Κοινοβουλευτικό ή Προεδρικό σύστημα διακυβέρνησης;

Αθήνα 10 Νοεμβρίου 2016 

Ευάγγελος Βενιζέλος

Κοινοβουλευτικό ή Προεδρικό σύστημα διακυβέρνησης; Σκέψεις για τις θεωρητικές βάσεις και την πολιτική σημασία ενός κλασικού διλήμματος*

Θα μου επιτρέψετε, επειδή μιλάμε πάρα πολύ για τα τρέχοντα, για τη συγκυρία, μιλάμε πάρα πολύ με όρους κομματικούς και δημοσιογραφικούς να αρχίσω αυτή την παρέμβασή μου με μία αναδίφηση της δογματικής βάσης του ζητήματος που συζητάμε. 

1. Η ιστορική διαμόρφωση του θεσμού του αρχηγού του κράτους

Επειδή το θέμα μας είναι η φύση και ο ρόλος του αρχηγού του κράτους, και το ερώτημα αυτό μεταφράζεται στο δίλημμα αν προτιμούμε έναν αποδυναμωμένο  από πραγματικές εξουσίες, συμβολικό αρχηγό του κράτους σε ένα κοινοβουλευτικό σύστημα διακυβέρνησης ή αν προτιμούμε έναν αρχηγό του κράτους που είναι  ταυτόχρονα και αρχηγός της κυβέρνησης, είναι αρχηγός μιας μονοκεφαλικής εκτελεστικής εξουσίας, συνδυάζει και ταυτίζει τις ιδιότητες του αρχηγού του κράτους και του αρχηγού του εκτελεστικού, πρέπει να αποσαφηνίσουμε για τις ανάγκες της συζήτησής μας πώς έχει προκύψει το σχήμα αυτό.

Ίσως κάποιοι θεωρούν  αυτονόητο πως κάθε  σύγχρονο κράτος  - και  ως σύγχρονο κράτος ορίζω αυτό που έχει προκύψει  μετά τη Βεστφαλία -  έχει ένα μονοπρόσωπο όργανο που συμβολίζει την ενότητά του και είναι ο αρχηγός του κράτους. Είτε αυτός είναι κληρονομικός είτε είναι αιρετός. Αυτό όμως  δεν είναι καθόλου  αυτονόητο.

Για τα σύγχρονα ευρωπαϊκά κράτη, τα οποία κατέστησαν εθνικά και από ένα σημείο και μετά διεκδίκησαν και τη θρησκευτική τους ομοιογένεια, η ύπαρξη του αρχηγού του κράτους ανάγεται, σε  μεγάλο βαθμό,  στις πηγές του Κανονικού Δικαίου, της ενιαίας εκκλησίας και μετά το σχίσμα, της δυτικής εκκλησίας.

Περισσότερα...

Η διαρκής σημασία της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και η προστιθέμενη αξία της μετα -αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας

Αθήνα 4 Απριλίου 2016

Χαιρετισμός Ευάγγελου Βενιζέλου στη τελετή λήξης της προσομοίωσης της λειτουργίας της Βουλής των Ελλήνων, 4.4.2016, Παλιά Βουλή. 

Η διαρκής σημασία της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και η προστιθέμενη αξία της μετα -αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας 

Χαίρομαι που μου δίνεται η ευκαιρία να χαιρετίσω αυτή την πρωτοβουλία σας, την τόσο ωραία και σημαντική.  Με έχουν ενημερώσει οι συνάδελφοί σας για το περιεχόμενό της και λυπάμαι που δεν είχα την ευκαιρία να έρθω στην έναρξη, αλλά έστω και στη λήξη έχει σημασία να νιώσετε ότι κάποιοι σας παρακολουθούν και σας στηρίζουν σε αυτή σας την προσπάθεια.

