26 Ιουνίου 2008

Αγόρευση Ευ. Βενιζέλου κατά τη συζήτηση και ψήφιση επί της αρχής των άρθρων, της τροπολογίας και του συνόλου του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων: «Θεσμικό Πλαίσιο για τις Μεταπτυχιακές Σπουδές».


 

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, η συζήτηση αυτή διεξάγεται στο τέλος του ακαδημαϊκού έτους, λίγες ημέρες μόλις μετά την ανακοίνωση των αποτελεσμάτων των γενικών εξετάσεων για την εισαγωγή των παιδιών στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση.

Θέλω από το Βήμα αυτό να συγχαρώ τα αγόρια και τα κορίτσια που πέτυχαν σ’ αυτές τις εξετάσεις, να συγχαρώ τις οικογένειες για την υποστήριξη που έδωσαν στα παιδιά, για τους κόπους στους οποίους υπεβλήθηκαν, για το κόστος που κατέβαλαν και βεβαίως, να στρέψω την σκέψη μου στα παιδιά που απέτυχαν και τα οποία πρέπει να κοιτάξει η πολιτεία με τη στοργή που απαιτείται, προκειμένου να βρουν τη θέση που αξίζουν στη μεταλυκειακή εκπαίδευση, στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση ει δυνατόν.

Πρέπει να συζητήσουμε όσο γίνεται γρηγορότερα και σοβαρά στην Αίθουσα αυτή, το ζήτημα της εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και πρέπει να δώσουμε μια απάντηση που αφορά και τις τρεις κατηγορίες ενδιαφερομένων. Και τον μεγάλο, τον συντριπτικό όγκο αυτών που σπούδασαν και σπουδάζουν στα ελληνικά δημόσια Πανεπιστήμια και Τ.Ε.Ι. και τον αριθμό των παιδιών που μεταναστεύουν για να φοιτήσουν αναγκαστικά σε πανεπιστήμια του εξωτερικού -και όχι ως επιλογή κύρους ή ως επιλογή που αρμόζει στο υψηλό εισοδηματικό τους επίπεδο- και βεβαίως, στα παιδιά που αναγκάζονται να καταφύγουν σε αμφίβολες λύσεις μέσω των Κέντρων Ελευθέρων Σπουδών.

Αν χρειάζεται να αυξηθούν οι θέσεις στα Πανεπιστήμια και τα Τ.Ε.Ι., πρέπει να αυξηθούν. Πάντα θα υπάρχουν περιζήτητες σχολές με υψηλή βαθμολογία και πάντα θα υπάρχει ένας φραγμός. Όμως, για τη συντριπτική πλειονότητα των τμημάτων, θα μπορούσε πράγματι να διευκολυνθεί η εισαγωγή στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση –τουλάχιστον σε μια πρώτη φάση- ώστε σε όλους να παρέχεται η δυνατότητα να δείξουν τα προσόντα τους και να δοκιμαστούν σε νέα πεδία, πέρα από αυτά της Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης.

Προσωπική μου άποψη είναι ότι η μεταρρύθμιση πρέπει να ξεκινήσει από τη βαθμίδα του λυκείου, από τη ριζική μεταρρύθμιση του λυκείου, ώστε να μπορέσει το λύκειο να λειτουργήσει κολεγιακά, σύγχρονα, κατά το πρότυπο του διεθνούς απολυτηρίου, σύμφωνα με δοκιμασμένα μοντέλα που έχουν αποδεχθεί πάρα πολλές χώρες, ώστε να ξεφύγουμε από τις αγκυλώσεις της νοοτροπίας που επικρατεί μέχρι τώρα στα θέματα αυτά, διατηρώντας αλώβητο το αντικειμενικό και αδιάβλητο πλαίσιο της διαδικασίας των Πανελληνίων Εξετάσεων, που δεν πρέπει να παραβιάζεται ούτε μετά τη βαθμολόγηση, δηλαδή στη φάση μεταξύ βαθμολογίας και επίσημης ανακοίνωσης των αποτελεσμάτων.

Γιατί πρέπει να σεβόμαστε με τον ίδιο τρόπο την αγωνία όλων των παιδιών και όλων των οικογενειών και δεν πρέπει να δίνουμε στα παιδιά την αίσθηση ότι ξεκινούν τη ζωή τους μετά το λύκειο μέσα από μια διαδικασία πελατειακού χαρακτήρα, μόνο και μόνο για να μάθουν λίγες μέρες νωρίτερα τους βαθμούς, επειδή όλοι έχουν εύλογη αγωνία να μάθουν τι έχει γίνει.

