24 Νοεμβρίου 2008

Αγόρευση Ευ. Βενιζέλου κατά τη συζήτηση επερώτησης Βουλευτών του Πανελλήνιου Σοσιαλιστικού Κινήματος προς τον Υπουργό Δικαιοσύνης, σχετικά με την ανέγερση νέων σωφρονιστικών καταστημάτων.


 

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, δεν περίμενα ο ευγενέστατος Υπουργός Δικαιοσύνης να αρχίσει την ομιλία του μεμφόμενος τον Πρόεδρο της Βουλής. Διότι ουσιαστικά αυτό που έκανε είναι να καταγγείλει την καθυστέρηση με την οποία εισάγεται για συζήτηση μια απολύτως επίκαιρη επερώτηση των Βουλευτών του ΠΑ.ΣΟ.Κ. που κατατέθηκε στις 8 Οκτωβρίου, όταν ήταν στην αρχή της η μεγάλη κρίση στις φυλακές. Και βεβαίως, είχαμε την αξίωση, όπως έχουμε πάντα την αξίωση, οι επερωτήσεις να συζητούνται κατά τρόπο όσο γίνεται πιο κοντά στα γεγονότα, αλλά αυτό δυστυχώς, δεν έχει καταστεί εφικτό γιατί ο Πρόεδρος της Βουλής ορίζει τις επερωτήσεις σε συνεννόηση με την Κυβέρνηση και η Κυβέρνηση φροντίζει να επιλέγει έτσι τις επερωτήσεις, ώστε να διαφεύγει του Κοινοβουλευτικού Ελέγχου.

Και αν θέλατε, κύριε Υπουργέ, να δώσετε μαθήματα ετοιμότητας, κοινωνικής ευαισθησίας και κοινοβουλευτικής δεοντολογίας στην Αντιπολίτευση, θα έπρεπε εσείς να έχετε φροντίσει, αφού ξέρατε από τις 8 Οκτωβρίου ότι υπάρχει η επερώτηση αυτή κατατεθειμένη ώστε να συζητηθεί μεσούσης της κρίσης. Και όχι να έρχεστε τώρα και να λέτε, γιατί δεν αντιδράσατε εξαιρώντας εμένα, γιατί είστε ένας πολύ ευγενής άνθρωπος. Γιατί πράγματι, δυο φορές εγώ από του Βήματος κατά τη συζήτηση σχετικών νομοσχεδίων της αρμοδιότητας του Υπουργείου σας, έθεσα το ζήτημα της εξέγερσης στις φυλακές και της κρίσης, αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν είχε κατατεθεί και επερώτηση από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑ.ΣΟ.Κ.

Θα παρακαλούσα πάρα πολύ να ζητήσετε συγγνώμη από την Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΠΑ.ΣΟ.Κ. γι’ αυτή σας την παρατήρηση, η οποία είναι απολύτως αντιστρέψιμη και να δώσετε και εξηγήσεις γιατί δεν συνεννοηθήκατε με τον Πρόεδρο της Βουλής προκειμένου να συζητηθεί στην ώρα της η επερώτηση αυτή.

Και χαιρόμαστε γιατί εκτονώθηκε η κρίση στις φυλακές, κύριε Υπουργέ, αλλά παίξατε με τη φωτιά στις φυλακές. Φτάσατε μια στιγμή πριν από την απόλυτη, μη ελεγχόμενη έκρηξη. Το γεγονός ότι τώρα παίρνετε μια σειρά από εμβαλοματικά μέτρα τα οποία είναι ευπρόσδεκτα και τα οποία είναι θετικά αλλά δεν είναι επαρκή και δεν είναι συστηματικά, δεν σημαίνει ότι δεν πρέπει να υποστείτε την κριτική της Αντιπολίτευσης και δεν πρέπει να προβληματιστείτε ακούγοντας την κριτική αυτή.

