27 Μαρτίου 2005

1.    Είμαι ιδιαίτερα υπερήφανος για την πρωτοβουλία να διεκδικήσει η Θεσσαλονίκη την EXPO και βαθιά απογοητευμένος από την εξέλιξη της προσπάθειας. Το παράδειγμα όμως της ΕΧΡΟ δείχνει το δρόμο. Ένα σχέδιο για τη Θεσσαλονίκη χρειάζεται όραμα, τεκμηρίωση, ευρεία συναίνεση εξωστρέφεια και αξιοποίηση των συγκριτικών πλεονεκτημάτων της πόλης. Χρειάζεται όμως και ισχυρή πολιτική υποστήριξη, όχι μόνο σε τοπικό, αλλά και σε εθνικό επίπεδο. Και μάλιστα στον υψηλότερο δυνατό βαθμό, δηλαδή από τον ίδιο τον εκάστοτε Πρωθυπουργό.

2.    Ένα σχέδιο ανάπτυξης για τη Θεσσαλονίκη πρέπει να θεωρεί βασική παράμετρο του την αναβάθμιση της ποιότητας ζωής των πολιτών. Η ποιότητα ζωής στη Θεσσαλονίκη έχει αυτοτελή αξία και συνιστά το πρώτο κριτήριο για την αξιολόγηση οποιουδήποτε σχεδίου. Ποιότητα ζωής δεν είναι μόνον το κυκλοφοριακό και οι συνθήκες στάθμευσης, αλλά όλων το πλέγμα των κρίσιμων υπηρεσιών: Υγείας, πρόνοιας, εκπαίδευσης, πολιτισμού, αθλητισμού, ελεύθερου χρόνου κ.ο.κ. Μια αναπτυγμένη Θεσσαλονίκη είναι μια Θεσσαλονίκη ελκυστική και ανθρώπινη.

3.    Άρα η ανάπτυξη της Θεσσαλονίκης δεν ταυτίζεται με τα απολύτως αναγκαία μεγάλα έργα υποδομής, ούτε εξαντλείται στη διεκδίκηση και την ολοκλήρωση τους. Από την άποψη αυτή, έργα, όπως το μέτρο και η υποθαλάσσια αρτηρία, αφορούν πρωτίστως την ποιότητα ζωής, ενώ έργα, όπως η Εγνατία, η εθνική οδός ΠΑΘΕ, το αεροδρόμιο, το λιμάνι και το σιδηροδρομικό δίκτυο, έχουν πιο άμεσες αναπτυξιακές επιπτώσεις στην αγορά και άρα στην οικονομία της Θεσσαλονίκης. Αυτό αφορά ευθέως το πρόβλημα της απασχόλησης, των εισοδηματικών ανισοτήτων, της κοινωνικής ενσωμάτωσης ομάδων που κινούνται στα όρια του κοινωνικού αποκλεισμού κ.ο.κ.

4.    Θεμελιώδης προϋπόθεση για οποιοδήποτε σχέδιο ανάπτυξης της Θεσσαλονίκης είναι η διοικητική χειραφέτηση της. Δεν αρκεί να υπάρχει μία τοπική αυτοδιοίκηση α’ και β’ βαθμού που διεκδικεί και πιέζει. Πρέπει να μπορεί να προωθεί και να διαχειρίζεται το σχέδιο ανάπτυξης. Η μητροπολιτική διοίκηση της πόλης και η περιφερειακή συγκρότηση του κράτους πρέπει συνεπώς να ξεκινήσουν από εδώ.

5.    Μια πόλη που θέλει να έχει προοπτικές ανάπτυξης, πρέπει να μπορεί αξιολογεί τους ανθρώπους της, αλλά και να τους στηρίζει σε όλους τους τομείς. Από την πολιτική μέχρι τον πολιτισμό και από την επιστήμη μέχρι τον αθλητισμό. Η αξιολόγηση των πολιτικών εκπροσώπων της πόλης γίνεται βέβαια δημοκρατικά μέσα από τις εκλογικές διαδικασίες. Αυτό όμως δεν συνοδεύεται πάντα από τη δυνατότητα πλήρους ενημέρωσης των πολιτών για όλα όσα αφορούν την πόλη, με αποτέλεσμα να μην μπορεί να γίνει η βασική διάκριση ανάμεσα σε αυτούς που απλώς διεκδικούν και φωνάζουν και σε αυτούς που σχεδιάζουν και πράττουν. Πέρα δε της πολιτικής, σε όλους τους τομείς, η πόλη πρέπει να αποκτήσει μεγαλύτερο αίσθημα αυτοεκτίμησης βασισμένο στην καλή ενημέρωση για τις δυνατότητες και τα επιτεύγματα των ανθρώπων της.

6.    Ένα μεταβιομηχανικό μοντέλο ανάπτυξης μπορεί να βασιστεί μόνο στο διανοητικό κεφάλαιο. Τα πανεπιστήμια, το ΤΕΙ και τα ερευνητικά κέντρα της πόλης δεν αρκεί να αναλαμβάνουν «υπεργολαβικά» και αποσπασματικά την μελέτη ή την υποστήριξη κάποιων θεμάτων. Οφείλουν να μετάσχουν στο συνολικό σχεδιασμό με επιστημονική ανεξαρτησία, αλλά και αίσθημα πολιτικής και κοινωνικής ευθύνης. Η σύνδεση πανεπιστημίου και πόλης ποτέ δεν ολοκληρώθηκε από την άποψη αυτή.