Η κατάσταση στην ανώτατη εκπαίδευση, κύριε Υπουργέ, είναι οριακή. Εσείς ο ίδιος και ο Πρωθυπουργός κ. Καραμανλής με τις άκαιρες και προκλητικές δηλώσεις σας, τους προηγούμενους μήνες, θέσατε σε κίνδυνο για μια ακόμη φορά την ομαλή εξέλιξη του πανεπιστημιακού έτους. Είχαμε και πάλι αντιδράσεις. Είχαμε και πάλι επεισόδια, γιατί η ίδια η Κυβέρνηση τα προκάλεσε και τα προκάλεσε, εξυπηρετώντας ένα καλά οργανωμένο, ενσυνείδητο, πολιτικό σχέδιο. Όταν ο ίδιος ο αρμόδιος Υπουργός διατυπώνει την άποψη ότι το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο χρειάζεται ένα σοκ και το σοκ αυτό θα προέλθει μέσα από την άμεση ή έμμεση αποδοχή του ιδιωτικού πανεπιστημίου, τότε πρέπει να σας πω ότι δεν υπάρχουν καλοί οιωνοί ως προς τη σχέση πολιτείας και πανεπιστημίων, ως προς τη σχέση Κυβέρνησης και ακαδημαϊκής κοινότητας.

Και επειδή, πολλές φορές, έχετε αναφερθεί στις απόψεις μου και επειδή δεν πρέπει να παίζουμε με τις λέξεις εδώ μέσα, πρέπει να επαναλάβω για μια ακόμη φορά ότι το Σύνταγμα της χώρας, το οποίο ευτυχώς έμεινε αλώβητο, προβλέπει ρητά ότι το δημόσιο πανεπιστήμιο στην Ελλάδα δεν είναι μια κρατική υπηρεσία, όπως είναι τα σχολεία. Εδώ και δεκαετίες είναι, ευτυχώς, πλήρως αυτοδιοικούμενο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου και αυτή η αυτοτελής νομική προσωπικότητα κάθε Πανεπιστημίου και κάθε Τ.Ε.Ι. το θωρακίζει ως φορέα της ακαδημαϊκής ελευθερίας, της ελευθερίας της έρευνας και της διδασκαλίας έναντι του κράτους.

Το πανεπιστήμιο είναι δημόσιο, αλλά είναι και ελεύθερο ακαδημαϊκά, διδακτικά και ερευνητικά και μόνο ο νόμος μπορεί να συστήσει ένα τέτοιο νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, το οποίο πρέπει να είναι ευέλικτο, πρέπει να είναι πλήρως αυτοδιοικούμενο, πρέπει να έχει τη μεγαλύτερη δυνατή κανονιστική αρμοδιότητα, μέσω της Συγκλήτου και των άλλων οργάνων του.

Υπάρχει, λοιπόν, για μια ακόμη φορά σύγκρουση νοοτροπιών. Διότι εσείς πιστεύετε σε μια γραφειοκρατική, διοικητική αντίληψη για το πανεπιστήμιο. Αντιλαμβάνεστε τη σχέση κράτους και πανεπιστημίου ως μια σχέση διοικητική, μια σχέση επιβολής, μια σχέση αυταρχική.

Το 1982 ο νόμος-πλαίσιο είχε μία λογική. Η προοδευτική πολιτική πλειοψηφία της εποχής εκείνης έπρεπε να σπάσει τις αγκυλώσεις ενός συντηρητικού πανεπιστημίου των τακτικών καθηγητών. Η Βουλή ήταν η μέθοδος, προκειμένου να φθάσουμε στο πανεπιστήμιο των ομάδων. Τώρα αυτό έχει γίνει. Τώρα ο νομοθέτης οφείλει να ξεπεράσει τη νοοτροπία της ομοιομορφίας και του διοικητικού ελέγχου και να σεβαστεί την πλήρη αυτοδιοίκηση του κάθε πανεπιστημίου, την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του κάθε πανεπιστημίου.

Και για να σας το πω και νομικά, που το καταλαβαίνετε πάρα πολύ καλά, ο συνδυασμός των άρθρων 16 παράγραφος 5 και 41 παράγραφος 2 του Συντάγματος επιτρέπει στο νομοθέτη, μέσα από έναν κατά κυριολεξία νόμο-πλαίσιο, να διαμορφώσει ένα ρυθμιστικό πλαίσιο πολύ γενικό, αναθέτοντας στο κάθε Πανεπιστήμιο και στο κάθε Τ.Ε.Ι. τη ρύθμιση όλων των θεμάτων, με την ευελιξία και τη διαφοροποίηση που απαιτείται.