Με εντυπωσιάζει ο αυτάρεσκος τρόπος με τον οποίον τοποθετείστε πάντα στη Βουλή. Όλα τα τακτοποιείτε, όλα τα ρυθμίζετε, όλα είναι θεσμικώς καινοτομικά και κοινωνικώς ευαίσθητα. Δεν είναι τα πράγματα τόσο ειδυλλιακά. Εάν όλες οι πρωτοβουλίες του Υπουργείου Δικαιοσύνης, νομοθετικές, κοινοβουλευτικές, διοικητικές ήταν το απαύγασμα της δικαιοκρατικής ευαισθησίας του ποινικού φιλελευθερισμού και βεβαίως, ως εκ τούτου και της κοινωνικής ευαισθησίας, θα έλεγα, χαλάλι σας. Αλλά δεν συμβαίνει αυτό. Είστε μέλος μιας Κυβέρνησης που έχει μετατρέψει την κοινωνία σε εχθρό της, είστε μέλος μιας Κυβέρνησης που δεν μπορεί να διαχειριστεί κανένα θέμα, είστε μέλος μιας Κυβέρνησης που έχει χάσει την πολιτική της νομιμοποίηση, που διέρχεται μια βαθιά αξεπέραστη κρίση και πρέπει να αντιληφθείτε ότι είστε μέρος του προβλήματος και δεν είστε ο Κριτής της Οικουμένης, κάτι που ούτως ή άλλως, περιλαμβάνεται στη φήμη του Πατριάρχου Αλεξανδρείας και όχι στη φήμη της Κυβέρνησης του κ. Καραμανλή!

Διότι, αντιλαμβάνονται ότι εσείς θα θέλατε πάρα πολύ να επιτελείτε άλλου είδους έργα –ένας διανοούμενος είστε- θα θέλατε να είστε ένας παρατηρητής και αξιολογητής των καταστάσεων, αλλά εδώ έχουμε πολύ συγκεκριμένα προβλήματα τα οποία πρέπει να αντιμετωπίσουμε. Παίξατε, λοιπόν, με τη φωτιά και στο παρά ένα ήρθατε με το σχέδιο νόμου που θα συζητηθεί από αύριο στη Διαρκή Επιτροπή, να δώσετε απαντήσεις οι οποίες είναι σημειακές, συμπτωματολογικές, συγκυριακές. Είπα, ότι είναι ένα θετικό βήμα και το αποδεχόμαστε ως τέτοιο. Το αξιολογούμε με δίκαιο τρόπο αλλά αυτό πολύ απέχει από του να συνιστά τη συστηματική απάντηση στο σωφρονιστικό πρόβλημα της χώρας.

Το πρόβλημα των φυλακών ξεκινάει φυσικά από το γεγονός ότι καλή φυλακή δεν υπάρχει, ότι ο εγκλεισμός είναι πάντα απάνθρωπος, αντιβαίνει στη φύση του ανθρώπου, στην επιθυμία του για ελευθερία. Είναι όμως δεδομένο ότι έχουμε να κάνουμε με μια τέτοια παρά φύσιν κατάσταση, με μια κατάσταση καταναγκασμού, καταστολής. Πρέπει, λοιπόν, να δούμε πως μπορούμε αυτήν την παρά φύσιν κατάσταση να την οργανώσουμε με έναν πολιτισμό δίκαιο τρόπο πιστό στις αξίες ενός δημοκρατικού κράτους δικαίου όπως πρέπει να είναι η Ελλάδα, ενός ευρωπαϊκού κράτους, ενός κράτους που έχει συνταγματικό και θεσμικό πολιτισμό.

Δυστυχώς αυτό δεν γίνεται. Έχουμε χάσει το νήμα του ποινικού φιλελευθερισμού. Και το νήμα αυτό έχει χαθεί δυστυχώς όχι μόνον από την Κυβέρνηση και από την κοινοβουλευτική Πλειοψηφία, αλλά και από το σύστημα ενημέρωσης και από μια κοινή γνώμη που συχνά στα θέματα αυτά αντιδρά χωρίς αντανακλαστικά ποινικού φιλελευθερισμού και δικαιοκρατικής ευαισθησίας. Και πρέπει η Βουλή, τα κόμματα, ο νομοθέτης, τα Μέσα Ενημέρωσης, να ενημερώνουν και να διαμορφώνουν την κοινή γνώμη, να εξηγούν στον πολίτη ότι πρέπει να σεβόμαστε ορισμένες εγγυήσεις, ορισμένους θεσμούς, ορισμένα κριτήρια, στην ποινική μεταχείριση συμπεριφορών, στην τυποποίηση εγκλημάτων, στην διαμόρφωση της κλίμακας των ποινών, του πλαισίου των ποινών, στον τρόπο με τον οποίο εφαρμόζεται το επαχθές μέτρο της προσωρινής κράτησης, της προφυλάκισης –όπως το λέγαμε- γιατί αυτό ηχεί πιο βαριά. Και βεβαίως, αυτό έχει να κάνει με τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται ο σωφρονισμός ο εγκλεισμός, τι θέλουμε να κάνουμε.