7.    Ένα μεταβιομηχανικό μοντέλο ανάπτυξης βασίζεται στα συγκριτικά πλεονεκτήματα της πόλης που είναι ιστορικά δοκιμασμένα, σε συνδυασμό όμως με την ευρηματικότητα και την ευελιξία που απαιτεί η σημερινή εποχή. Οι βασικές παράμετροι ενδογενούς ανάπτυξης είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι με τις ικανότητες τους και η γη, δηλαδή ο χώρος με τα χαρακτηριστικά του, από την γεωγραφική θέση και την γεωπολιτική θεώρηση, μέχρι την αγορά ακινήτων και τις υπεραξίες που αυτή παράγει. Αυτό σημαίνει ότι είναι αναγκαίο να καλλιεργηθεί μια νέα επιχειρηματικότητα της Θεσσαλονίκης, όχι όμως μόνον οικονομική, αλλά και κοινωνική, πολιτική, επιστημονική και επικοινωνιακή. Η Θεσσαλονίκη πρέπει να αποβάλλει κάθε παθητικό και ιδρυματικό χαρακτηριστικό και να γίνει πιο αισιόδοξη, πιο δημιουργική, πιο επινοητική σε όλα τα επίπεδα και σε όλους τους χώρους.

8.    Καθοριστικό στοιχείο του σχεδίου ανάπτυξης της Θεσσαλονίκης είναι η σχέση της με την Αθήνα. Η Θεσσαλονίκη δεν πρέπει να ανταγωνίζεται, αλλά να «κατακτά» την Αθήνα. Να κατακτά την αγορά της, τους μηχανισμούς της, το κοινό της. Να ταυτίζεται στη συνείδηση των κατοίκων του λεκανοπεδίου με μια καλύτερη ποιότητα ζωής, προϊόντων και υπηρεσιών. Καμιά επιχείρηση της Θεσσαλονίκης δεν μπορεί να αναπτυχθεί από ένα σημείο και μετά χωρίς να κατακτήσει την αγορά της Αθήνας. Το ίδιο κατ’ αναλογία συμβαίνει με όλους τους τομείς. Κανένας επιστήμονας, καλλιτέχνης, δημοσιογράφος, επαγγελματίας κ.ο.κ. δεν μπορεί να αρκεστεί σε ένα ακροατήριο ενός εκατομμυρίου ανθρώπων, όταν μπορεί να απευθυνθεί σε όλο το εθνικό ακροατήριο με αφετηρία τη Θεσσαλονίκη.

9.    Αναγκαία προϋπόθεση ενός αποτελεσματικού σχεδιασμού για το μέλλον της Θεσσαλονίκης είναι η υπέρβαση των στερεοτύπων που έχουν επιβληθεί τα τελευταία χρόνια. Δεν μπορούμε, για παράδειγμα, να θεωρούμε δεδομένο ότι η Θεσσαλονίκη είναι η μητρόπολις των Βαλκανίων την ώρα που συντελούνται εντυπωσιακές αλλαγές σε πολλές γειτονικές χώρες, όπως η Ρουμανία και η Βουλγαρία. Η τοπική, η περιφερειακή, η πανελλήνια, η ευρωπαϊκή, η βαλκανική και η μεσογειακή παράμετρος συγκροτούν όλες μαζί το πλαίσιο αναφοράς της Θεσσαλονίκης και προσδιορίζουν ταυτόχρονα την κλίμακα των μεγεθών μέσα στα οποία αυτή κινείται.

10.    Όλες αυτές και πολλές άλλες παραδοχές μένουν χωρίς πρακτικό αντίκρισμα, όταν δεν συνδέονται με ένα συγκεκριμένο εμβληματικό στόχο. Τέτοιος στόχος ήταν η ΕΧΡΟ του 2008 και τώρα η διεκδίκηση της ΕΧΡΟ του 2012, σε συνδυασμό με τον εορτασμό των 100 χρόνων από την απελευθέρωση της πόλης. Η Θεσσαλονίκη δεν πρέπει όμως να πέσει στο μεταξύ θύμα της δημοσιονομικής απογραφής, της μείωσης των δημοσίων επενδύσεων, της αμηχανίας στην προώθηση των δημοσίων συμβάσεων, της δυσλειτουργίας των μηχανισμών διαχείρισης του Γ’ Κ.Π.Σ. και της κακής διαπραγμάτευσης για το Δ’ Κ.Π.Σ. Εμείς στο ΠΑΣΟΚ έχουμε πλήρη συνείδηση των παραλείψεων και των καθυστερήσεων γύρω από ορισμένες βασικές υποδομές της πόλης. Έχουμε όμως και πλήρη συνείδηση των όσων έγιναν και των όσων βρισκόντουσαν στη φάση της προώθησης από την έρευνα και την τεχνολογία μέχρι και τον πολιτισμό και από την ενέργεια μέχρι τον αθλητισμό. Σημασία συνεπώς έχει ο καθένας στην πόλη αυτή να εισφέρει όπου μπορεί, όταν μπορεί και όσο μπορεί.

 


* Άρθρο Ευ. Βενιζέλου στον Αγγελιοφόρο της Κυριακής,  27 Μαρτίου 2005

Tags: ΘεσσαλονίκηΆρθρα 2005