Γιατί δεν μπορείς να έχεις ίδιους κανόνες για ένα πανεπιστήμιο με μεγάλη Ιατρική Σχολή, με Πολυτεχνική Σχολή, όπως είναι το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης και ίδιους κανόνες για ένα μικρό πανεπιστήμιο, όπως είναι για παράδειγμα το Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο που έχει πολύ εξειδικευμένο διδακτικό και ερευνητικό αντικείμενο. Μη φοβάσθε την αυτονομία των πανεπιστημίων με την έννοια της πλήρους αυτοδιοίκησης και της ουσιαστικής κανονιστικής αρμοδιότητας, η οποία μπορεί να είναι πάρα πολύ μεγάλη για τα συνταγματικώς κατοχυρωμένα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, όπως είναι τα πανεπιστήμια. Έτσι ερμηνεύονται οι διατάξεις του άρθρου 16 και οι διατάξεις περί νομοθετικής εξουσιοδότησης του άρθρου 41 του Συντάγματος.

Φύγετε απ’ αυτήν τη λογική ότι τα πάντα ελέγχονται, ότι υπάρχει ένας ασφυκτικός έλεγχος νομιμότητας. Ο έλεγχος νομιμότητας δεν χρειάζεται να είναι κατασταλτικός, μπορεί να είναι μόνο προληπτικός, μέσω γενικών οδηγιών για την τήρηση της νομιμότητας. Και εν πάση περιπτώσει, υπάρχει ούτως ή άλλως δικαστικός έλεγχος όπου χρειάζεται. Η απογραφειοκρατικοποίηση πρέπει να διαπεράσει τα πάντα. Πρέπει τα κριτήρια να είναι ακαδημαϊκής αξιολόγησης, αριστείας αλλά και πολύ μεγάλης νομικής και διοικητικής ευελιξίας. Αφήστε να «αναπνεύσουν» τα πανεπιστήμια, να «ανθίσουν». Άλλωστε το παραδεχτήκατε μέσα από τη θεμελιώδη αντίφαση της αγόρευσής σας. Από τη μία λέτε ότι φέρατε κάτι το καινοτομικό, ότι ουσιαστικά ρυθμίζετε τις μεταπτυχιακές σπουδές στην Ελλάδα και από την άλλη λέτε: υπάρχει μια πραγματικότητα, μια πολύ σημαντική πραγματικότητα. Τετρακόσια πενήντα δύο μεταπτυχιακά προγράμματα σπουδών που λειτουργούν εδώ και δεκαετίες, στη δική μου σχολή λειτουργεί σαράντα χρόνια το μεταπτυχιακό τμήμα. Έχω διδάξει επί χρόνια ολόκληρα στο Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα του Τμήματος Δημοσίου Δικαίου της Νομικής Σχολής Θεσσαλονίκης, χωρίς πρόσθετη αμοιβή και χωρίς κανένα απολύτως πρόβλημα.

Υπάρχει, λοιπόν, αυτή η πραγματικότητα. Υπάρχει η πραγματικότητα των ερευνητικών προγραμμάτων, των διδακτορικών διατριβών, των δημοσιεύσεων, των ερευνητικών πανεπιστημιακών ινστιτούτων. Άρα αυτή η πραγματικότητα περιλαμβάνει και την εξωστρέφεια πρέπει να σας πω, η οποία προβλέπεται ούτως ή άλλως από το ν. 2083 από το 1992, γι’ αυτό και σωστά αναφέρατε ότι υπάρχουν κοινά μεταπτυχιακά με ξένα πανεπιστήμια, με ξένα πανεπιστήμια που συνεργάζονται με τα Τ.Ε.Ι.. Και αυτή είναι η σωστή μέθοδος, να εμφανίζονται στην Ελλάδα και τα πανεπιστήμια άλλων κρατών συνεργαζόμενα με ελληνικά Πανεπιστήμια και ελληνικά Τ.Ε.Ι. και όχι μέσα από την αμφίβολης νομιμότητας -αλλά σίγουρα είναι αντισυνταγματική η μέθοδος αυτή αλλά είναι και κοινοτικά αμφίβολη- της δικαιόχρησης.