Το πρόβλημα των ελληνικών φυλακών είναι πρόβλημα δευτερογενές. Στην πραγματικότητα, είναι πρόβλημα ναρκωτικών, πρόβλημα αλλοδαπών, πρόβλημα εσωτερικής «τρομοκρατίας» στο χώρο της δικαιοσύνης και άρα πιέσεων προς τους δικαστές, δηλαδή προσβολής της εσωτερικής ανεξαρτησίας και της δικαστικής συνείδησης και βεβαίως πρόβλημα υπερποινικοποίησης της συμπεριφοράς των ευρισκομένων στην ελληνική επικράτεια στο πεδίο της ελληνικής έννομης τάξης, καθώς τα πάντα έχουν γίνει πια κακουργήματα. Οι ποινές που απειλούνται είναι γενικά πάρα πολύ υψηλές. Επιπλέον όλων αυτών, έχουμε και την κατάσταση των σωφρονιστικών καταστημάτων, το πρόβλημα της υποδομής, της στελέχωσης. Αλλά, αυτό είναι το πέμπτο κατά σειρά πρόβλημα. Πρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτό το πρόβλημα που είναι το ευκολότερο να αντιμετωπιστεί. Εάν συνεχίζατε αδιατάρακτα τον κτηριολογικό σχεδιασμό που είχατε βρει το 2003, διότι δεν είστε ο πρώτος Υπουργός Δικαιοσύνης της Κυβέρνησης του κυρίου Καραμανλή, αφού έχει μεσολαβήσει η πρώτη θητεία στην οποία δεν έγιναν αυτά που έπρεπε να γίνουν και εσείς δεν καλύψατε το κενό επαρκώς εν πάση περιπτώσει και πλήρως, ώστε να μπορούμε τώρα να μιλάμε για πέντε χρόνια επιδείνωσης.

Αυτή η επιδείνωση φαίνεται στην ιλιγγιώδη αύξηση του πληθυσμού των φυλακών. Τα τελευταία πέντε χρόνια έχουμε μια αύξηση περίπου 32%. Δηλαδή το 1/3 του πληθυσμού προστέθηκε τα τελευταία πέντε χρόνια. Δεν συνεχίσατε το πρόγραμμα αυτό. Υπάρχουν προβλήματα. Παρακολουθώ τι κάνει η «Θέμις Κατασκευαστική» τη δημιουργία της οποίας εγώ υπέγραψα και εισήγαγα στη Βουλή το 1996. Και χαίρομαι γιατί αποδίδει έργο. ‘Όμως, υπάρχουν και τα άλλα τέσσερα πολύ κρίσιμα ζητήματα. Διότι, έχουμε ανάγκη από μια μεταναστευτική πολιτική, ιδίως τώρα σε συνθήκες οικονομικής κρίσης και όξυνσης της ανεργίας, η οποία θα δίνει και στον αλλοδαπό που βρίσκεται στην Ελλάδα τη θέση που του αξίζει, διότι υπάρχει προκατάληψη, υπάρχουν στερεότυπα, υπάρχει λανθάνων ρατσισμός και λανθάνουσα ξενοφοβία και αυτό φαίνεται και στην ποινική μεταχείριση, στον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν τα δικαστήρια, στον τρόπο με τον οποίο γίνεται η χρήση του ακραίου μέτρου της προσωρινής κράτησης όταν πρόκειται για αλλοδαπούς. Ο πληθυσμός των φυλακών είναι δυσανάλογα διαρθρωμένος σε σχέση με τον πληθυσμό της χώρας. Οι αλλοδαποί είναι πολλοί περισσότεροι από αυτό που τους αναλογεί στο γενικό πληθυσμό. Αυτό σημαίνει ότι υπάρχει ένα πρόβλημα.

