Αθήνα, 4 Απριλίου 2017

Ομιλία Ευάγγελου Βενιζέλου στην παρουσίαση του βιβλίου του Δημήτρη Τσιόδρα, «Ευρωπατριωτισμός ή Εθνοκεντρισμοί, Οι εσωτερικοί ανταγωνισμοί, οι εξωτερικές απειλές και τα όρια της συνεργασίας στην ΕΕ», εκδ. ΜΙΝΩΑΣ. (3/1/2017)

 

Ο Δημήτρης Τσιόδρας με το νέο του βιβλίο κάνει μία συστηματική και γλαφυρή καταγραφή των βαθύτερων λόγων, δηλαδή στην πραγματικότητα των πολιτικών συσχετισμών, που οδήγησαν σε όλα τα μεγάλα βήματα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Από την αρχή, από την ίδρυση της ΕΚΑΧ, κάτω από το βάρος της μνήμης όχι μόνο του Δευτέρου αλλά και του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, μέχρι το τελευταίο μεγάλο θεσμικό βήμα που είναι η συγκρότηση της Οικονομικής και Νομισματική Ένωσης, για την ακρίβεια της Ζώνης του Ευρώ, που είναι η απάντηση στην ενοποίηση της Γερμανίας, μια απάντηση οικονομική και πολιτική ταυτόχρονα που την επεδίωξε με πάρα πολύ μεγάλη πίεση ο Φρανσουά Μιτεράν.

Βέβαια το θέμα του, όπως το προσδιορίζει, ευρωπατριωτισμός ή ευρωκεντρισμοί, είναι εξαιρετικά φιλόδοξο γιατί θέτει επί τάπητος το μεγαλύτερο και διαρκέστερο πρόβλημα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η σύγκρουση μεταξύ ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και εθνικής κυριαρχίας είναι ένα γενετικό πρόβλημα του ευρωπαϊκού φαινομένου. Και ως τέτοιο εξελίσσεται για παραπάνω από 60 χρόνια, μόνον που τα μεγάλα διαστήματα είναι φυσιολογικά και ήρεμα. Ως εκ τούτου δεν δημιουργούν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, αλλά και ως εκ τούτου το ευρωπαϊκό οικοδόμημα έχει συγκροτηθεί για να λειτουργεί υπό φυσιολογικές συνθήκες θερμοκρασίας και πιέσεως. Ποτέ δεν είχαν εισαχθεί  ολοκληρωμένοι μηχανισμοί πρόβλεψης και διαχείρισης κρίσεων. Όμως τα τελευταία δέκα χρόνια, μετά το 2007,  σωρεύονται κρίσεις που αφορούν την Ευρώπη. Από την κρίση που όλοι ονομάζουμε οικονομική, χρηματοοικονομική, χρηματοπιστωτική, δημοσιονομική, η οποία είναι συνειδητή και έκδηλη από το 2007, το αργότερο το 2008 έως σήμερα, μέχρι την κρίση της διαχείρισης των προσφυγικών και μεταναστευτικών ροών και την κρίση της ασφάλειας, δηλαδή την κρίση που συνεπάγεται η μεταφορά της ασύμμετρης απειλής της τρομοκρατίας στο εσωτερικό όλων των ευρωπαϊκών πόλεων. Το γεγονός λοιπόν ότι η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση αναγκάστηκε να βρεθεί αντιμέτωπη με σωρεία κρίσεων πύκνωσε τον ιστορικό χρόνο και όξυνε την αντίθεση μεταξύ ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, ευρωπαϊκών θεσμών και ενωσιακών αρμοδιοτήτων  από τη μια μεριά και εθνικού κράτους, εθνικών πολιτικών συστημάτων, εθνικής κυριαρχίας, εθνικής αφήγησης από την άλλη μεριά.

Θεσσαλονίκη, 1 Απριλίου 2017

Ομιλία Ευ. Βενιζέλου στην παρουσίαση του βιβλίου του Γιάννη Βλαστάρη, «Λεξικό χωρίς γραβάτα», στη Θεσσαλονίκη

