Βρυξέλλες, 3 Μαρτίου 2014


Δηλώσεις Αντιπροέδρου της Κυβέρνησης και ΥΠΕΞ Ευ. Βενιζέλου στους Έλληνες ανταποκριτές, μετά το πέρας του Έκτακτου Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων, με θέμα τις εξελίξεις στην Ουκρανία

Ευ. Βενιζέλος: Εξελίσσεται μια από τις μεγαλύτερες διεθνοπολιτικές κρίσεις των τελευταίων δεκαετιών. Η ευρωπαϊκή πολιτική πρέπει να στέλνει και στέλνει καθαρά μηνύματα, βασισμένα στη διεθνή νομιμότητα, στην ανάγκη σεβασμού της εδαφικής ακεραιότητας των υφισταμένων συνόρων, της κυριαρχίας, στην ανάγκη σεβασμού των κανόνων του διεθνούς δικαίου για διάλογο, για αποφυγή χρήσης βίας ή απειλής χρήσης βίας. Τα μηνύματα αυτά έστειλε και σήμερα το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, υπό την προεδρία της κ. Ashton. Τα μηνύματα αυτά έχουν, φυσικά, ως αποδέκτη όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, και τη Ρωσία αλλά και την ουκρανική κυβέρνηση, προς την οποία επαναλάβαμε την ιδιαίτερη σημασία που έχει ο συμπεριληπτικός, συνθετικός χαρακτήρας της μεταβατικής διακυβέρνησης στην Ουκρανία, με τη συμμετοχή όλων των κοινωνικών, πολιτικών αλλά και εθνοτικών παραμέτρων της χώρας όλων των περιφερειών. Έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία από την άποψη αυτή να υπάρξουν άμεσες μεταρρυθμίσεις στο όνομα της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και του σεβασμού των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Πρέπει οι πολίτες όλης της χώρας και της ανατολικής Ουκρανίας να νιώθουν ότι υπάρχει ένα καθεστώς ασφάλειας και ίσα δικαιώματα συμμετοχής.

Είχα την ευκαιρία να μεταφέρω στο σημερινό Συμβούλιο επιστολή που μου απηύθυνε, χθες, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής μου στο Κίεβο ο Ουκρανός Υπουργός Εξωτερικών, με την οποία δηλώνει την ετοιμότητα της νέας ουκρανικής κυβέρνησης να συνεχίσει τις συζητήσεις, για την υπογραφή της Συμφωνίας Σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Και αυτό έχει περιληφθεί στα Συμπεράσματα του σημερινού Συμβουλίου, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση δηλώνει πως συνεχίζει προς την κατεύθυνση αυτή. Επίσης είχα την ευκαιρία να συνομιλήσω, λίγο πριν αρχίσει το σημερινό Συμβούλιο, με τον Υπουργό Εξωτερικών της Ρωσίας, τον κ. Σεργκέι Λαβρόφ, που βρισκόταν στη Γενεύη, γιατί η Ελλάδα - και ως χώρα σε εθνικό επίπεδο αλλά και ως τρέχουσα Προεδρία του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης - διατηρεί δυνατότητα επαφής και έχει σχέσεις αξιοπιστίας και εμπιστοσύνης με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, και έτσι έχει την ικανότητα στο μέτρο του δυνατού να συμβάλλει στην εκτόνωση της κρίσης, στην αποκλιμάκωση, στην επικράτηση της λογικής και του διεθνούς δικαίου. Από την άποψη αυτή, κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν, ώστε να προστατεύσουμε την ειρήνη και τη σταθερότητα στην περιοχή, να διασφαλίσουμε τα συμφέροντα του Ελληνισμού της Ουκρανίας και ιδιαίτερα της περιοχής της Μαριούπολης και των άλλων περιοχών, όπου υπάρχουν κοινότητες ελληνικής καταγωγής και κυρίως, μετέχοντας με παραγωγικό τρόπο, και διορατικό, και στρατηγικό στους ευρωπαϊκούς και στους διεθνείς συσχετισμούς, μέσα από μια διεθνή κρίση σε εξέλιξη, να ενισχύσουμε την εθνική μας θέση και σίγουρα, να προστατεύσουμε τα εθνικά συμφέροντα.