Δεύτερον, το ζήτημα των ναρκωτικών. Είναι ανεπαρκέστατη η παρέμβαση που κάνετε και με το νομοσχέδιο που θα αρχίσει να συζητείται αύριο στην επιτροπή. Κατ’ αρχήν οι κρίσιμες διατάξεις των άρθρων 15 και 16 του νομοσχεδίου, οι διατάξεις δηλαδή που μειώνουν τον πληθυσμό της φυλακής είναι μεταβατικές και όχι πάγιες. Πέραν του ότι υπάρχει σοβαρό πρόβλημα αντισυνταγματικότητας από πού και ως πού τέτοιου είδους διατάξεις για τον τρόπο επιμέτρησης της ποινής θα είναι μεταβατικές, ουσιαστικά εξαιρείται μια πολύ μεγάλη κατηγορία, τους καθ’ έξιν διακινητές ναρκωτικών που είναι οι ίδιοι εξαρτημένοι, τους υπότροπους ακόμη και για πλημμεληματικού χαρακτήρα πράξεις οι οποίες εμπίπτουν έτσι στο πεδίο του περιβόητου άρθρου 23 του κώδικα νόμων για τα ναρκωτικά. Δηλαδή ουσιαστικά, η πράξη τους γίνεται διακεκριμένη και απειλείται η ποινή της ισόβιας κάθειρξης.

Το αποτέλεσμα είναι με τις τρεις παρεμβάσεις που κάνετε να λύνεται προσωρινά το ζήτημα και μετά από λίγο να ξαναγεμίσουν οι φυλακές γιατί δεν θα έχει αντιμετωπιστεί συνολικά το ζήτημα αυτό. Πρέπει να μετατρέψετε τις κρίσιμες διατάξεις από μεταβατικές σε πάγιες. Πρέπει να εναρμονιστείτε με τις σύγχρονες επιστημονικές απόψεις για τον τρόπο διεξαγωγής της πραγματογνωμοσύνης, ώστε αυτός που είναι εθισμένος, εξαρτημένος, πράγματι να πιστοποιείται ιατρικά ότι είναι εξαρτημένος. Να μην παρεισφρύουν πρόσωπα που κάνουν συγκυριακή χρήση για να τύχουν ευεργετημάτων. Υπάρχουν ιατρικές μέθοδοι, υπάρχει ιστορικό, ξέρουμε ποιοι έρχονται σε επαφή με τον Ο.ΚΑ.ΝΑ., με το Κ.Ε.Θ.Ε.Α.. Υπάρχουν μέθοδοι και κοινωνικές και ιατρικές, προκειμένου η πραγματογνωμοσύνη να μας πει ποιος είναι όντως εξαρτημένος και να εξαιρέσετε από την εξαίρεση του άρθρου 23 τους καθ’ έξιν διακινητές οι οποίοι είναι εξαρτημένοι ώστε να μην υπάγονται και στην επιβαρυντική περίπτωση με την απειλή ισόβιας κάθειρξης και να μπορούν να βγαίνουν από τη φυλακή με τα 3/5 της ποινής και όχι με τα 4/5, όπως είναι στη διάταξη που έχετε διαμορφώσει.