Πρέπει να πω ότι μου έκανε μεγάλη εντύπωση όταν έμαθα ότι μία ομάδα νέων ανθρώπων, επιστημόνων, φοιτητών, ασχολείται με την προσομοίωση της λειτουργίας της Βουλής και μάλιστα της Βουλής των Ελλήνων.  Έχω παρακολουθήσει προσομοιώσεις δικών, διαιτησιών, διαμεσολαβήσεων, της λειτουργίας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, της Γενικής Συνέλευσης και του Συμβουλίου Ασφαλείας, αλλά ειλικρινά δεν ήξερα ότι υπάρχουν νέοι άνθρωποι στη χώρα μας που ενδιαφέρονται, με ώριμο και επιστημονικά συγκροτημένο τρόπο, να προσομοιώσουν τη λειτουργία της Βουλής.  Το λέω αυτό, γιατί η κοινοβουλευτική δημοκρατία είναι γενικά απαξιωμένη στη συνείδηση της κοινωνίας, όχι μόνο της ελληνικής, υπάρχει μία διεθνής κρίση της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και ειδικότερα του κοινοβουλευτικού συστήματος κι έχει πάρα πολύ μεγάλη σημασία νέοι άνθρωποι να αντιλαμβάνονται την αξία και τη σημασία της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας και του κοινοβουλευτικού συστήματος διακυβέρνησης, άρα της λειτουργίας ενός εθνικού Κοινοβουλίου, όπως είναι η Βουλή των Ελλήνων.

Περισσότερα...

Athens Voice: Υπνοβάτες στα χαρακώματα

Αθήνα, 17 Δεκεμβρίου 2015

Άρθρο Ευάγγελου Βενιζέλου στην Athens Voice 

Υπνοβάτες στα χαρακώματα

Α. Κυκλοφορεί υπό διάφορες εκδοχές μια αλληλουχία πολιτικών σκέψεων που μπορεί να κωδικοποιηθεί ως εξής:

1. Η ήττα των κομμάτων που διαχειρίστηκαν την κρίση μέχρι τις εκλογές του Ιανουαρίου 2015 ήταν αναπόφευκτη λόγω των κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων της δημοσιονομικής προσαρμογής και των διαρθρωτικών αλλαγών αλλά και λόγω των ιστορικών ευθυνών τους για τη διαχείριση του παρελθόντος, δηλαδή της μεταπολιτευτικής περιόδου που ναι μεν ανύψωσε εντυπωσιακά το επίπεδο ζωής, διαμόρφωσε όμως παραλλήλως τις προϋποθέσεις της κρίσης.

2.
Η σχετική πλειοψηφία του εκλογικού σώματος ήθελε μετά πέντε χρόνια σκληρών μέτρων να δοκιμάσει μια άλλη προγραμματική πρόταση και ένα άλλο πολιτικό προσωπικό. Έδωσε συνεπώς κάποια βάση στις υποσχέσεις του Ιανουαρίου, τις δημαγωγικά αντιμνημονιακές. Τις στήριξε με απελπισμένη δύναμη στο ξεχασμένο δημοψήφισμα του Ιουλίου. Αλλά αποδέχθηκε τελικά τον Σεπτέμβριο την πλήρη μεταστροφή και μάλιστα υπό τους σκληρούς όρους του τρίτου μνημονίου αναθέτοντας τη διαχείριση του –και μαζί τη διαχείριση της προοπτικής της χώρας– στον κ. Τσίπρα και όσους τον ακολούθησαν πιστά στην «ρεαλιστική» στροφή, με πρώτο εταίρο και συνεργό τον κ. Καμμένο.

3.
Καλώς ή κακώς η χώρα βρίσκεται τώρα στην αδήριτη ανάγκη να ολοκληρώσει επιτέλους την δημοσιονομική προσαρμογή και τις διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. Ακόμη και αν είναι προφανής η οπισθοχώρηση σε σχέση με τα δεδομένα του Δεκεμβρίου 2014, ακόμη και αν έγιναν τραγικά διαπραγματευτικά λάθη τους τελευταίους ένδεκα μήνες, τώρα δεν υπάρχει άλλη λύση. Η συντριπτική πλειοψηφία του εκλογικού σώματος έχει αποδεχθεί πλέον όχι γενικά και αόριστα το ευρωπαϊκό πλαίσιο αλλά το μνημόνιο.

