Άρθρο στο ΒΗΜΑ | H πρόκληση του Ευρωπαϊκού Συντάγματος

20 Ιουνίου 2004

Από την Ενιαία Ευρωπαϊκή Πράξη του 1986 ως τη Συνθήκη της Νίκαιας το 2001, η πορεία προς την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση έκανε αλλεπάλληλα και σχετικά γρήγορα βήματα. Τι είναι, λοιπόν, σε σχέση με όλα αυτά, το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα ή μάλλον η Συνθήκη για ένα Ευρωπαϊκό Σύνταγμα; Ενα ακόμη συμβατικό βήμα ή μια αλλαγή του πλαισίου αναφοράς της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης;

Υπάρχουν κάποιοι που πιστεύουν ότι η χρήση του όρου «Σύνταγμα» είναι καταχρηστική καθώς δεν νοείται Σύνταγμα χωρίς κρατική κυριαρχία, δηλαδή χωρίς μια Ευρωπαϊκή Ενωση που να διαθέτει τα θεμελιώδη χαρακτηριστικά ενός ομοσπονδιακού κράτους, πράγμα που προφανώς δεν συμβαίνει. Οι οπαδοί της αντίληψης αυτής θα αποδέχονταν την ύπαρξη ενός Ευρωπαϊκού Συντάγματος μόνο αν αυτό ήταν προϊόν μιας πρωτογενούς συντακτικής διαδικασίας, αν δηλαδή απέρρεε από τον λεγόμενο Ευρωπαϊκό Δήμο που θα έπρεπε να εκφραστεί μέσα από ένα πανευρωπαϊκό συντακτικό δημοψήφισμα.

Περισσότερα...

Η νομικοπολιτική σημασία της αναθεώρησης του Συντάγματος

6 Απριλίου 2004


1. Ολοκληρώνεται σήμερα μια μακρά και πολύπλοκη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος. Μια διαδικασία που άρχισε ουσιαστικά τον Ιανουάριο του 1995, απασχόλησε διαδοχικά τρεις βουλές, αυτές του 1993, του 1996 και του 2000 και ετέθη – έστω έμμεσα – δύο φορές υπό την κρίση του εκλογικού σώματος, στις εκλογές του 1996 και του 2000.

Περισσότερα...

Χρειαζόμαστε ένα Σύνταγμα ασυμβίβαστο

21 Ιανουαρίου 2003


1. Το επαγγελματικό ασυμβίβαστο των βουλευτών συζητήθηκε εκτενώς και σ' όλες του τις πτυχές κατά τη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος που ολοκληρώθηκε με την υπερψήφιση της σχετικής διάταξης με ευρεία πλειοψηφία 166 ψήφων.

Περισσότερα...

Άρθρο στην Ελευθεροτυπία | Χρειαζόμαστε ένα Σύνταγμα ασυμβίβαστο

21 Ιανουαρίου 2003


1. Το επαγγελματικό ασυμβίβαστο των βουλευτών συζητήθηκε εκτενώς και σ' όλες του τις πτυχές κατά τη διαδικασία αναθεώρησης του Συντάγματος που ολοκληρώθηκε με την υπερψήφιση της σχετικής διάταξης με ευρεία πλειοψηφία 166 ψήφων.

Η επανάληψη της σχετικής συζήτησης τώρα που άρχισε (από 31.12.2002) να ισχύει η συνταγματική διάταξη και με αφορμή την ψήφιση του εκτελεστικού νόμου που καλείται να ρυθμίσει τις λεπτομέρειες της εφαρμογής, συναντά ένα προφανές όριο: τον συνταγματικό κανόνα που ισχύει απευθείας, δεσμεύει τους πάντες και τελεί υπό δικαστικό έλεγχο καθώς το Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο (άρθρο 100 Συντ.) είναι το μόνο αρμόδιο για την επιβολή των προβλεπόμενων κυρώσεων.

Περισσότερα...

Οι ανεξάρτητες αρχές μετά την αναθεώρηση του Ελληνικού Συντάγματος του 1975/1986/2001

29 Οκτωβρίου 2002


Ι.    Η πρόσφατη αναθεώρηση του ελληνικού Συντάγματος του 2001 είχε πλήρη αίσθηση του τρόπου με τον οποίο δημιουργήθηκαν οι ανεξάρτητες αρχές και στην αμερικανική και στις ευρωπαϊκές έννομες τάξεις1. Το παράδοξο μάλιστα είναι ότι η Ελλάδα, παρότι έχει πολύ μικρότερη εμπειρία ανεξαρτήτων αρχών σε σχέση με την πάρα πολύ μεγάλη αμερικανική εμπειρία και τη λίγο μικρότερη αλλά επίσης αρκετά μακρά πια ευρωπαϊκή εμπειρία2, είναι μια από τις λίγες χώρες στις οποίες είναι πλέον συνταγματικά κατοχυρωμένο το φαινόμενο των ανεξαρτήτων αρχών3.

Περισσότερα...

Η συμμόρφωση της διοίκησης στις δικαστικές αποφάσεις μετά την αναθεώρηση του άρθρου 95 παρ. 5 του Συντάγματος

22 Απριλίου 2002


Θέλω να συγχαρώ τη Διοίκηση και τους δικαστές του Διοικητικού Πρωτοδικείου Θεσσαλονίκης, αλλά δίπλα σε αυτούς και τη Διοίκηση και τους δικαστές του Διοικητικού Εφετείου Θεσσαλονίκης, γι’ αυτή την εξαιρετική και τόσο φιλόδοξη και ταυτόχρονα τόσο πετυχημένη πρωτοβουλία τους.

Περισσότερα...

Η αντοχή του συνταγματικού φαινομένου στη μετανεωτερική εποχή

2002


Ι. Σύνταγμα: μία λέξη που συμπυκνώνει τρεις αιώνες

1. Το συνταγματικό φαινόμενο ταυτίζεται ιστορικά με τα οικονομικά, κοινωνικά και θεσμικά στοιχεία που συγκροτούν τη μακρά περίοδο της νεωτερικότητας1.

Περισσότερα...

Άρθρο στο ΒΗΜΑ | Ο θεσμικός ριζοσπαστισμός

14 Οκτωβρίου 2001


[Ποια θεμελιώδη ζητήματα εκσυγχρονισμού του κράτους και των θεσμών αντιμετωπίστηκαν και πώς οδηγηθήκαμε στη συνταγματική αναθεώρηση του 2001]

Ι. Οι θεσμοί είναι το προνομιακό πεδίο της πολιτικής. Το πεδίο στο οποίο δοκιμάζεται και ενίοτε ευδοκιμεί η λεγομένη «σχετική αυτονομία» του πολιτικού στοιχείου σε σχέση με την οικονομία και γενικότερα την κοινωνία.

Οι θεσμοί άλλωστε εκτείνονται στο σύνολο της έννομης τάξης. Δεν αφορούν συνεπώς μόνο το κράτος με τη στενή εργαλειακή έννοια του όρου αλλά όλον τον κοινωνικό σχηματισμό, δηλαδή το κράτος ως συμπύκνωση του συσχετισμού των κοινωνικών δυνάμεων. Με άλλα λόγια, οι θεσμοί αφορούν όχι μόνο τις πολιτικές αλλά και τις κοινωνικές και οικονομικές σχέσεις ­ όποιο περιεχόμενο και αν δίνει κάποιος στις λέξεις αυτές.

Περισσότερα...