Αντιλαμβάνεσθε λοιπόν ότι εδώ υπάρχει μια ριζικά διαφορετική θεώρηση της σχέσης Κράτους και Α.Ε.Ι.. Και αν πράγματι έπρεπε να φέρετε κάτι καινούργιο, αυτό είναι κάτι που οφείλετε να κάνετε με βάση τα υπεσχημένα. Όταν πριν από μερικούς μήνες συζητήθηκε εδώ με πρωτοβουλία του Υπουργείου Ανάπτυξης το τελευταίο νομοσχέδιο ήδη νόμος του κράτους, για την έρευνα, υπήρχε σύσσωμη η αντίδραση των πανεπιστημίων γι’ αυτή τη διχοτόμηση της έρευνας, σε έρευνα των ερευνητικών κέντρων της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας και σε έρευνα που διενεργείται από τα Α.Ε.Ι.. Και είχατε αναλάβει ως Κυβέρνηση την υποχρέωση να φέρετε το νόμο που θα επεκτείνει στα Α.Ε.Ι., όσα είχαν προβλεφθεί για τα Ερευνητικά Κέντρα. Αυτό έπρεπε να γίνει. Αυτό λείπει. Δεν λείπουν οι ρυθμίσεις για τα μεταπτυχιακά διπλώματα και τα διδακτορικά διπλώματα, διότι αυτά υπάρχουν, εφαρμόζονται, ισχύουν. Αυτό δεν το φέρνετε όμως, γιατί δεν έχετε καμμία πολιτική σε σχέση με την έρευνα και την τεχνολογία, κανένα μοντέλο ανάπτυξης. Αναφερθήκατε όμως ρητορικά στο κεντρικό όραμα της Κυβέρνησης Καραμανλή. Το κεντρικό όραμα της Κυβέρνησης Καραμανλή, είπατε είναι παιδεία για όλους υψηλού επιπέδου για τον καλό, καγαθό πολίτη. Το περιφερειακό «όραμα» όμως της Κυβέρνησης Καραμανλή είναι η απαισιοδοξία και το αδιέξοδο, η αμηχανία της χώρας, η έλλειψη ρυθμού, η έλλειψη προοπτικής, η συζήτηση για την ακρίβεια, η συζήτηση για τη διαφθορά, αυτή η ζοφερή κατάσταση στην οποία έχει περιπέσει η χώρα.

Αν έχετε μόνο κεντρική όραση και άρα κεντρικό «όραμα» και δεν έχετε περιφερειακή όραση, δεν έχετε τελικά τίποτα! Έχετε απλώς μία ρητορεία, την οποία επαναλαμβάνετε. Και σας θαυμάζω όλους στην Κυβέρνηση γιατί είστε ακαταπόνητοι στην επανάληψη αυτής της ρητορείας, αλλά ουσία δεν υπάρχει.
Πού είναι, λοιπόν, οι διατάξεις για την εξομοίωση από την πλευρά αυτή των Πανεπιστημίων με τα Ερευνητικά Κέντρα; Δεν υπάρχουν. Τελικά με αυτήν τη γραφειοκρατική και νομικιστική αντίληψη που έχετε, μειώνετε την ευελιξία των πανεπιστημίων.

Και θέλω να σας ερμηνεύσω καλόπιστα σε σχέση με τα όσα είπατε. Θέλω να ελπίζω στην κατ’ άρθρο συζήτηση θα τροποποιήσετε το άρθρο 10, έτσι ώστε να μην ανοίξει αυτή η κερκόπορτα σε σχέση με τις συμβάσεις δικαιόχρησης για να βρουν το νομοθετική έρεισμα τα Κέντρα Ελευθέρων Σπουδών να ισχυρίζονται ότι στη χώρα μας προβλέπονται τέτοιες συμβάσεις για τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια και άρα δεν μπορούν να απαγορευθούν οι συμβάσεις αυτές για τα βρετανικά ή άλλα ξένα πανεπιστήμια κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Το ΠΑ.ΣΟ.Κ., κυρίες και κύριοι συνάδελφοι, σέβεται και τιμά το ελληνικό πανεπιστήμιο. Το ελληνικό πανεπιστήμιο αδικείται καθημερινά. Η κοινή γνώμη έχει μία αλλοιωμένη εικόνα για το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο. Το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο είναι ένα συγκριτικό πλεονέκτημα της χώρας, είναι ένα κοίτασμα γνώσης, είναι ένα πεδίο έρευνας. Το ελληνικό δημόσιο πανεπιστήμιο βρίσκεται στον πυρήνα του μεταβιομηχανικού μοντέλου ανάπτυξης, όπως το αντιλαμβανόμαστε. Είμαστε απολύτως υπέρ της εξωστρέφειας και των συνεργασιών, απολύτως ένθερμοι ως προς τη διεθνή παρουσία και δράση των ελληνικών ιδρυμάτων. Ενθαρρύνουμε τις συνεργασίες και είμαστε αναφανδόν υπέρ της αξιολόγησης. Διότι, σε τελευταία ανάλυση, η αξιολόγηση είναι αυτή που καταξιώνει ένα πανεπιστήμιο μέσα στη διεθνή ακαδημαϊκή πραγματικότητα. Αυτό, όμως, είναι το δημόσιο πανεπιστήμιο, το οποίο πρέπει να το προστατεύσουμε, να το ενθαρρύνουμε, να το ενισχύσουμε και όχι να βάζουμε πάντα μια δαμόκλειο σπάθη επί της κεφαλής του δημοσίου πανεπιστημίου, με δηλώσεις που δεν κάνουν τίποτα άλλο από το να οδηγούν στην απώλεια διδακτικών εξαμήνων, ωρών, εξετάσεων κ.ο.κ..