Περισσότερα...

Βουλή| Η «πρώτη φορά αριστερά», μαζί με τους ΑΝΕΛ ως εμπειρογνώμονα επί θεμάτων δεξιάς και ακροδεξιάς, προσπαθεί να προσελκύσει την αποστασία

Αθήνα, 4 Δεκεμβρίου 2015

Ομιλία Ευ. Βενιζέλου στην Ολομέλεια κατά τη συζήτηση επί του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Οικονομικών «Κύρωση του Κρατικού Προϋπολογισμού οικονομικού έτους 2016» 

Κυρίες και κύριοι βουλευτές ,

ποια είναι η κατάσταση της πατρίδας μας 12 μήνες μετά την πολιτική αλλαγή του Ιανουαρίου του 2015;

Ποια είναι η κατάσταση του τόπου μας 75 μόλις ημέρες  μετά από τις εκλογές του Σεπτεμβρίου, αφού τους προηγούμενους 8 μήνες έγιναν όλα τα λάθη και συντελέσθηκαν όλες οι ανατροπές και οι διαψεύσεις και αφού μετά τις εκλογές ,ο κ. Τσίπρας έκανε την επιλογή της στενής και ηθικοαξιακά ομοιογενούς κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ .

Η κατάσταση είναι τώρα, να είμαστε ήδη σε κρίση νομιμοποίησης, κρίση νομιμοποίησης της κυβέρνησης, εκ γενετής, λόγω ψευδών, ανακολουθιών και αμφιθυμιών.

Ανεμομαζώματα, διαβολοσκορπίσματα, λέει ο ελληνικός λαός .

Η κοινωνία είναι βαθιά διχασμένη. Τα δύο τρίτα είτε από θέσεις φιλοευρωπαικές είτε από θέσεις αντισυμβατικές - αντισυστημικές είναι εξ ορισμού κατά της κυβέρνησης. Το ένα τρίτο που έχει ψηφίσει την επιλογή της κυβέρνησης βρίσκεται σε απόλυτη αμφιβολία, δεν έχει αντιληφθεί τι του συμβαίνει, τι συμβαίνει στη χώρα, πού φτάνει η δική του αντοχή.

Έχουμε κρίση στρατηγικής, γιατί  η κυβέρνηση δεν είναι σε θέση να παρουσιάσει ένα ολοκληρωμένο εθνικό σχέδιο ανάκαμψης που ενσωματώνει και υπερβαίνει το μνημόνιο .

 Όλη η επιχειρηματολογία της είναι «μνημόνιο και ξερό ψωμί».

Περισσότερα...

Αθήνα 984 | Είναι άλλο έχω την πλειοψηφία αλλά θέλω και ένα κλίμα ευρύτερης συσπείρωσης και είναι άλλο δεν έχω κυβερνητική πλειοψηφία και χρειάζομαι κυβέρνηση

Αθήνα,  27 Νοεμβρίου 2015 

Συνέντευξη Ευ. Βενιζέλου στο ραδιόφωνο «Αθήνα 984» και στον δημοσιογράφο Ηλία Κανέλλη 

Δημοσιογράφος: Κυρίες και κύριοι, μαζί μας ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος. Καλημέρα σας.

Ευ. Βενιζέλος: Καλημέρα. Καλημέρα στους ακροατές μας.