Στην παρουσίαση του βιβλίου του Γιάννη Βλαστάρη στην Αθήνα, πριν από περίπου έναν μήνα, στην παρέμβασή μου είπα δύο πράγματα: πρώτον, ότι λείπει ένα θεμελιώδες λήμμα από το βιβλίο αυτό, που είναι ένα λεξικό, ένα λήμμα το οποίο είναι σκληρό μεν αλλά ακριβές, λείπει η λέξη «εκτσογλανισμός».   Διατύπωσα το όρο αυτό αρκετούς μήνες πριν την άνοδο των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ στην εξουσία, το 2014, όταν προσπαθούσα να εξηγήσω την προσπάθεια που κάναμε να ολοκληρώσουμε μια επώδυνη διαδικασία εξόδου σταδιακής από το Μνημόνιο και μετάβασης σε ένα άλλο καθεστώς. Τότε, το λέγαμε προληπτική πιστωτική  γραμμή, σύμφωνα με την ορολογία του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας, που θα μας επέτρεπε το 2015, το 2016, να έχουμε επιστρέψει σε έναν θετικό ρυθμό ανάπτυξης, να έχουμε μια διασφαλισμένη επάνοδο στις αγορές και γενικώς να βλέπουμε σιγά σιγά τη χώρα να επανακάμπτει στην ευρωπαϊκή κανονικότητα ενός κράτους μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωζώνης. Δεν αναφέρομαι στις συμπεριφορές και στα ηθικά χαρακτηριστικά προσώπων συγκεκριμένων. Αλλά, σε μια ατμόσφαιρα που κυριαρχεί, δυστυχώς, στο δημόσιο λόγο και στο δημόσιο βίο.

Η δεύτερη παρατήρηση που είχα κάνει στην Αθήνα είναι ότι το λεξικό θα έπρεπε να περιλαμβάνει και ακόμα ένα λήμμα με την  έννοια της «στροφής» που υποτίθεται ότι έκανε ο κ. Τσίπρας και η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ -  ΑΝΕΛ τον Ιούνιο του 2015 μετά το παιχνίδι με τη φωτιά, μετά τα Capital Controls,  μετά το κλείσιμο των τραπεζών, μετά  από τη βλάβη που επέφεραν οι χειρισμοί τους  στην εθνική οικονομία και στις προοπτικές της χώρας. Θα έπρεπε να υπάρχει, για την ακρίβεια, ένα διευκρινιστικό λήμμα, «μιάμιση στροφή».

Αθήνα, 27 Μαρτίου 2017 

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων στην ημερίδα του Κύκλου Ιδεών,  «60 χρόνια μετά τη Συνθήκη της Ρώμης: Η Ευρωπαϊκή Ολοκλήρωση ξανά σε δοκιμασία», δήλωσε:    

« Η κυβέρνηση δεν διαπραγματεύεται με τους εταίρους στις Βρυξέλλες.  Διαπραγματεύεται εσωτερικά με τον ΣΥΡΙΖΑ, με τους ΑΝΕΛ και ταυτοχρόνως παραποιεί την πραγματικότητα και δημιουργεί ψευδείς εντυπώσεις. 

Η χώρα υποβαθμίζεται, η χώρα ηττάται.  Κάθε ημέρα που περνά τα πράγματα γίνονται χειρότερα και αποδυναμωνόμαστε μέσα στους νέους ευρωπαϊκούς συσχετισμούς που είναι ακόμη ρευστοί και αδιαμόρφωτοι.»

Μάρτιος 2017

Ευάγγελος Βενιζέλος

Το τίμημα της αναγόρευσης του Διονύσιου Σολωμού σε εθνικό ποιητή *

 

Όταν είχαμε συμφωνήσει να κάνουμε μια βραδιά για το Σολωμό, δεν είχαμε υπολογίσει ότι θα ήμασταν  πολύ κοντά στην επέτειο  του θανάτου του. Μπορούμε λοιπόν να θεωρήσουμε ότι, έστω συμπτωματικά, η σημερινή μας συνάντηση είναι αφιερωμένη στην 160η επέτειο από το θάνατο του Ποιητή. Έχει κι αυτό μια σημασία νομιμοποιητική.

Ήθελα οπωσδήποτε να έχουμε κοντά μας την Κατερίνα Τικτοπούλου η οποία εκτός από Καθηγήτρια της Νέας Ελληνικής Φιλολογίας στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης είναι, θα μου επιτρέψετε να το πω, ένα είδος  πνευματικής εγγονής του Λίνου Πολίτη, αν θεωρήσουμε ότι η Ελένη Τσατσάνογλου ήταν μια πνευματική θυγατέρα.

