Μυρτιά Ηρακλείου Κρήτης, Σάββατο 3 Ιουλίου 2010


Φίλες και φίλοι,
Ευχαριστώ από καρδιάς τον Δήμαρχο και τον Πρόεδρο του Μουσείου γιατί με επίμονο αλλά φιλικό τρόπο με πίεσαν κι έτσι είμαι σήμερα εδώ και μετέχω σε αυτήν την κοινωνική και πνευματική μυσταγωγία.

Δεν είναι εύκολο το εγχείρημα να εγκιβωτίσεις μέσα σε ένα κτίριο λίγων τετραγωνικών μέτρων τον Νίκο Καζαντζάκη. Αυτό είναι ούτως ή άλλως κάτι το ακατόρθωτο γιατί ο Νίκος Καζαντζάκης δεν χωράει σε καμία περιγραφή, σε καμία έκθεση, σε καμία απεικόνιση, σε καμία λογοτεχνική, φιλολογική, ιδεολογική ή πολιτική συζήτηση.



Είχε ούτως ή άλλως εξ ορισμού την ικανότητα να μεταλλάσσεται, να υπερβαίνει τα πάντα, να θέτει στον εαυτό του νέες προκλήσεις, να αναμετριέται με ό,τι ισχυρότερο μπορούσε να φανταστεί ο νους του ανθρώπου. Απέκτησε έτσι χαρακτηριστικά εμβληματικά και δεν είναι καθόλου τυχαίο πως στον χώρο της παγκόσμιας λογοτεχνίας και δραματουργίας, εκεί όπου συναντιέται ο αναπαραστατικός και αφηγηματικός λόγος, ο πεζός και ο ποιητικός λόγος και μαζί με τον Κωνσταντίνο Καβάφη είναι τα δύο ελληνικά ονόματα που είναι ευρύτατα γνωστά και λειτουργούν περίπου ως θυρωροί που ανοίγουν σε πάρα πολύ κόσμο, διεθνώς, τις πύλες του ελληνικού πολιτισμού με έναν σύγχρονο τρόπο και όχι μέσα από οδούς του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού ή του βυζαντινού πολιτισμού.

Έχει λοιπόν πάρα πολύ μεγάλη σημασία σε μια περίοδο κρίσης, απαισιοδοξίας, ανασφάλειας, ηττοπάθειας, σε μια περίοδο κατά την οποία το όνομα Ελλάδα, ως διεθνής επωνυμία, έχει υποστεί μια βαθιά κρίση, σχεδόν μια καθίζηση, να επιστρατεύσουμε όλα μας τα επιχειρήματα και για να αποκτήσουμε αυτή την προοπτική ανάταξης, ανόρθωσης –για να χρησιμοποιήσω το βασικό σύνθημα του Ελευθερίου Βενιζέλου μετά το Γουδί, εκατό χρόνια πριν από σήμερα. Γιατί πρέπει να επαναπροβάλουμε όλα μας τα επιχειρήματα προκειμένου να θυμηθούν και φίλοι και εχθροί τι σημαίνει να είσαι θεματοφύλακας μιας τέτοιας Ιστορίας, ενός τέτοιου Πολιτισμού. Αυτό δεν σημαίνει ότι δικαιούμεθα να αγνοούμε τις μεγάλες οικονομικές και αναπτυξιακές δυνατότητες, τον μεγάλο πλούτο που διαθέτει η χώρα αυτή, η πραγματική της οικονομία, ο λαός της, οι άνθρωποι. Γιατί δύο είναι οι μεγάλοι πόροι ενδογενούς ανάπτυξης: η γη και οι άνθρωποι. Και αυτά εμείς τα έχουμε στον υψηλότερο δυνατό βαθμό και οφείλουμε να τα διαφυλάξουμε και να τα αξιοποιήσουμε.

Δεν είναι, όμως, η ώρα για αυτού του είδους τις ομιλίες, παρότι αν τελικά έπρεπε με έναν όρο να αποτυπωθεί ο Καζαντζάκης, αυτός ο όρος είναι η πολιτική. Ο Καζαντζάκης ήταν πολιτικός, όχι επειδή ασχολήθηκε κάποια στιγμή με τις τυπικές δραστηριότητες της ενεργούς πολιτικής και απέκτησε και τον «κακόφημο» πλέον τίτλο του υπουργού, αλλά γιατί ήξερε πάρα πολύ καλά ότι τα πάντα –υπαρξιακές αγωνίες, πνευματικές αναζητήσεις, πολιτιστικές εμπειρίες, κοσμοπολιτισμός και αυθεντικότητα που σε συνδέει με την κρητική γη- όλα, τα πάντα και τα εδώ και τα επέκεινα, συγκροτούνται τελικά στην έννοια της πολιτικής, δηλαδή στην έννοια της ιστορίας εν τω γίγνεσθαι. Άρα δικαιούμεθα να τον προσεγγίσουμε και ως πολιτικό. Εγώ δε έχω και το πρόσθετο δικαίωμα να τον προσεγγίσω και ως νομικό:  Ήταν διδάκτωρ της Νομικής που η υφηγετική του πραγματεία αφορούσε τη Φιλοσοφία του Δικαίου και του Κράτος του Νίτσε.

Αλλά,  ανεξάρτητα από όλα αυτά, σημασία έχει ότι μέσα από τέτοιες δραστηριότητες στην τοπική κοινωνία, όπως είναι, καλή ώρα, ο Δήμος «Νίκος Καζαντζάκης», εδώ στην Κρήτη που έχει το μεγάλο προνόμιο να είναι η μήτρα του Νίκου Καζαντζάκη, διατηρούμε την αυτοπεποίθηση και την αξιοπρέπειά μας. Και θα επαναλάβω κάτι που έχω πει σε άλλες παρόμοιες περιστάσεις και με αυτό θεωρώ υποχρέωσή μου να κλείσω τον χαιρετισμό μου: τίποτα δεν είναι στις μέρες μας περισσότερο αναγκαίο και περισσότερο προοδευτικό από την αίσθηση της συλλογικής αξιοπρέπειας που πρέπει να ξανακερδίσουμε.

Tags: Πολιτισμός