Δημοσιογράφος: Κύριε Πρόεδρε, η εφημερίδα «ΑΥΓΗ» σήμερα έχει έναν εξαιρετικό τίτλο, λέει ότι σπάει ο πάγος, η κυβέρνηση και η αντιπολίτευση συνομιλούν για θέματα εθνικής σημασίας και πλαισιώνει το θέμα της με μία - δύο - τρεις - τέσσερις - πέντε - έξι - εφτά φωτογραφίες. Αριστερά είναι ο κ. Προκόπης Παυλόπουλος, δεξιά είναι ο κ. Λεβέντης. Θα σας παρακαλούσα πολύ να σχολιάσετε αυτήν την ξαφνική μεταστροφή, διότι μέχρι χθες για την «ΑΥΓΗ» και για τα έντυπα και γενικώς για τη ρητορική της κυβέρνησης οι άλλοι ήταν οι κακοί μνημονιακοί, η κυβέρνηση ήτανε οι καλοί μνημονιακοί.  

Ευ. Βενιζέλος: Κοιτάξτε, η εικόνα αυτή δείχνει την πολιτική αδυναμία ,αλλά και την έλλειψη οποιασδήποτε ειλικρίνειας στις προθέσεις. Εδώ έχουμε να αντιμετωπίσουμε πια έναν πολιτικό κυνισμό, μπορώ να πω, διότι η κυβέρνηση είναι αυτάρκης, έχει υψηλό βαθμό αυτοπεποίθησης, μπορεί να κάνει ό,τι θέλει, όταν θεωρεί ότι έχει τη δυνατότητα τη θεσμική, την πλειοψηφία, την σταθερότητα και ως εκ τούτου δεν έχει ανάγκη από κανέναν διάλογο με την αντιπολίτευση και δεν υποχωρεί σε τίποτα, είναι επιθετική μέχρι αυταρχισμού. Ενώ όταν βλέπει ότι υπάρχει πρόβλημα πλειοψηφίας αναζητά σωσίβια, δεν αναζητά συναίνεση, αναζητά διέξοδο, χωρίς να αντιλαμβάνεται ότι όταν θέλουμε να λειτουργήσει το πολίτευμά μας μεταπλειοψηφικά, συναινετικά, όταν θέλουμε να περάσουμε σε μία άλλη αντίληψη περί σύγχρονης δημοκρατίας, αυτό πρέπει να το εννοούμε και αυτό αφορά τα πάντα.  Αφορά, άρα, και την κυβέρνηση, αφορά και το ποιος είναι ο Πρωθυπουργός και το τι κάνει σε όλα τα θέματα. Δεν μπορεί να είναι μία επιλεκτική - στιγμιαία κατάσταση για την υπέρβαση της δυσκολίας. Της δυσκολίας εννοώ της κομματικής, της εσωκομματικής, της ενδοκυβερνητικής και όχι της δυσκολίας της εθνικής.

Περισσότερα...

Focus Fm | Όταν είδε πως δεν περνάει η διάκριση μνημονιακοί- αντιμνημονιακοί, ανακάλυψε την διάκριση παλιό- νέο!

Θεσσαλονίκη, 15 Σεπτεμβρίου 2015 

Συνέντευξη Ευ. Βενιζέλου στο ραδιοσταθμό Focus 103,6 FM
και στον δημοσιογράφο Δ. Βενιέρη

Δ. Βενιέρης: Έχουμε μαζί μας τον κ. Ευάγγελο Βενιζέλο, πρώην Πρόεδρο ΠΑΣΟΚ. Καλώς ήρθατε κ. Πρόεδρε.

Ευ. Βενιζέλος: Καλώς σας βρήκα.