Άρα ακολουθούμε αυτή τη φιλολογική διαδρομή, έχοντας πάντα κατά νου ότι ο Σολωμός είναι ένα πολύ μεγάλο πεδίο φιλολογικής αντιδικίας, η οποία είναι ζωντανή από το θάνατό του μέχρι σήμερα. Αλλά και για μένα το Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, όπως ξέρετε, είναι η Alma Mater και πιστεύω στη φιλολογική ποιότητα αυτής της πολύ μεγάλης διαγενεακής έρευνας που έχει γίνει γύρω από το σολωμικό έργο.

Πιστεύω, δηλαδή, ότι χωρίς την προσπάθεια που ξεκίνησε ο Λίνος Πολίτης δε θα είχαμε το πρωτογενές υλικό τακτοποιημένο, ακόμη κι αν κάποιος στη βάση αυτή θέλει  να παρουσιάσει συνθετικές και χρηστικές εκδόσεις, όπως έχει γίνει από πολύ σημαντικούς επιστήμονες  τα προηγούμενα χρόνια.

Αθήνα, 6 Μαρτίου 2017

Συνέντευξη Ευάγγελου Βενιζέλου στα ΝΕΑ
και στον δημοσιογράφο Γιώργο Φιντικάκη

 

- Σας ακούσαμε στο Φόρουμ των Δελφών να λέτε ότι το τέταρτο Μνημόνιο είναι δεδομένο. Πιστεύετε ότι θα υπάρξει και τέταρτο δάνειο, πέραν των όποιων διευθετήσεων γίνουν στο χρέος;

Ευ. Βενιζέλος: Η λεγόμενη αξιολόγηση δεν αφορά κυρίως το τρέχον τρίτο πρόγραμμα και τις επόμενες εκταμιεύσεις, αλλά την περίοδο μετά τον Ιούλιο του 2018, δηλαδή μετά το τέλος του. Είναι δεδομένο ότι η περίοδος αυτή θα διέπεται από το τέταρτο Μνημόνιο, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι θα συνοδεύεται και από τέταρτο δάνειο για την κάλυψη των αναγκών εξυπηρέτησης του χρέους. Οι όροι τίθενται από τους εταίρους για να δοθούν οι πρόσθετες παραμετρικές αλλαγές στο χρέος, για τις οποίες οι πρώτοι είχαν δεσμευθεί από το 2012. Η επιδείνωση της καμπύλης του χρέους μετά το 2015 καθιστά αναγκαίο να υπάρξουν αυτές οι παραμετρικές αλλαγές που αφορούν τη μέση διάρκεια του χρέους, τις λήξεις δανείων, το μέσο επιτόκιο και τη συσσώρευση τόκων μετά τη λήξη της περιόδου χάριτος. Μόνο που τώρα αυτά δίδονται σταδιακά και υπό όρους και όχι προκαταβολικά όπως το 2012.

Η κυβέρνηση διεκδικεί με πάθος το δεδομένο από το 2012 συμπλήρωμα της μεγάλης παρέμβασης που έγινε τότε με το PSI / OSI. Επιδιώκει να εμφανίσει ως επιτυχία το μικρό συμπλήρωμα του «καταστροφικού PSI», όπως έλεγε με χυδαίο και ανεπίγνωστο τρόπο ο κ. Τσίπρας. Μπορεί επίσης να υπάρχουν διαθέσιμα υπόλοιπα από το τρίτο δάνειο που θα καλύψουν ένα μέρος του τέταρτου Μνημονίου. Άρα το παράδοξο είναι ότι ουσιαστικά έχει συμφωνηθεί το τέταρτο Μνημόνιο χωρίς να έχει κλείσει η στενά νοούμενη αξιολόγηση του τρίτου Μνημονίου και χωρίς να έχει συμφωνηθεί η συμμετοχή του ΔΝΤ ως δανειστή στο τρίτο Μνημόνιο, που θα το λέγαμε έτσι Μνημόνιο τρία plus.

Αθήνα 27 Μαρτίου 2017

Ευάγγελος Βενιζέλος

Η προοπτική της Ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης και η θέση της Ελλάδας * 

Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για την παρουσία σας.  Σας ευχαριστώ για την αντοχή σας, ιδίως εκείνους που ήρθαν να παρακολουθήσουν και το πρώτο τραπέζι από τα δύο της σημερινής εσπερίδας.  Θέλω να ευχαριστήσω κι εγώ εκ μέρους του Κύκλου τους δώδεκα υπόλοιπους εισηγητές και τους δύο συντονιστές που με τόση προθυμία μετέχουν στη σημερινή συνάντηση και μας δίνουν την ευκαιρία να ακούσουμε σημαντικές και πρωτότυπες απόψεις γύρω από θέματα τα οποία είναι κλασσικά και τετριμμένα, αλλά συνδέονται με τη ζωή μας, με την πραγματικότητα που αντιμετωπίζουμε στην Ελλάδα αλλά και στην Ευρωπαϊκή Ένωση. 

