Άρθρο στην Κ. Ε. | Αναθεώρηση σχέσεων κράτους και εκκλησίας

19 Φεβρουαρίου 2006

Αναθεώρηση σχέσεων κράτους και εκκλησίας

του Ευ. Βενιζέλου

Στην πρόταση αναθεώρησης του Συντάγματος που υπέβαλε η κοινοβουλευτική ομάδα του ΠΑΣΟΚ το 1995 στη Βουλή του 1993 περιλαμβανόταν και το άρθρο 3. Η πρόταση αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση της Εκκλησίας της Ελλάδος και προσωπικά του τότε αρχιεπισκόπου Σεραφείμ, ενώ αμέσως δηλώθηκε η διαφωνία του κόμματος της Ν.Δ.

Με δεδομένη συνεπώς την αδυναμία συγκέντρωσης της αναγκαίας αυξημένης πλειοψηφίας των 3/5 τουλάχιστον, το ΠΑΣΟΚ απέσυρε την πρότασή του. Δήλωσε, όμως, ταυτόχρονα, ότι η θρησκευτική ελευθερία κατοχυρώνεται απολύτως στο άρθρο 13 παρ. 1 Συντ. που ανήκει μάλιστα στον σκληρό πυρήνα των μη υποκείμενων σε αναθεώρηση διατάξεων κατά το άρθρο 110 παρ.

1. Αργότερα, στη Βουλή του 1996, κατατέθηκαν προτάσεις 52 βουλευτών του ΠΑΣΟΚ και ενός της Ν.Δ. για την αντικατάσταση του προοιμίου του Συντάγματος («εις το όνομα της Αγίας και Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος») με την επίκληση του ονόματος του ελληνικού λαού και την αντικατάσταση του θρησκευτικού τύπου του «όρκου», τόσο του Προέδρου της Δημοκρατίας κατά το άρθρο 33 παρ. 2 όσο και των βουλευτών κατά το άρθρο 59, από «όρκο» με την επίκληση του ονόματος του ελληνικού λαού. Κατά την ψηφοφορία η πρόταση για αναθεώρηση του άρθρου 33 έλαβε 20 ψήφους και η πρόταση για αναθεώρηση του άρθρου 59, 23 ψήφους.

Περισσότερα...

Άρθρο στην Κ.Ε. | Το συνταγματικό δικαστήριο

29 Ιανουαρίου 2006

Το συνταγματικό δικαστήριο

του Ευ. Βενιζέλου

Το μείζον ίσως ζήτημα που πρέπει να καταστεί επίκεντρο μιας νέας αναθεωρητικής πρωτοβουλίας είναι η ριζική αλλαγή του ίδιου του συστήματος δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, δηλαδή του ίδιου του δικονομικού πλαισίου ερμηνείας και εφαρμογής του Συντάγματος της χώρας μας.

Στο μέτρο που αληθεύει η ρήση ότι «το σύνταγμα είναι ό,τι ο δικαστής πιστεύει ότι είναι», οι αναθεωρητικές παρεμβάσεις στο σώμα των ουσιαστικών διατάξεων του Συντάγματος είναι άνευ ή περιορισμένης σημασίας, χωρίς αντίστοιχες δικονομικού χαρακτήρα μεταβολές. Υπάρχουν τουλάχιστον τρία ζητήματα, τα οποία είναι αδύνατον να αντιμετωπιστούν, χωρίς μια τέτοια μεταβολή.

Α. Η χάραξη μιας συστηματικής πολιτικής γης, που είναι ο πρώτος και κρισιμότερος συντελεστής ενδογενούς ανάπτυξης, με σεβασμό στην προστασία του περιβάλλοντος.

Β. Η θεσμική ολοκλήρωση της τοπικής αυτοδιοίκησης και της αποκέντρωσης, σε συνδυασμό με την περιφερειακή οργάνωση του κράτους.

Περισσότερα...

Κυβερνητικό ερασιτέχνισμα στο «δημόσιον Σύνταγμα»

22 Ιανουαρίου 2006

α.  Προϋπολογισμός
Με την αναθεώρηση του 2001 επήλθαν σημαντικές αλλαγές στον τρόπο κατάθεσης και συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού, αλλά και του απολογισμού και του γενικού ισολογισμού του κράτους (άρθρο 79 παρ. 3 και 7).

Περισσότερα...

Άρθρο στην Ημερησία | Κυβερνητικό ερασιτέχνισμα στο «δημόσιον Σύνταγμα»

21 Ιανουαρίου 2006

Κυβερνητικό ερασιτέχνισμα στο «δημόσιον Σύνταγμα»

του Ευ. Βενιζέλου

α.  Προϋπολογισμός
Με την αναθεώρηση του 2001 επήλθαν σημαντικές αλλαγές στον τρόπο κατάθεσης και συζήτησης του κρατικού προϋπολογισμού, αλλά και του απολογισμού και του γενικού ισολογισμού του κράτους (άρθρο 79 παρ. 3 και 7).

Στόχος των αλλαγών αυτών ήταν, πρώτον, να διασφαλιστεί μεγαλύτερη πολιτική και άρα επικοινωνιακή διαφάνεια γύρω από τις κορυφαίες πράξεις της δημοσιονομικής διαχείρισης και πολιτικής και, δεύτερον, να ενισχυθεί ο ρόλος της Βουλής. Μάλιστα ο Κανονισμός της Βουλής έχει τη δυνατότητα, λόγω της ευρύτατης εξουσιοδότησης που παρέχει το άρθρο 79 παρ. 3 εδάφιο γ’, να καταστήσει ακόμη ισχυρότερο και διεισδυτικότερο το ρόλο της Βουλής και ως προς τη συζήτηση και ως προς την ψήφιση, αλλά ακόμη και ως προς την δυνατότητα τροποποίησης του σχεδίου του προϋπολογισμού.