Διάβασα το σχόλιό σας γι’ αυτό που είδαμε χθες και εκεί αναφέρατε ότι για ακόμη μια φορά ο κ. Τσίπρας είπε ωμά ψέματα στον ελληνικό λαό. Το ερώτημα που έθεσα νωρίτερα στον κ. Βρούτση, θέλω να το θέσω και σε εσάς. Πόσο εύκολο είναι αυτή η κοινωνία όπως έχει γαλουχηθεί, να ακούσει τη δύσκολη αλήθεια, η οποία είναι σκληρή, είτε ΣΥΡΙΖΑ προκύψει, είτε Ν.Δ. από το να ακούσει έναν αμβλύ λόγο ο οποίος λέει ναι μεν δύσκολα, αλλά παράλληλα θα τρέξει και ένα πρόγραμμα;

Ευ. Βενιζέλος: Η αλήθεια είναι ότι όλοι ζητούν την αλήθεια, αλλά εν τέλει αρέσκονται στα εύκολα και πιο συμπαθητικά ψέματα. Και αυτό ήταν ένα από τα μεγάλα προβλήματα που είχε η χώρα τα προηγούμενα πέντε δύσκολα χρόνια. Είναι και το πρόβλημα που εξακολουθεί να έχει.

Περισσότερα...

Η συλλογή υπογραφών και η συγκρότηση διαδικτυακής κοινότητας «Πρόταση μομφής κατά της ΠτΒ», είναι πρωτοβουλία υπεράσπισης της Δημοκρατίας

Αθήνα 7 Αυγούστου 2015

Σχόλιο Ευ. Βενιζέλου στα social media σχετικά με την ΠτΒ, κα. Κωνσταντοπούλου,
με αφορμή την διαδικτυακή πρωτοβουλία πολιτών για πρόταση μομφής στην ΠτΒ
 

Ο Πρόεδρος της Βουλής έχει ως βασική θεσμική αποστολή να διασφαλίζει την ελεύθερη και δημοκρατική λειτουργία του Κοινοβουλίου, να αποφεύγει ή να εκτονώνει εντάσεις, να διευκολύνει τις σχέσεις της Κυβέρνησης με τη Βουλή προστατεύοντας ταυτοχρόνως τα δικαιώματα της αντιπολίτευσης, να διερμηνεύει τα αισθήματα και να εκφράζει τις θέσεις της Βουλής με τρόπο συναινετικό που υπερβαίνει τη διάκριση κυβερνητικής πλειοψηφίας και αντιπολίτευσης.

Ο Πρόεδρος της Βουλής, παρότι ανήκει σε κόμμα, οφείλει να  ενεργεί ουδέτερα, από απόσταση.  Να είναι σε θέση, με αξιοπιστία, να αναπληρώσει τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας, αν παραστεί ανάγκη.

Αντιβαίνει στις θεσμικές προδιαγραφές του ρόλου του Προέδρου της Βουλής να προκαλεί συνεχώς εντάσεις, να μετέχει ενεργά στις συζητήσεις με αγορεύσεις, σχόλια και αντιπαραθέσεις. Να ασχολείται  ενεργά με τις εσωκομματικές διαφωνίες στο κόμμα του. Να αντιδικεί συνεχώς, δημόσια, με υπουργούς όχι για θέματα της εσωτερικής λειτουργίας της Βουλής, αλλά για πτυχές της κυβερνητικής πολιτικής. Να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες που πλήττουν το θεμέλιο της αναλογικής συμμετοχής των κομμάτων στις επιτροπές της Βουλής εμφανίζοντάς τες ως δήθεν τεχνικές και να αξιώνει μετά τα δήθεν πορίσματά τους να συζητηθούν στη Βουλή. Να προωθεί πολιτικές στο όνομα της προγραμματικής καθαρότητας του κόμματός της που αντιβαίνουν στις θέσεις της Κυβέρνησης και σε νόμους πρόσφατα ψηφισμένους από τη συντριπτική πλειοψηφία της Βουλής, όπως συμβαίνει με την κωμικοτραγική πλέον ιστορία του «επονείδιστου χρέους». Να περιφέρεται ως καρικατούρα Ιαβέρη, σε κάθε φράση του οποίου εμπεριέχονται χυδαίες συκοφαντίες και κούφιες απειλές.

Περισσότερα...