Αυτό δυστυχώς δε γίνεται κατανοητό από όλους στην Ελλάδα. Κάποιοι δεν μπορούν, πραγματικά, να αντιληφθούν σε τί κινδύνους μπορεί να εκτεθεί η Ελλάδα, όταν δεν λαμβάνει υπόψη της τους ευρωπαϊκούς και τους διεθνείς συσχετισμούς, όταν κινείται ερασιτεχνικά και επιπόλαια όπως προτείνουν. Τους ξαναλέω, για μια ακόμη φορά, ότι ο τρόπος, με τον οποίο αντιμετωπίζουν την εσωτερική πολιτική δεν μπορεί να ισχύσει σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Οι επιπολαιότητες, οι δημαγωγίες, οι ανευθυνότητες της εσωτερικής πολιτικής μας ζωής δεν μπορούν, ευτυχώς, να μεταφερθούν σε διεθνές επίπεδο. Εάν μεταφερθούν, τότε το κόστος που θα πληρώσει η Ελλάδα θα είναι πανάκριβο και αυτό ελπίζω ο ελληνικός λαός να το καταλαβαίνει και να μην το επιτρέψει.

Όπως ακούσατε και στη δήλωση, τα Συμπεράσματα έχουν κι αυτό τον χαρακτήρα, απευθύνονται και στη Ρωσία και στην ουκρανική κυβέρνηση. Περιλαμβάνουν και μια πιο συγκροτημένη παρέμβαση της Ε.Ε. για την οικονομική κρίση στην Ουκρανία, με επίκεντρο, βεβαίως, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, από το οποίο, όμως, ζητούν να λάβει υπόψη του τις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις, όχι μόνο σε οικονομικό επίπεδο, αλλά και σε δημοκρατικό και σε δικαιοκρατικό επίπεδο.

Δημοσιογράφος: Προς ποια κατεύθυνση βαδίζετε; Προς την κατεύθυνση των κυρώσεων, προς την κατεύθυνση των πολιτικών πιέσεων; Των οικονομικών κυρώσεων;

Ευ. Βενιζέλος: Υπάρχουν πολιτικές πιέσεις και υπάρχει αναφορά σε μέτρα, ένα από τα οποία είναι, για παράδειγμα, η διακοπή των συζητήσεων με τη Ρωσία για την απελευθέρωση των θεωρήσεων ή για τη συμφωνία εκσυγχρονισμού εφόσον δεν υπάρξουν βήματα αποκλιμάκωσης της κρίσης. Φυσικά, η κατάσταση εξελίσσεται στην Κριμαία, όσο το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, συζητά από το μεσημέρι μέχρι τώρα στις Βρυξέλλες. Άρα διαμορφώνονται νέες καταστάσεις, οι οποίες πρέπει να εκτιμηθούν και γι’ αυτό είπαμε ότι πρέπει να παραμείνει σε μια διαρκή επαφή το Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, ενώ έμεινε ανοιχτό το ενδεχόμενο σύγκλησης και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, σε έκτακτη συνεδρίαση, ειδικά, για την Ουκρανία.

Δημοσιογράφος: Ποια ημέρα;

Ευ. Βενιζέλος: Δεν έχουμε πει την ημέρα γιατί πρέπει να λάβουμε υπόψη μας διάφορα πράγματα, υπάρχουν άλλες υποχρεώσεις, αλλά ο κ.Van Rompuy θα το προσδιορίσει αυτό.

Δημοσιογράφος: Συζητείται το ενδεχόμενο έστω και ανεπίσημα να έρθει ο κ. Πούτιν στη Σύνοδο Κορυφής;

Ευ. Βενιζέλος: Έχει προταθεί να έρθει ο Ουκρανός Πρωθυπουργός, αλλά και αυτό ακόμη δεν έχει γίνει δεκτό, γιατί δεν είναι αρμοδιότητα του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων. Αυτό είναι αρμοδιότητα του κ. Van Rompuy και των ίδιων των Αρχηγών κρατών και κυβερνήσεων. Πάντως, για τη συμμετοχή του κ. Πούτιν δεν έγινε καμία συζήτηση σήμερα. Άλλωστε, αυτό το οποίο πρέπει να κάνει η Ε.Ε. είναι να διασφαλίσει τη δυνατότητά της να είναι βασικός παράγων της όλης διαδικασίας. Ένα χαρακτηριστικό του κειμένου είναι ότι, παρότι στέλνει σκληρά μηνύματα, επιμένει στην ανάγκη να διατηρηθεί ο δίαυλος του διαλόγου ανοιχτός και αυτό είναι κάτι το οποίο φαντάζομαι ότι θα λειτουργήσει και θα εκτιμηθεί από όλες τις πλευρές.