Περισσότερα...

Το συνταγματικό δικαστήριο

29 Ιανουαρίου 2006

Το μείζον ίσως ζήτημα που πρέπει να καταστεί επίκεντρο μιας νέας αναθεωρητικής πρωτοβουλίας είναι η ριζική αλλαγή του ίδιου του συστήματος δικαστικού ελέγχου της συνταγματικότητας των νόμων, δηλαδή του ίδιου του δικονομικού πλαισίου ερμηνείας και εφαρμογής του Συντάγματος της χώρας μας.

Περισσότερα...

Άρθρο στην Ημερησία | Αναθεώρηση με μνήμη και γνώση

30 Δεκεμβρίου 2005

Αναθεώρηση με μνήμη και γνώση

του Ευ. Βενιζέλου

1.    Η αναθεώρηση του Συντάγματος σε όλες τις θεσμικά ώριμες χώρες είναι ένα συνηθισμένο και φυσιολογικό φαινόμενο καθώς η ανάγκη εναρμόνισης των συνταγματικών θεσμών με τα δεδομένα της εποχής επιβάλλει προσαρμογές πολύ ταχύτερες από ότι στο παρελθόν. Η αναθεώρηση δεν είναι ούτε πολιτική υπεκφυγή ούτε πεδίο δόξης για κάθε είδους θεσμικό ερασιτεχνισμό ή πολιτική επιπολαιότητα. Απαιτείται σοβαρότητα, ιστορική μνήμη και καλή γνώση των θεμάτων, αλλιώς δεν μπορούν να αξιολογηθούν ούτε τα εγχώρια θεσμικά δεδομένα ούτε ενδιαφέροντα συγκριτικά στοιχεία  από άλλες χώρες.

2.    Η αναθεώρηση είναι μια πολιτική διαδικασία και όχι ένα επιστημονικό σεμινάριο. Εξαρτάται από τον κοινοβουλευτικό συσχετισμό δυνάμεων. Δεν αρκεί μάλιστα η απλή πλειοψηφία των 151 βουλευτών, αλλά απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία τουλάχιστον 180 επί 300 βουλευτών. Άρα απαιτείται συμφωνία κυβέρνησης και αντιπολίτευσης. Η αναθεώρηση δεν είναι ζαριά που ρίχνεις και κερδίζεις ή χάνεις ανάλογα με την έκβαση των βουλευτικών εκλογών που μεσολαβούν.

Περισσότερα...

Αναθεώρηση με μνήμη και γνώση

30 Δεκεμβρίου 2005

1.    Η αναθεώρηση του Συντάγματος σε όλες τις θεσμικά ώριμες χώρες είναι ένα συνηθισμένο και φυσιολογικό φαινόμενο καθώς η ανάγκη εναρμόνισης των συνταγματικών θεσμών με τα δεδομένα της εποχής επιβάλλει προσαρμογές πολύ ταχύτερες από ότι στο παρελθόν. Η αναθεώρηση δεν είναι ούτε πολιτική υπεκφυγή ούτε πεδίο δόξης για κάθε είδους θεσμικό ερασιτεχνισμό ή πολιτική επιπολαιότητα. Απαιτείται σοβαρότητα, ιστορική μνήμη και καλή γνώση των θεμάτων, αλλιώς δεν μπορούν να αξιολογηθούν ούτε τα εγχώρια θεσμικά δεδομένα ούτε ενδιαφέροντα συγκριτικά στοιχεία  από άλλες χώρες.

Περισσότερα...

Άρθρο στα ΝΕΑ | Ο πήχυς της αναθεώρησης

23 Δεκεμβρίου 2005

H αναθεώρηση είναι σε όλες τις χώρες που έχουν συνταγματική παράδοση και ωριμότητα μια συνηθισμένη διαδικασία. Δεν είναι όμως ούτε πρόσχημα για τη συγκάλυψη της πολιτικής αμηχανίας των κυβερνώντων ούτε «ρουλέτα» που θέτει σε κίνδυνο θεσμούς και θεμελιώδη δικαιώματα.

Το Σύνταγμα επιβάλλει την ευρύτερη συναίνεση γιατί απαιτεί να συγκεντρώνεται αυξημένη πλειοψηφία των 3/5 προκειμένου να συντελεστεί η αναθεώρηση μιας διάταξης. Αφήνει όμως το «παράθυρο» η διαδικασία να ολοκληρωθεί με την απλή πλειοψηφία των 151 βουλευτών, εάν στην αρχική φάση δεν συγκεντρώθηκε πλειοψηφία 3/5. Επειδή όμως η πρώτη Βουλή διαπιστώνει απλώς την ανάγκη αναθεώρησης και δεν προσδιορίζει ούτε την κατεύθυνση ούτε το περιεχόμενό της, ενώ η δεύτερη Βουλή είναι αυτή που αποφασίζει για το περιεχόμενο, σε αυτήν κρίνονται τα πράγματα. Για να υπάρχει συνεπώς η εγγύηση της ευρύτερης συναίνεσης, η δικλίδα των 180 ψήφων πρέπει να διατηρείται για τη δεύτερη Βουλή.

Περισσότερα...