Παρασκευή 21 Φεβρουαρίου 2020

Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στην 14η Σύνοδο της Ολομέλειας  της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης της Μεσογείου (PAM)

 

Κυρίες και κύριοι βουλευτές, σας ευχαριστώ θερμά για την πρόσκληση και για την ευκαιρία που μου δίνετε να απευθυνθώ στην 14η Σύνοδο της Ολομέλειας της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης της Μεσογείου. Χαίρομαι ιδιαίτερα γιατί βρίσκομαι μεταξύ συναδέλφων και συγκινούμαι γιατί έτσι μου δίνεται η ευκαιρία να δω φίλους που έχω αποκτήσει μέσα από τη μακρά κοινοβουλευτική διαδρομή μου.

Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση της Μεσογείου έχει εξελιχθεί σε ένα κρίσιμο forum  συνάντησης μεταξύ χωρών της Ευρώπης, της Αφρικής, της Αραβικής Χερσονήσου, η δε κρισιμότητα του φόρουμ αυτού φαίνεται από το γεγονός ότι σε αυτό μετέχουν οι χώρες που αποτελούν, αυτή τη στιγμή, τις μεγάλες ανοιχτές εστίες πολέμου στη Μεσόγειο, η Συρία και η Λιβύη. Είναι, επίσης, πολύ σημαντικό το γεγονός ότι στη Κοινοβουλευτική Συνέλευση της Μεσογείου μετέχουν χώρες με κρίσιμο, ενεργό ρόλο στις περιοχές αυτές, όπως για παράδειγμα η Τουρκία.

Ξέρετε πολύ καλά ότι η χώρα μου, η Ελλάδα, είναι η κύρια πύλη εισόδου των μεταναστευτικών και προσφυγικών ροών που ακολουθούν τη λεγόμενη οδό της Ανατολικής Μεσογείου. Η Ευρώπη απασχολείται σε σχέση με το προσφυγικό και  το μεταναστευτικό ζήτημα από την πλευρά της δικής της επιθυμίας να ελέγξει τις ροές αυτές. Το ζήτημα, όμως, είναι να εστιάσουμε στην πηγή του προβλήματος, δηλαδή στην κατάσταση που υπάρχει στην Αφρική και σε ορισμένες χώρες της Νοτιοδυτικής Ασίας που αποτελούν τις χώρες προέλευσης των μεγάλων μεταναστευτικών ροών. Το ζήτημα είναι ο πόλεμος, η φτώχεια, τα ολοκληρωτικά και αυταρχικά καθεστώτα και η κλιματική αλλαγή. Αλλά πρόσφυγες μπορούμε να έχουμε και από άλλες, πολύ σημαντικές αιτίες όπως είναι για παράδειγμα ο κίνδυνος της πανδημίας, αυτό μας διδάσκει η τρέχουσα εμπειρία του κορονοϊού.

Το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον για την Αφρική, είναι, συνεπώς, το κρίσιμο στοιχείο, είναι το στοίχημα για την Ευρώπη, ως πολιτική οντότητα. Η Ευρωπαϊκή Πολιτική Ασφάλειας και Άμυνας, η Κοινή Εξωτερική Πολιτική, δοκιμάζεται τα τελευταία χρόνια γιατί δοκιμάζεται η ίδια η πολιτική ενότητα της Δύσης, ιδίως, λόγω της αοριστίας και της αβεβαιότητας που δημιουργείται από την αμερικανική πολιτική. Γιαυτό έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία, η Ευρώπη, με πρωτοβουλία χωρών, όπως η Ελλάδα,  που δεν έχουν ιστορικά βάρη στην Αφρική και στη Νοτιοδυτική Ασία, να καταστήσει την επένδυση στην Αφρική, επένδυση για το μέλλον της Ευρώπης.

Η διαχείριση των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών δεν είναι μόνον ή κυρίως οικονομικό και αναπτυξιακό ζήτημα, είναι, βεβαίως πρωτίστως, ζήτημα ασφάλειας, αλλά όχι μόνο ζήτημα ασφάλειας της Ευρώπης και ζήτημα ασφάλειας των χωρών προέλευσης των μεταναστευτικών και προσφυγικών κυμάτων. Υπάρχουν τα γνωστά, διαρκώς επίμονα προβλήματα της μεταχείρισης των μειονοτήτων και της συμβίωσης των εθνοτικών και θρησκευτικών κοινοτήτων. Υπάρχουν θρησκευτικές προκαταλήψεις, υπάρχει μια εκτεταμένη ιδεολογική χρήση της Ιστορίας. Από την ιδεολογική χρήση της Ιστορίας πηγάζουν μια σειρά από προβλήματα, από παρεξηγήσεις, από συγκρούσεις, από στερεότυπα σε σχέση με την εθνική ταυτότητα. Στοιχείο της εθνικής ταυτότητας είναι πάρα πολύ συχνά η θρησκευτική ταυτότητα και πίσω από αυτά υφέρπουν οι οικονομικές και κοινωνικές καταστάσεις, οι οικονομικές και κοινωνικές ανισότητες, όπως μπορεί να υφέρπει και η μετάλλαξη του οργανωμένου εγκλήματος. 