Ως προς τη Σύνοδο Κορυφής του G8,Αυτό αφορά τα μέλη του G8. Υπάρχουν πολλά ευρωπαϊκά μέλη και έχει περιληφθεί στα Συμπεράσματα που θα δοθούν στη δημοσιότητα η αναφορά πως έχουν ανασταλεί οι προετοιμασίες για τη Σύνοδο Κορυφής του G8 στο Σότσι λόγω της κρίσης. Αλλά αυτό είναι και αναφορά που περιλαμβάνεται στα συμπεράσματα. Δεν είναι απόφαση του συμβουλίου γιατί αυτό αφορά τους G8.

Δημοσιογράφος: Ποιο είναι το σκεπτικό για την Ευρώπη;

Ευ. Βενιζέλος:Για την Ευρώπη, σας είπα. Η Ευρώπη καταγγέλλει κάθε παραβίαση του διεθνούς δικαίου, ζητάει να γίνει αποκλιμάκωση της έντασης, ζητάει να αποφευχθεί η χρήση βίας ή η απειλή χρήσης βίας, ζητάει να γίνει σεβαστή η εδαφική ακεραιότητα και η ανεξαρτησία της Ουκρανίας και τα υφιστάμενα σύνορά της, ζητάει να γίνει μια ομάδα διαπίστωσης των γεγονότων του οργανισμού για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη. Αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο - όχι με ρητή αναφορά στο κείμενο, αλλά αυτό ήταν το πνεύμα των συζητήσεων – να δημιουργηθεί ένα international contact group για την Ουκρανία με τη συμμετοχή όλων των εμπλεκομένων, άρα και της Ρωσίας. Αλλά αυτό είναι κάτι το οποίο θα το δούμε, αφού πρώτα δοκιμαστεί  η διαδικασία του ΟΑΣΕ. Επειδή ο ΟΑΣΕ αποφασίζει με τον κανόνα της ομοφωνίας, πρέπει να δούμε αν θα αποφασίσει κάτι γιατί συμμετέχει και η Ρωσική Ομοσπονδία στον ΟΑΣΕ. Επίσης, με την  ευκαιρία, να σας πω ότι η Ρωσία, όπως μας ενημέρωσε ο συνάδελφος του Λουξεμβούργου, ο οποίος ασκεί  την προεδρία του ΟΑΣΕ για το μήνα αυτό , ως μη μόνιμο ευρωπαϊκό μέλος, η Ρωσική Ομοσπονδία ζήτησε να συνέλθει το Συμβούλιο, για να ενημερωθεί για τις εξελίξεις, με ρωσική πρωτοβουλία. Άρα έχουμε πυκνές  εξελίξεις, τις οποίες πρέπει να αξιολογήσουμε.

Δημοσιογράφος: Κύριε Αντιπρόεδρε, μπορείτε να μας κάνετε μία εκτίμηση της κατάστασης;

Ευ. Βενιζέλος: Στην Κριμαία έχει διαμορφωθεί μία τελείως διαφορετική κατάσταση. Υπάρχει ένας άλλος στρατιωτικός συσχετισμός δυνάμεων πλέον, γιατί υπάρχει έντονη στρατιωτική ρωσική παρουσία. Αυτή τη στιγμή, το στρατιωτικό  έλεγχο της χερσονήσου τον ασκεί η Ρωσική Ομοσπονδία, και πρέπει να δούμε πώς αυτό θα εξελιχθεί τις επόμενες ώρες. Βεβαίως, ταυτόχρονα, ασχολούμαστε με την κρίση στην Κριμαία, με την κατάσταση στην Ουκρανία και ειδικότερα στην Ανατολική Ουκρανία, με την ανάγκη να ισχύσει το διεθνές δίκαιο και κυρίως οι εκφάνσεις του που ανέφερα. Την ανάγκη να λειτουργήσει η μεταβατική κατάσταση στην Ουκρανία με την αρχή της συμπεριληπτικότητας, της  inclusiveness, και αυτό να φανεί στην ανάκληση μέτρων,  όπως ο πρόσφατος νόμος για τη χρήση περιφερειακών και μειονοτικών γλωσσών.