Θα προσπαθήσω να εστιάσω στη θέση της Ελλάδας μέσα στους ρευστούς ευρωπαϊκούς συσχετισμούς, άρα πρέπει να ξεκινήσω από τους δεύτερους.  Όταν κανείς επιχειρεί να αξιολογήσει μία μεγάλη ιστορική περίοδο, μεγάλη και πυκνή όπως είναι η περίοδος των τελευταίων 60 ετών από την υπογραφή της Συνθήκης της Ρώμης, από τη συγκρότηση της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας, βρίσκεται αντιμέτωπος με πολύ δύσκολα και σκληρά ερωτήματα, φιλοσοφίας της ιστορίας και φιλοσοφίας  της δημοκρατίας, γιατί το συνολικό ιστορικό αποτέλεσμα είναι κάτι που κανείς δεν θέλησε εξαρχής έτσι ακριβώς όπως τελικά καταγράφεται και γιατί αυτό είναι προϊόν δύσκολων, κατά περίπτωση και κατά εποχή, πολιτικών αποφάσεων που έπρεπε να ληφθούν δημοκρατικά στον κύκλο των κρατών - μελών που συνεχώς διευρυνόταν.  Αυτό είναι το μεγάλο πρόβλημα της φιλοσοφίας της Ιστορίας.  Η Ιστορία αξιολογείται εν τέλει εκ του αποτελέσματος, ενώ η δημοκρατία είναι συγκυριακή.  Ο πολίτης που καλείται να αποφασίσει δημοκρατικά δεν έχει υπόψη του συνήθως τα ιστορικά συμφραζόμενα και δεν μπορεί να αξιολογήσει εκ των προτέρων και μακροπροθέσμως τις επιπτώσεις των επιλογών του. 

Αθήνα, 22 Μαρτίου 2017

 

Συνέντευξη Ευάγγελου Βενιζέλου στο ΣΚΑΙ και στους «Αταίριαστους» με τους δημοσιογράφους Χρήστο Κούτρα και Γιάννη Ντσούνο 

Χρ. Κούτρας:  Καλό μεσημέρι κ. Βενιζέλο, να είστε καλά.

Ευ. Βενιζέλος:  Καλό μεσημέρι.

Χρ. Κούτρας:  Ευχαριστούμε που είστε εδώ. Έχετε αρθρογραφήσει πολύ, έχετε μιλήσει πολύ για αυτή την διαπραγμάτευση, τη δεύτερη αξιολόγηση μάλλον που τρέχει.  Θα κλείσει αυτή η αξιολόγηση κάποια στιγμή;

Ευ. Βενιζέλος:  Κοιτάξτε, για να σας απαντήσω πρέπει πρώτα να δούμε τι είναι το αντικείμενο της διαπραγμάτευσης αυτής.  Όταν λέμε αξιολόγηση, τι εννοούμε;  Εννοούμε τρία διαφορετικά πράγματα.  Το πρώτο είναι η αξιολόγηση του τρέχοντος προγράμματος, ώστε να γίνουν οι εκταμιεύσεις που απομένουν, οι οποίες είναι κρίσιμες γιατί έχουμε κάποιες μεγάλες λήξεις, ιδίως τον Ιούλιο.  Το δεύτερο είναι η απόφαση του ΔΝΤ, εάν θα μετάσχει σε αυτό το τρίτο πρόγραμμα, που είναι υπό αξιολόγηση…

Χρ. Κούτρας:  Με χρήματα ή όχι;

Ευ. Βενιζέλος:  …ως δανειστής, οπότε θα έχουμε και το Μνημόνιο 3 plus, ούτε αυτό το θέμα έχει λυθεί ποτέ.  

