Παρασκευή 19 Νοεμβρίου 2021

 

Το « επαυξημένο Σύνταγμα» \ “augmented Constitution”

 

Στο τελευταίο τεύχος της European Review of Public Law/ Revue Européenne de Droit Public δημοσιεύεται η μελέτη μου με τον τίτλο: From the relativization of the Constitution to the “augmented Constitution” (ERPL/REDP, vol. 32, no 3, autumn/automne 2020, pp. 973-1017) 

[ PDF ] 

 

Περίληψη

 

Το  «κράτος μέλος» που μετέχει σε περιφερειακές ολοκληρώσεις, όπως η Ευρωπαϊκή Ένωση, χαρακτηρίζεται συνήθως ως κράτος «μειωμένης ή διαμοιρασμένης  κυριαρχίας» σε σύγκριση με το κλασικό κυρίαρχο εθνικό κράτος. Στην πραγματικότητα και μόνο η συμμετοχή στη διεθνή κοινότητα και η συνακόλουθη υπαγωγή στη διεθνή έννομη τάξη, συνιστά σοβαρό περιορισμό της κρατικής κυριαρχίας. Η συνεπαγωγή που γίνεται είναι ότι ένα κράτος «μειωμένης ή διαμοιρασμένης κυριαρχίας» διαθέτει ένα Σύνταγμα «μειωμένης ή διαμοιρασμένης  υπεροχής», δηλαδή ένα λιγότερο ισχυρό Σύνταγμα, επειδή η υπεροχή του έναντι του δικαίου της ΕΕ και του διεθνούς δικαίου  (ειδικά της  ΕΣΔΑ) τίθεται υπό συνεχή δοκιμασία. Το Σύνταγμα σχετικοποιείται καθώς σοβαρό μέρος των ιδιοτήτων και της λειτουργίας του το διεκδικούν άλλα συστήματα υπερεχόντων κανόνων δικαίου.

Στη μελέτη αυτή υποστηρίζω τη θέση ότι η σχετικοποίηση του εθνικού Συντάγματος δεν μειώνει το ρυθμιστικό του περιεχόμενο και τη σημασία του, αλλά οδηγεί στο φαινόμενο του «επαυξημένου Συντάγματος» μέσω μιας ενδιαφέρουσας αντιστροφής της ροής των  νομολογιακών εξελίξεων, κυρίως σε εθνικό επίπεδο. Προφανώς εμφανίζονται αρκετές αντιστάσεις στο όνομα της κλασικής αντίληψης σύμφωνα με την οποία το εθνικό Σύνταγμα διαθέτει το μονοπώλιο της υπεροχής. Το πολωνικό Συνταγματικό Δικαστήριο πριν λίγες εβδομάδες εξέφρασε με ακραίο τρόπο την αντίληψη αυτή.
 

Μπορούμε  να ορίσουμε ως «επαυξημένο Σύνταγμα», το εθνικό Σύνταγμα, πρωτίστως το γραπτό, αυστηρό  και κωδικοποιημένο, το οποίο,  χωρίς να αλλάζει το συνταγματικό κείμενο, ενισχύει το κανονιστικό του περιεχόμενο και διασφαλίζει τη νομική του υπεροχή μέσω της ερμηνείας του σύμφωνα με το δίκαιο της ΕΕ και σύμφωνα με το  διεθνές δίκαιο προστασίας των   ανθρωπίνων  δικαιωμάτων.  Το «επαυξημένο Σύνταγμα» είναι επομένως το αποτέλεσμα μιας συνταγματικής στρατηγικής που, χωρίς περιττές συγκρούσεις, διασφαλίζει τη συνύπαρξη περισσότερων έννομων τάξεων και περισσότερων κανόνων που διεκδικούν, με αυτοαναφορικό τρόπο, νομική υπεροχή και προτεραιότητα εφαρμογής στο πεδίο τους. Αυτή η στρατηγική περιλαμβάνει προφανώς ορισμένες παραχωρήσεις υπέρ του δικαίου της ΕΕ ή της ΕΣΔΑ. Στη συντριπτική πλειονότητα των περιπτώσεων, όμως, έχει ως αποτέλεσμα την επαύξηση του εγγυητικού περιεχομένου του Συντάγματος και την ενίσχυση της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και της προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

 

 

Tags: Δηλώσεις 2021