Ασχολούμαστε επίσης με την οικονομική κρίση και τον κίνδυνο κατάρρευσης της οικονομίας, άρα με άμεσα μέτρα βοήθειας, και ταυτόχρονα ασχολούμαστε  με την κλασσική διαδικασία της Ανατολικής Γειτονίας και της διεύρυνσης, που είναι η υπογραφή της Συμφωνίας Σύνδεσης, η οποία επανέρχεται στο προσκήνιο, με την αλλαγή θέσης της Ουκρανίας, γιατί η ευρωπαϊκή θέση ήταν ούτως ή άλλως  σταθερή και δεδομένη. Αυτή είναι η κατάσταση. Η κατάσταση είναι πάρα πολύ δύσκολη, γιατί η Ουκρανία έχει στρατηγική θέση στην ευρωπαϊκή ήπειρο, γιατί η Ουκρανία γειτονεύει όχι μόνο με τη Ρωσία, αλλά με πολλές χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής  Ένωσης,  γιατί είναι μία χώρα των 50 εκ. κατοίκων, γιατί είναι μία χώρα κομβική ενεργειακά, γιατί έχει μία σύνθεση εθνοτική και γλωσσική, την οποία πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη και γιατί τέτοια κρίση, μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου δεν είχαμε αντιμετωπίσει στην Ευρώπη.

Δημοσιογράφος: Ζητήσατε από τον Olli Rehn να κοιτάξει την οικονομική πτυχή του θέματος. Ξαφνικά ο Olli Rehn εμπλέκεται στην εξωτερική πολιτική.

Ευ. Βενιζέλος: Δεν εμπλέκεται στην εξωτερική πολιτική. Εμπλέκεται στην πολιτική διεύρυνσης και εμπλέκεται στην πολιτική διεθνούς αναπτυξιακής βοήθειας. Αν γίνει μία Σύνοδος, μία συνδιάσκεψη για την Ουκρανία, όπως έχω προτείνει, προφανώς θα μετάσχει και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Μπορεί να είναι συνδιάσκεψη υποστηρικτών γενικά. Άλλοι μπορούν να μετέχουν με δωρεές, άλλοι με αναπτυξιακή βοήθεια, άλλοι  με τεχνογνωσία. Και αυτό δεν αφορά μόνο κράτη. Αφορά και διεθνείς οργανισμούς. Θα μετάσχει το ΔΝΤ, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, η Ευρωπαϊκή Τράπεζα για την Ανάπτυξη και την Ανασυγκρότηση. Θα μετάσχει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Ενδεχομένως θα μετάσχει η Παγκόσμια Τράπεζα. Άρα μιλάμε για μία πολυμορφία παραγόντων που πρέπει να κινητοποιηθούν. Επειδή, εδώ, όμως οι άμεσες ανάγκες είναι ανάγκες χρηματοοικονομικές -κάποιος πρέπει να δώσει τα λεφτά για να μην καταρρεύσει το σύστημα- πρέπει να δούμε ποιος είναι ο ρόλος της Ρωσίας. Ενώ λοιπόν από τη μία ο ρόλος της Ρωσίας είναι πολύ σημαντικός σε ένα παγκόσμιο σχέδιο οικονομικής στήριξης της Ουκρανίας, από την άλλη πλευρά έχουμε μία ένταση στις σχέσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, λόγω της κατάστασης που έχει διαμορφωθεί στην Κριμαία. Άρα, λοιπόν, πρέπει να λάβουμε υπόψη μας όλες αυτές τις παραμέτρους που αντιφάσκουν μεταξύ τους.

Σας ευχαριστώ πολύ.

Tags: Εξωτερική ΠολιτικήΕυρωπαϊκή ΈνωσηΕλληνική ΠροεδρίαΔηλώσεις 2014