Ακόμη και ως προς τα επαγγελματικά δικαιώματα, αυτά που είπατε δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.

Ασχοληθήκατε πολλές φορές στην ως τώρα θητεία σας στο Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, κύριε Υπουργέ, με τα επαγγελματικά δικαιώματα που πρέπει πράγματι να αναγνωρίσει η χώρα μας σύμφωνα με την κοινοτική οδηγία. Αλλά δεν προηγούνται τα επαγγελματικά δικαιώματα όλων των αποφοίτων των τμημάτων Α.Ε.Ι. και Τ.Ε.Ι.; Προφανώς προηγούνται. Προηγούνται τα Τμήματα του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, τα Τμήματα του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, που δεν έχουν αναγνωρισμένα επαγγελματικά δικαιώματα, δεκάδες τμήματα των ΤΕΙ. Έπρεπε να περιμένουμε πεντέμισι χρόνια προκειμένου η Κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας να αξιοποιήσει τα σχέδια προεδρικών διαταγμάτων που παρέλαβε το Μάρτιο του 2004; Αυτά τα σχέδια έπρεπε να έχετε ολοκληρώσει αμέσως, όχι μετά από πέντε χρόνια. Είχαμε την ευκαιρία στην τελευταία επερώτηση των Βουλευτών του ΠΑ.ΣΟ.Κ. να συζητήσουμε με τον κύριο Υφυπουργό για τα θέματα αυτά.

Άρα, δεν κομίζει τίποτα το νέο το νομοσχέδιο αυτό. Δημιουργεί προβλήματα σε σχέση με το άρθρο 10, όπως είχα την ευκαιρία να πω στην αρχική μου παρέμβαση. Δεν ανταποκρίνεστε στη ρητή υποχρέωσή σας να φέρετε στη Βουλή τις ρυθμίσεις που είναι αναγκαίες για τη διεξαγωγή της έρευνας στα πανεπιστήμιά μας. Δεν σέβεστε την πλήρη αυτοδιοίκηση και άρα την αρμοδιότητα κάθε Πανεπιστημίου και κάθε Τ.Ε.Ι. να ρυθμίσει τα του οίκου του με τη μέγιστη δυνατή πρωτοτυπία, ευρηματικότητα και ευελιξία. Αποθαρρύνετε τέτοιου είδους πρωτοβουλίες αντί να τις ενθαρρύνετε. Εξακολουθείτε να πιστεύετε σε μία «γυμνασιαρχικού» με την παλαιά έννοια του όρου αντίληψη για τη σχέση μεταξύ Κράτους και Πανεπιστημίων.

Σας καλούμε να αντιληφθείτε ότι υπάρχει άλλη μέθοδος προσέγγισης. Αυτήν τη μέθοδο σας την έχουν παρουσιάσει και ο εισηγητής μας, ο κ. Καρτάλης και οι Βουλευτές του ΠΑ.ΣΟ.Κ. και θέλω να ελπίζω ότι μέχρι το τέλος της συζήτησης στα άρθρα θα έχετε τουλάχιστον επιφέρει εκείνες τις βελτιώσεις που είναι αναγκαίες για να μην έχουμε οπισθοδρόμηση στα θέματα αυτά.
Ευχαριστώ.

Tags: Αγορεύσεις | Παρεμβάσεις 2008