Από το νόμο 2408/96 που ήταν η τελευταία ποινικά φιλελεύθερη παρέμβαση μέχρι σήμερα, δεν υπάρχει σοβαρή αλλαγή στο πεδίο της νομοθεσίας περί ναρκωτικών. Και το κρίσιμο ζήτημα και συμφωνώ σε αυτό το σημείο με τις απόψεις που ανέπτυξε ο καθηγητής Νίκος Παρασκευόπουλος, Επίτιμος Πρόεδρος του Κ.Ε.Θ.Ε.Α., η λύση είναι αυτή που επιδιώξαμε να επιβάλουμε το 1996, δηλαδή ο πλημμεληματικός χαρακτήρας της διακίνησης από εξαρτημένους. Αυτό θα οδηγούσε στο να μην επιβάλλεται η προσωρινή κράτηση, στο να αρκούσε η έκτιση των 2/5 της ποινής, στο να μπορούσαν να επιβληθούν εναλλακτικά μέτρα. Και έτσι θα άδειαζαν οι φυλακές από ανθρώπους που καταστρέφονται στη φυλακή και θα έπρεπε να ενταχθούν σε προγράμματα απεξάρτησης. ‘Όχι υποκατάστασης ει δυνατόν, αλλά ει δυνατόν απεξάρτησης.

Δυστυχώς, η νομολογία του Αρείου Πάγου του 1995 με την περιβόητη 7/1995 της ολομέλειάς του διέστρεψε το πνεύμα της ποινικής νομοθεσίας και τώρα έχουμε ανάγκη νομοθετικής επιβεβαίωσης αυτού που πήγαμε να κάνουμε το 1996. Τέλος, αυτά που σας είπα ως βασικά προβλήματα. Θα κάνω δύο επιγραμματικές αναφορές. Η νοοτροπία του ποινικού δικαστή επηρεάζεται από το υπηρεσιακό του καθεστώς, από τον τρόπο που τον αντιμετωπίζει η επιθεώρηση και το Ανώτατο Δικαστικό Συμβούλιο. Αν αυτό δεν αλλάξει, αν δεν νοιώσει ο δικαστής ελεύθερος, ανεξάρτητος, με εγγυήσεις προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας, δεν θα ερμηνευτούν σωστά οι διατάξεις. Αυτό έχει τεράστια σημασία, όπως τεράστια σημασία έχει επιτέλους να αξιολογήσουμε συνολικά την ποινική μας νομοθεσίας και να δούμε ποια πράγματι πρέπει να είναι κακουργήματα και ποια πρέπει να είναι πλημμελήματα, να δούμε τι γίνεται σε άλλες χώρες.

Τώρα ο νόμος περί καταχραστών του δημοσίου από τη μια μεριά και η νομοθεσία για το ξέπλυμα μαύρου χρήματος από την άλλη έχουν μετατρέψει τα πάντα –ιδίως στο χώρο του οικονομικού εγκλήματος- σε κακουργήματα. Πρέπει να δούμε, αυτό υπηρετεί την αρχή της αναλογικότητας; Βοηθάει σε τίποτα;
Πρέπει επίσης να δούμε πώς ερμηνεύεται το άρθρο 23 του κώδικα νόμων για τα ναρκωτικά. Αφήνει περιθώρια για ανάλογη, εύλογη και δίκαιη μεταχείριση ή διαστρέφεται νομολογιακά και έτσι οδηγούμαστε σε υπεραυστηροποίηση της νομοθεσίας, όπως αυτή εφαρμόζεται στην πράξη; Αυτό είναι το πραγματικό πρόβλημα του ποινικού μας και του σωφρονιστικού μας συστήματος. Σ’ αυτά δεν δίνετε απαντήσεις.

Πάντως δεν δίνετε απαντήσεις με το νομοσχέδιο που καταθέσατε και με τις κινήσεις που κάνατε. Είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε. Δεν πιστεύω ότι αυτά είναι μέτωπα μεταξύ των κομμάτων, πολλές φορές υπάρχουν εγκάρσιες τομές. Εδώ πρέπει να αποδεικνύουμε ότι έχουμε μια προοδευτικότητα και έναν φιλελευθερισμό, με την πολιτική και κοινωνική έννοια του όρου, που είναι έμπρακτος. Αυτό δεν αρκεί να το διακηρύσσουμε. Πρέπει, όταν μας τυχαίνει να ασκούμε καθήκοντα θεσμικά, αυτό να το αξιοποιούμε, να το εκμεταλλευόμαστε και να το αποδεικνύουμε στην πράξη.
Ευχαριστώ πολύ.

Tags: Αγορεύσεις | Παρεμβάσεις 2008