Αθήνα, 12 Μαρτίου 2017

Ευάγγελος Βενιζέλος

Το Brexit ως σημείο εκκίνησης της συζήτησης για το μέλλον της Ευρώπης 60 χρόνια μετά τη Συνθήκη της Ρώμης *

Το Brexit μας έδειξε ότι τίποτα δεν είναι ευθύγραμμο και δεδομένο στην Ιστορία. Τίποτα δεν είναι οριστικό. Στην Ευρώπη κυριαρχεί μια καντιανή αντίληψη. Οι ίδιες οι ιστορικές συνθήκες που δημιούργησαν την Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακος και Χάλυβος στην αρχή, την ΕΟΚ στη συνέχεια, ήταν βαθύτατα επηρεασμένες από μια ιστορική εμπειρία, την εμπειρία το Β’ ΠΠ, αλλά και την μνήμη του Α’ ΠΠ, του Μεγάλου Πολέμου. Όλοι είχαν την πεποίθηση ότι διαμορφώνονται συνθήκες «αιώνιας ειρήνης» στην ευρωπαϊκή ήπειρο, και πάντως αυτή η εντύπωση εμπεδώθηκε, δεκαετίες αργότερα,  το 1989-90,  με  την κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού.

Η οικονομική κρίση που άρχισε να γίνεται προφανής το 2008 και το Brexit ως θεσμική εξέλιξη, μας έδειξαν ότι πρέπει πάντα να είμαστε πολύ επιφυλακτικοί ως προς το πώς διαμορφώνονται οι σχέσεις συγκυρίας και Ιστορίας στην Ευρώπη, αλλά και σε όλες τις ανθρώπινες εξελίξεις.

Η Δημοκρατία είναι συγκυριακή. Δεν υπάρχει Δημοκρατία του μακρού ιστορικού χρόνου. Η Δημοκρατία είναι πάντα ένα φαινόμενο που εξελίσσεται στον βραχύ ιστορικό χρόνο. Υπάρχει λοιπόν μια αντίφαση. Οι δημοκρατικές αποφάσεις και κυρίως οι δημοψηφισματικές λαμβάνονται συγκυριακά, και αξιολογούνται ιστορικά. Αυτή είναι μια αξεπέραστη αντίφαση.  

Δελφοί, 3 Μαρτίου 2017

Συζήτηση Ευάγγελου Βενιζέλου με τον Γιάννη Πολίτη

στο Οικονομικό Φόρουμ των Δελφών

Γ. Πολίτης: Ο δάσκαλος μου ο Λέων Καραπαναγιώτης μου έλεγε πάντα στον πρόλογο να λέω μια ανθρώπινη ιστορία ώστε να αποτυπώνεται αυτό που θέλω να πω καλύτερα στη μνήμης των πολιτών.  Ένας λοιπόν Υφυπουργός δεν ήταν πολιτικός φίλος του Βαγγέλη Βενιζέλου –δεν ξέρω αν έγινε και ποτέ– ήταν Υφυπουργός της συγκυβέρνησης Σαμαρά-Βενιζέλου.  Οπότε, την πρώτη φορά που είδα τον Αντιπρόεδρο στο Υπουργικό Συμβούλιο, κατάλαβα τι σημαίνει ειδικό πολιτικό βάρος.  Ο Ευάγγελος Βενιζέλος έχει μεγάλο ειδικό πολιτικό βάρος και σε αυτό συμφωνούν και οι φίλοι και οι αντίπαλοί του, παίρνουν πάντα τοις μετρητοίς αυτό που λέει και ένα στέλεχος της Νέας Δημοκρατίας συμπληρώνει «Κάθε φορά που ακούω τον Βενιζέλο, κάνω ένα διδακτορικό».  Απολαύστε, λοιπόν, τη συζήτηση που θα ακολουθήσει.  Κύριε Πρόεδρε ελάτε στο βήμα παρακαλώ.

Κύριε Πρόεδρε, έχετε μία συσσωρευμένη εμπειρία, ιδιαίτερα στα χρόνια της μεγάλης κρίσης, ήσασταν στα πιο κρίσιμα πόστα, τις πιο δύσκολες στιγμές.  Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης δύο φορές, Υπουργός Άμυνας, αλλά η πιο δύσκολη και τρομακτική περίοδος φαντάζομαι για έναν Έλληνα πολιτικό, είναι όταν ως Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και Υπουργός των Οικονομικών διαχειριστήκατε τη χώρα στο χείλος του γκρεμού.  Την εμπειρία σας λοιπόν επικαλούμαι τώρα, για να ρωτήσω, με πολύ απλό τρόπο, η κατάσταση της ελληνικής οικονομίας σήμερα, ποια είναι ακριβώς;  Γιατί ακούμε αντιφατικές απόψεις από κυβέρνηση-αντιπολίτευση, συχνά μπερδευόμαστε, άλλοι μας λένε απογειώνεται η οικονομία, άλλοι καταστρέφεται, ποια είναι η πραγματική της εικόνα σήμερα;