυτή την ημερήσια διάταξη, άρα πρέπει να αποκτήσουμε το δικαίωμα να πούμε εμείς τώρα «και πάλι Αλλαγή». Αυτό το «και πάλι αλλαγή», είναι το σύνθημα της δημοκρατικής ανατροπής, δηλαδή το  μοτίβο των πολιτικών θέσεων του ΠΑΣΟΚ.

Αλλά δημοκρατική ανατροπή όχι ως κέλυφος, δημοκρατική ανατροπή για να προωθηθεί το αίτημα της δίκαιης συμμετοχής σε μια ανοιχτή κοινωνία, σε ένα ανοιχτό κράτος, σε μια ανοιχτή οικονομία, σε μια κοινωνία ασφάλειας, σε ένα κράτος εμπιστοσύνης, σε μια οικονομία ευκαιριών.

Αυτό όλο είναι μια δήλωση, η οποία έχει την πολύ μεγάλη σημασία της. Δεν γίνεται αντιληπτή, όμως, αυτή η δήλωση εάν δεν συνοδεύεται όχι αναγκαστικά από ένα ολιστικό πρόγραμμα κυβερνητικό, γιατί μπορεί και να μην είμαστε σε θέση να το παρουσιάσουμε και να μην πρέπει, αλλά από ορισμένες χαρακτηριστικές, εμβληματικές πολιτικές θέσεις, οι οποίες πρέπει να είναι όμως υποδειγματικά τεκμηριωμένες.

Έχει σημασία το κείμενο αυτό ως κείμενο προθέσεων και ιδεολογικής τοποθέτησης και εναρμονίζεται απολύτως με το κείμενο των πολιτικών θέσεων, εάν μπορούμε να αναδείξουμε από το Συνέδριο και μπορούμε, όχι με μια συγκυριακή λογική, αλλά με μια λογική που να έχει επικοινωνιακό, δηλαδή πολιτικό αποτέλεσμα, εμβληματικές θέσεις, οι οποίες θα έχουν αυτά τα προσόντα.

Το στοίχημα του Συνεδρίου είναι μεγάλο, όχι γιατί θα λύσει οριστικά όλα αυτά τα ζητήματα- είναι μια στιγμή το Συνέδριο- αλλά γιατί μπορούμε να διαμορφώσουμε τις προϋποθέσεις, τις διανοητικές, ιδεολογικές, αξιακές και εντέλει και οργανωτικές προϋποθέσεις, προκειμένου να μπορούμε να δώσουμε αυτές τις απαντήσεις στα αιτήματα των πολιτών. Που περιμένουν από μας, περισσότερα από όσα έχουν συνειδητοποιήσει ότι περιμένουν. Γιατί μπορεί ακόμη να είναι επιφυλακτικοί και διστακτικοί αλλά ξέρουν ότι δεν υπάρχει άλλη λύση. Η λύση είναι το ΠΑΣΟΚ.

Tags: Πολιτικές Ομιλίες, 2005