Ομιλία Ευ. Βενιζέλου | Είναι το Σύνταγμά μας ανορθολογικό; Απέτυχαν οι πολιτικοί θεσμοί;

6 Μαΐου 2015

Ομιλία του Πρόεδρου του ΠΑΣΟΚ, Ευάγγελου Βενιζέλου, στην εκδήλωση «Είναι το Σύνταγμά μας ανορθολογικό; Απέτυχαν οι πολιτικοί θεσμοί;», που πραγματοποιήθηκε με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου του Ξενοφώντα Κοντιάδη «Το Ανορθολογικό μας Σύνταγμα. Γιατί απέτυχαν οι πολιτικοί θεσμοί;» και διοργάνωσε το Κέντρο Ευρωπαϊκού Συνταγματικού Δικαίου – Ίδρυμα Θεμιστοκλή και Δημήτρη Τσάτσου και οι εκδόσεις Παπαζήση. (5.5.2015)

 Κυρίες και κύριοι, αγαπητές φίλες και αγαπητοί φίλοι, χαίρομαι πραγματικά γιατί ο Ξενοφών Κοντιάδης, τον οποίον παρακολουθώ από την πολύ νεαρή του ηλικία, με αυτό το καινούριο βιβλίο του -έχει γράψει πάρα πολλά πράγματα, είναι πολυγραφότατος - μας δίνει την αφορμή να βρεθούμε και να συζητήσουμε και να συνυπάρξουμε με τον αγαπητό μου φίλο το Νίκο Αλιβιζάτο, με τον οποίον έχουμε έναν μακρύ διάλογο γύρω από θέματα ερμηνείας του Συντάγματος τα τελευταία πολλά χρόνια, τα τελευταία 35 ίσως και 40 χρόνια.

Και χαίρομαι πραγματικά γιατί μου δίνεται η ευκαιρία να μιλήσω περισσότερο με την επιστημονική και λιγότερο με την πολιτική μου ιδιότητα. Η κόρη μου η οποία είναι συνάδελφος τώρα και βρίσκεται στο ακροατήριο, όταν ήταν στην πρώτη δημοτικού κι άρχισε να γράφει, έγραψε στην πρώτη μικρή έκθεσή της «ο πατέρας μου σπούδασε Δικηγόρος, αλλά δουλεύει Υπουργός». 

Χαίρομαι λοιπόν γιατί μας δίνει την ευκαιρία αυτή ο Ξενοφών με ένα προκλητικό βιβλίο, με έναν προκλητικό τίτλο, με μια προκλητική θεματολογία. Εκατό μόλις μέρες μετά τις εκλογές δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ήδη τίθενται σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας, σοβαρά ζητήματα όχι πολιτικής λειτουργίας των θεσμών, όπως υπογράμμισε ο Παύλος Τσίμας, αλλά ζητήματα νομικής λειτουργίας των θεσμών. Ή για να το πω με έναν πιο προκλητικό τρόπο, ζητήματα θεσμικής λειτουργίας των θεσμών, το οποίο δεν είναι ούτε ταυτολογία, ούτε περιττολογία.

Η ίδια η λειτουργία της Βουλής δημιουργεί προβλήματα τους τελευταίους μήνες, ο ρόλος του Προέδρου, της Προέδρου της Βουλής δημιουργεί προβλήματα. Ο τρόπος με τον οποίον συσχετίζεται ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας με τη Βουλή δημιουργεί προβλήματα, με αφορμή την Επιτροπή για το επαχθές χρέος που δεν είναι μια κοινοβουλευτική Επιτροπή, δεν είναι μία Επιτροπή στην οποία μετέχουν οι Βουλευτές και τα κόμματα κατά την αναλογία της δυνάμεώς τους, αλλά είναι μια τεχνική Επιτροπή προσαρτημένη στην Επιστημονική Υπηρεσία, κάτι το υβριδικό, το πρωτοφανές.

Περισσότερα...