Από την άποψη αυτή που απασχολεί την Ευρώπη, ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει και για τη δικής σας Συνέλευση υποθέτω, η τελευταία απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου που δημοσιεύτηκε στις 13 Φεβρουαρίου του 2020, πριν από λίγες μέρες, στην υπόθεση N.D. and  N.T. Vs SPAIN για το πώς πρέπει να ερμηνεύεται  το άρθρο 4 του τετάρτου Προσθέτου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου με το οποίο απαγορεύεται ρητά η ομαδική απέλαση αλλοδαπών. 

Το Δικαστήριο του Στρασβούργου με την απόφασή του αυτή, επιμένει ότι προκειμένου να εφαρμόζεται το άρθρο 4 του τετάρτου προσθέτου Πρωτοκόλλου της Ευρωπαϊκής Σύμβασης, πρέπει να τηρείται η νόμιμη διαδικασία υποβολής αιτήσεων υπαγωγής σε καθεστώς ασύλου, στα νόμιμα σημεία επαφής που προσδιορίζει το κράτος υποδοχής. Αυτό, βεβαίως, έγινε στον ισπανικό θύλακα στην Αφρική, αλλά νομίζω ότι η απόφαση αυτή πρέπει να συζητηθεί ανάμεσα στους ευρωπαίους εταίρους και τους εταίρους που προέρχονται από τις χώρες της Αφρικής, από τις μη ευρωπαϊκές χώρες της Μεσογείου.

Επιτρέψτε μου τώρα, να έρθω σε μια δεύτερη και τελευταία παρατήρηση, που αφορά όχι το μεταναστευτικό και προσφυγικό ζήτημα, αλλά τα Ανθρώπινα Δικαιώματα γενικότερα και τον ρόλο των Κοινοβουλίων. Τα Κοινοβούλια ως νομοθέτες μπορεί να συνιστούν είτε απειλή είτε θώρακα προστασίας για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα. Η φύση τους και ο ρόλος τους είναι εξαιρετικά κρίσιμος αλλά και απολύτως αντιφατικός. Στην Κοινοβουλευτική Συνέλευση της Μεσογείου μετέχουν πολλές ευρωπαϊκές χώρες, μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ακόμη περισσότερες χώρες μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, αλλά μετέχουν βεβαίως, και άλλες χώρες, χώρες που δεν έχουν ζήσει τη διαδικαστική και θεσμική εμπειρία του Συμβουλίου της Ευρώπης και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Όπως ξέρει και η κυρία Μπακογιάννη καλύτερα από μένα, αλλά όπως ξέρω και εγώ που έχω διατελέσει  Εισηγητής της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την εφαρμογή και την εκτέλεση των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου σε 47 χώρες-μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, η Κοινοβουλευτική Συνέλευση του Συμβουλίου της Ευρώπης έχει έναν σχετικά υψηλό βαθμό ανεξαρτησίας σε σχέση με τις κυβερνήσεις των κρατών-μελών. Η Κοινοβουλευτική Συνέλευση λειτουργεί με τη δική της σχετική αυτονομία και είναι ένα forum  ανοιχτό στις κοινωνίες των πολιτών των κρατών-μελών.

Η προστιθέμενη αξία της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης νομίζω ότι πρέπει να είναι ένας στόχος και για την Κοινοβουλευτική Συνέλευση της Μεσογείου, αλλά βεβαίως, αυτό εξαρτάται από την εσωτερική κατάσταση στις χώρες-μέλη. Εξαρτάται από τις εγγυήσεις που περιβάλουν τα ίδια τα μέλη των Εθνικών Κοινοβουλίων, εξαρτάται από το επίπεδο στο οποίο λειτουργεί η Δημοκρατία και το Κράτος Δικαίου σε κάθε κράτος-μέλος.

Για μένα σημασία έχει, όπως φαίνεται και από τη Σύνοδο αυτή και από τις εργασίες των τριών επιτροπών, ότι γίνονται βήματα και το γεγονός αυτό είναι από μόνο του πάρα πολύ σημαντικό. Σας εύχομαι, λοιπόν, να συνεχίσετε με επιμονή, πεποίθηση και πίστη τα βήματα αυτά. Σας ευχαριστώ πολύ.

 

Tags: Ομιλίες σε Συνέδρια | Ημερίδες | Εκδηλώσεις, 2020